کتاب اصول تنظیم و کنترل بودجه

کتاب اصول تنظیم و کنترل بودجه (با رویکرد شرکت‌ها، بانک‌ها و موسسات انتفاعی وابسته به دولت) نوشته‌ی سیدحبیب موسوی و توسط نشر نور علم منتشر شده است. این کتاب به بررسی مبانی، ساختار و اصول بودجه‌ریزی در ایران می‌پردازد و به‌ویژه بر فرآیندهای مرتبط با شرکت‌های دولتی، بانک‌ها و موسسات انتفاعی وابسته به دولت تمرکز دارد. نویسنده که عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اراک است، با بهره‌گیری از تجربیات آموزشی و اجرایی خود، تلاش کرده تا تصویری جامع از سیر تحول بودجه‌ریزی، اصول و قواعد حاکم بر آن و چالش‌های موجود در نظام بودجه‌ریزی کشور ارائه دهد. ساختار کتاب شامل تاریخچه بودجه‌نویسی در ایران، تعاریف و کلیات بودجه، اصول اساسی بودجه‌نویسی، مراحل مختلف گردش بودجه، نظارت و کنترل بودجه و بررسی مسائل و مشکلات بودجه‌ریزی در ایران است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب اصول تنظیم و کنترل بودجه

کتاب اصول تنظیم و کنترل بودجه نوشته‌ی سیدحبیب موسوی، به‌عنوان یک منبع تخصصی در حوزه بودجه‌ریزی، ساختار و روند بودجه‌نویسی را با تمرکز بر شرکت‌ها، بانک‌ها و موسسات انتفاعی وابسته به دولت بررسی کرده است. این کتاب با نگاهی تاریخی آغاز می‌شود و سیر تحول بودجه‌ریزی در ایران را از دوران باستان تا دوره معاصر دنبال می‌کند. سپس به مباحث پایه‌ای مانند فلسفه وجودی بودجه، تفاوت بودجه‌ریزی دولتی و خصوصی، رابطه بودجه با برنامه‌ریزی و تعاریف قانونی و عامیانه بودجه می‌پردازد. ساختار کتاب به گونه‌ای است که ابتدا مفاهیم و اصول اساسی بودجه‌نویسی را شرح داده و سپس مراحل مختلف گردش بودجه شامل تهیه، تصویب، اجرا و نظارت را به تفصیل توضیح داده است. در بخش‌های بعدی، نقش نهادهای نظارتی، نحوه تهیه لایحه بودجه، پیش‌بینی درآمدها و هزینه‌ها، و چالش‌های بودجه‌ریزی در ایران مورد بررسی قرار گرفته است. همچنین، کتاب به مسائل روز بودجه‌ریزی مانند وابستگی به درآمدهای نفتی، تحریم‌ها، اصلاحات ساختاری و برنامه‌های توسعه‌ای پرداخته و در نهایت، مشکلات و راهکارهای پیشنهادی برای بهبود نظام بودجه‌ریزی کشور را جمع‌بندی کرده است.

خلاصه کتاب اصول تنظیم و کنترل بودجه

کتاب اصول تنظیم و کنترل بودجه با رویکرد شرکت‌ها، بانک‌ها و موسسات انتفاعی وابسته به دولت، محتوای خود را با مرور تاریخی بودجه‌ریزی در ایران آغاز کرده است. نویسنده چهار دوره اصلی در تحول بودجه‌نویسی کشور را شناسایی کرده: از ایران باستان تا سلجوقیان، از سلجوقیان تا مشروطه، از مشروطه تا پیروزی انقلاب اسلامی و پس از انقلاب اسلامی. در هر دوره، ویژگی‌ها و نقاط عطف مهمی مانند شکل‌گیری نظام مالی، ورود درآمدهای نفتی، تصویب قوانین اساسی و تحولات ساختاری بودجه‌ریزی بررسی شده است. در ادامه، کتاب به تعریف بودجه، فلسفه وجودی آن و تفاوت‌های بودجه‌ریزی دولتی و خصوصی می‌پردازد. نقش دولت در اقتصاد، وظایف تخصیص، توزیع و تثبیت، و تأثیر سیاست‌های مالی و پولی بر بودجه از دیگر مباحث کلیدی هستند. نویسنده با ارائه تعاریف قانونی و عامیانه بودجه، عناصر اصلی آن مانند پیش‌بینی درآمدها و هزینه‌ها، زمان‌بندی و اهداف را شرح داده است. در بخش اصول اساسی بودجه‌نویسی، قواعدی مانند سالانه بودن، وحدت، تعادل، جامعیت، تفصیل، تخصیص، انعطاف‌پذیری و تخمینی بودن درآمدها و تحدیدی بودن هزینه‌ها مطرح شده‌اند. هر اصل با دلایل فنی و سیاسی و استثناهای آن توضیح داده شده است. کتاب همچنین به ساختار بودجه شرکت‌های دولتی، بانک‌ها و موسسات انتفاعی وابسته به دولت پرداخته و فرآیند تهیه، تصویب، اجرا و نظارت بر بودجه را با ذکر نقش نهادهای مختلف و قوانین مرتبط تشریح کرده است. در نهایت، مشکلات و چالش‌های بودجه‌ریزی در ایران مانند کسری بودجه، وابستگی به نفت، تحریم‌ها، اصلاحات ساختاری و ناکارآمدی برخی رویه‌ها بررسی و راهکارهایی برای بهبود نظام بودجه‌ریزی ارائه شده است.

چرا باید کتاب اصول تنظیم و کنترل بودجه را بخوانیم؟

این کتاب با رویکردی تحلیلی و کاربردی، نه‌تنها مفاهیم پایه و اصول بودجه‌ریزی را به‌روشنی توضیح داده، بلکه با تمرکز بر ساختارهای خاص شرکت‌های دولتی، بانک‌ها و موسسات انتفاعی وابسته به دولت، به نیازهای تخصصی این حوزه پاسخ داده است. بررسی سیر تاریخی بودجه‌ریزی در ایران، تحلیل قوانین و مقررات، و پرداختن به چالش‌های معاصر مانند وابستگی به نفت و تحریم‌ها، به خواننده امکان می‌دهد تا درک عمیق‌تری از نظام بودجه‌ریزی کشور به‌دست آورد. همچنین، ارائه مثال‌ها و روندهای اجرایی، این کتاب را به منبعی مناسب برای مدیران، کارشناسان و دانشجویان حوزه اقتصاد و مدیریت مالی تبدیل کرده است. آشنایی با فرآیندهای نظارتی و ساختارهای قانونی بودجه، از دیگر ویژگی‌های شاخص این اثر است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران رشته‌های اقتصاد، مدیریت، حسابداری و علوم سیاسی، مدیران و کارشناسان مالی در بخش دولتی و خصوصی، و افرادی که به دنبال شناخت ساختار و چالش‌های بودجه‌ریزی در ایران هستند پیشنهاد می‌شود. همچنین، برای کسانی که درگیر مسائل اجرایی یا نظارتی بودجه در شرکت‌های دولتی، بانک‌ها و موسسات انتفاعی وابسته به دولت‌اند، این کتاب می‌تواند راهگشا باشد.