کتاب ایران و بازیگران منطقه ژئوپلیتیکی خزر

کتاب ایران و بازیگران منطقه ژئوپلیتیکی خزر (تعامل، تقابل، ظرفیت‌ها و راهبردها) نوشته‌ بهادر زارعی و سیدمهدی موسوی شهیدی، اثری پژوهشی و تحلیلی درباره‌ی جایگاه ایران و سایر بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای در حوزه‌ی ژئوپلیتیکی دریای خزر است. این کتاب که انتشارات دانشگاه تهران آن را منتشر کرده است، با رویکردی تخصصی به بررسی ابعاد مختلف جغرافیایی، سیاسی، اقتصادی، حقوقی و امنیتی منطقه خزر می‌پردازد. نویسندگان با تکیه‌ بر منابع علمی و داده‌های به‌روز تلاش کرده‌اند تصویری جامع از ظرفیت‌ها، چالش‌ها و راهبردهای ایران و کشورهای ساحلی خزر ارائه دهند. ساختار کتاب براساس سرفصل‌های دانشگاهی رشته‌ی جغرافیای سیاسی و مطالعات منطقه‌ای تدوین شده و به‌ویژه برای دانشجویان، پژوهشگران و کارشناسان حوزه‌ی روابط بین‌الملل، مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز و سیاست خارجی ایران قابل استفاده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ایران و بازیگران منطقه ژئوپلیتیکی خزر

کتاب ایران و بازیگران منطقه ژئوپلیتیکی خزر: تعامل، تقابل، ظرفیت‌ها و راهبردها، با تمرکز بر تعامل و تقابل میان ایران و سایر بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای، به تحلیل ظرفیت‌ها و راهبردهای موجود در حوزه‌ی دریای خزر می‌پردازد. بهادر زارعی و سیدمهدی موسوی شهیدی در این کتاب، منطقه‌ی خزر را به‌عنوان یکی از مهم‌ترین حوزه‌های ژئوپلیتیکی پیرامون ایران معرفی کرده‌اند که پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و ظهور کشورهای جدیدی مانند آذربایجان، ترکمنستان و قزاقستان، اهمیت آن دوچندان شده است. 

کتاب ایران و بازیگران منطقه ژئوپلیتیکی خزر در هشت فصل تنظیم شده و موضوعاتی چون مفاهیم پایه‌ی ژئوپلیتیک، موقعیت جغرافیایی و منابع انرژی خزر، روابط خارجی ایران با کشورهای ساحلی، رژیم حقوقی دریای خزر، چالش‌ها و ظرفیت‌های ایران، نقش قدرت‌های فرامنطقه‌ای، جایگاه ایران در سازمان‌های منطقه‌ای و تحولات قفقاز جنوبی را پوشش می‌دهد. نویسندگان با بهره‌گیری از داده‌های آماری، نقشه‌ها و جداول متعدد تلاش کرده‌اند تصویری چندبعدی از وضعیت ژئوپلیتیکی خزر و نقش‌آفرینی ایران در این منطقه ارائه دهند. این کتاب علاوه‌ بر تحلیل‌های نظری به بررسی عملیاتی سیاست خارجی ایران و سایر بازیگران در حوزه‌ی خزر نیز پرداخته است.

خلاصه کتاب ایران و بازیگران منطقه ژئوپلیتیکی خزر

کتاب ایران و بازیگران منطقه ژئوپلیتیکی خزر با تبیین مفاهیم کلیدی ژئوپلیتیک و ژئواکونومیک آغاز می‌شود و سپس به بررسی موقعیت جغرافیایی و اهمیت راهبردی دریای خزر در میان پنج کشور ساحلی می‌پردازد. زارعی و موسوی شهیدی ابتدا تحولات پس از فروپاشی شوروی و شکل‌گیری کشورهای جدید در منطقه را تحلیل کرده‌اند و نقش منابع انرژی، مسیرهای ترانزیت و رقابت‌های منطقه‌ای و جهانی را برجسته ساخته‌اند. بخش مهمی از کتاب به روابط خارجی ایران با کشورهای ساحلی خزر اختصاص یافته و ظرفیت‌ها، تهدیدها و راهبردهای هر کشور به‌تفکیک بررسی شده است. در ادامه، رژیم حقوقی دریای خزر و دیدگاه‌های متفاوت کشورهای ساحلی درباره‌ی تقسیم منابع و قلمرو دریایی تحلیل شده و چالش‌های حقوقی و سیاسی موجود میان ایران و سایر کشورها واکاوی شده است. 

فصل‌های بعدی به ظرفیت‌ها و تهدیدهای ژئوپلیتیکی ایران در منطقه‌ی خزر، نقش منابع نفت و گاز در امنیت ملی، رقابت قدرت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای (مانند روسیه، آمریکا، اتحادیه اروپا، چین، ترکیه و رژیم صهیونیستی) و جایگاه ایران در سازمان‌های منطقه‌ای مانند اکو و شانگهای می‌پردازد. در پایان، تحولات قفقاز جنوبی و تأثیر آن بر امنیت و منافع ایران بررسی شده و پیشنهادهایی برای تقویت نقش ایران در منطقه ارائه شده است. پیام اصلی کتاب بر ضرورت شناخت عمیق ظرفیت‌ها و چالش‌های ژئوپلیتیکی خزر و تدوین راهبردهای مؤثر برای حفظ و ارتقای منافع ملی ایران تأکید دارد.

چرا باید کتاب ایران و بازیگران منطقه ژئوپلیتیکی خزر را بخوانیم؟

این کتاب با رویکردی تحلیلی و داده‌محور، تصویری جامع از وضعیت ژئوپلیتیکی خزر و نقش ایران در این منطقه ارائه می‌دهد. ویژگی شاخص آن، ترکیب نظریه‌های ژئوپلیتیک با تحلیل‌های عملی و داده‌های آماری است که امکان درک عمیق‌تری از روابط پیچیده‌ی منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای را فراهم می‌کند. همچنین این کتاب به‌طور ویژه به ظرفیت‌ها و تهدیدهای ایران در حوزه‌ی خزر پرداخته و راهبردهای پیشنهادی برای سیاست خارجی کشور ارائه داده است. استفاده از نقشه‌ها، جداول و نمودارهای متعدد، فهم بهتر موضوعات را برای مخاطب تسهیل می‌کند. این اثر برای کسانی که به‌دنبال شناخت علمی و دقیق از تحولات ژئوپلیتیکی پیرامون ایران هستند، منبعی ارزشمند به‌ شمار می‌آید.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران رشته‌های جغرافیای سیاسی، روابط بین‌الملل، مطالعات منطقه‌ای، علوم سیاسی و مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز پیشنهاد می‌شود. همچنین به کارشناسان سیاست خارجی، فعالان حوزه‌ی انرژی و امنیت منطقه‌ای و افرادی که دغدغه‌ی شناخت تحولات ژئوپلیتیکی و راهبردی ایران در حوزه‌ی خزر را دارند، توصیه می‌شود.