کتاب مراقبات اخلاق توحیدی (کتاب اول)

کتاب مراقبات اخلاق توحیدی (کتاب اول) نوشته مهدی امیری و گردآوری و نظارت محمدتقی فیاض بخش، اثری است که نخستین گام‌های سلوک اخلاقی را از مسیر یقظه و توبه دنبال می‌کند. این کتاب با تکیه‌ بر آیات، روایات، سخنان عالمان، شعر، حکایت و دعا، می‌کوشد بیداری از غفلت و بازگشت به سوی خدا را به‌ صورت روزانه و اربعینی صورت‌بندی کند. این کتاب را نشر فیض فرزان منتشر کرده و محتوایش بیش از آنکه توضیح مفاهیم باشد، بر مراقبه‌ی پیوسته و محاسبه‌ی نفس استوار است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مراقبات اخلاق توحیدی (کتاب اول)

کتاب مراقبات اخلاق توحیدی (کتاب اول) نوشته مهدی امیری و گردآوری محمدتقی فیاض بخش، جلد آغازین مجموعه‌ای است که سیر تربیتی خود را از بیداری دل و بازگشت از غفلت آغاز می‌کند. محور اصلی این دفتر، دو منزل یقظه و توبه است؛ یعنی همان نقطه‌ای که انسان ابتدا متوجه وضعیت درونی خود می‌شود و سپس امکان بازگشت و جبران را جدی می‌گیرد. متن، دنیا را مقصد نهایی نمی‌بیند و بارها یادآور می‌شود که زندگی دنیوی گذرگاهی برای رسیدن به مراتب بالاتر است. از همین‌جا، مراقبه به‌ عنوان اصل بنیادین مطرح می‌شود؛ مراقبه‌ای که فقط به لحظه‌های عبادت محدود نیست و باید در سراسر زندگی امتداد پیدا کند.

کتاب در قالب یک برنامه‌ی اربعینی تنظیم شده است. در توضیح ساختار مجموعه آمده که هر مرحله باید آن‌قدر ادامه پیدا کند تا اثرش در جان انسان بنشیند و به عادت گذرا تبدیل نشود. این دفتر از ۲ بخش اصلی یقظه و توبه شکل گرفته و برای هر روز، ۶ گونه محتوا در نظر گرفته شده است: آیات قرآن، روایات، کلام بزرگان، شعر، داستان و دعا. در فصل یقظه، مباحثی مانند معنای بیداری، مقدمات آن، نقش تفکر و ذکر، پیامدهای غفلت، زمینه‌های غفلت و نمونه‌هایی از بیداری ناگهانی در زندگی افراد مطرح شده است. در گزارش محتوای اربعین اول نیز تقسیم‌بندی دقیق‌تری دیده می‌شود؛ از بیداری و عوامل آن گرفته تا غفلت، عاقبت غفلت و سپس پذیرش توبه.

کتاب مراقبات اخلاق توحیدی (کتاب اول) فقط به بیان مفهوم‌ها بسنده نمی‌کند و فضای آن بر انس روزانه با متن بنا شده است. مهدی امیری و محمدتقی فیاض بخش توضیح داده‌اند که این مجموعه نباید یک‌باره خوانده و کنار گذاشته شود، بلکه هر روز باید بخشی از آن مرور شود تا توجه قلبی ضعیف نشود. به‌ همین‌ دلیل، کتاب حال‌وهوایی تأملی دارد و از نقل حکایت‌هایی مانند فضیل عیاض، زهیربن‌قین، جهانگیرخان و دیگر نمونه‌ها برای نشان‌دادن امکان بیداری استفاده می‌کند.

خلاصه کتاب مراقبات اخلاق توحیدی (کتاب اول)

کتاب مراقبات اخلاق توحیدی (کتاب اول) بر این ایده استوار است که آغاز هر حرکت اخلاقی، بیدارشدن از غفلت است. متن ابتدا جایگاه دنیا، عبادت، ذکر و مراقبه را در جهان‌بینی توحیدی توضیح می‌دهد و سپس نشان می‌دهد که چرا یقظه نخستین منزل سلوک به‌ شمار می‌آید. 

در ادامه، از تفکر، ذکر، توجه به نعمت‌ها، پندگرفتن از آیات و دوری از عوامل غفلت به‌ عنوان زمینه‌های بیداری یاد می‌شود. بخش‌های روزانه‌ی کتاب با کنار هم قراردادن آیه، روایت، سخن بزرگان، شعر، حکایت و دعا، فضایی می‌سازند که در آن بیداری دل و آمادگی برای توبه به‌تدریج تقویت شود.

چرا باید کتاب مراقبات اخلاق توحیدی (کتاب اول) را بخوانیم؟

دلایل خواندن مراقبات اخلاق توحیدی (کتاب اول) را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب مفهوم یقظه و توبه را در پیوند با مراقبه‌ی روزانه توضیح می‌دهد، نه‌فقط در حد تعریف‌های کلی.
• ساختار اربعینی آن به فهم تدریجی و ماندگارتر مطالب کمک می‌کند و بر مداومت تأکید دارد.
• ترکیب آیه، روایت، کلام بزرگان، شعر، حکایت و دعا باعث می‌شود موضوع از چند زاویه دنبال شود.
• بخش‌های مربوط به غفلت، زمینه‌های آن و پیامدهایش، نگاه دقیق‌تری به موانع بیداری دل می‌دهد.
• حکایت‌های کتاب نشان می‌دهند که بیداری اخلاقی می‌تواند از یک تذکر، یک آیه یا یک مواجهه‌ی کوتاه آغاز شود.

خواندن کتاب مراقبات اخلاق توحیدی (کتاب اول) را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن مراقبات اخلاق توحیدی (کتاب اول) به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• کسانی که می‌خواهند درباره‌ی یقظه، توبه و مراقبه شناخت منظم‌تری به دست آورند.
• مخاطبانی که در پی متنی روزانه برای محاسبه‌ی نفس و یادآوری معنوی هستند.
• علاقه‌مندان به آثاری که آیات، روایات، حکایت‌ها و دعاها را در کنار هم گرد آورده‌اند.
• خوانندگانی که می‌خواهند درباره‌ی غفلت، عوامل آن و راه‌های بیداری دل بیشتر بدانند.
• کسانی که با برنامه‌های اربعینی و سیر تدریجی در مباحث اخلاقی ارتباط بیشتری می‌گیرند.

بخشی از کتاب مراقبات اخلاق توحیدی (کتاب اول)

«زهير‌بن‌قين كه از شهدای عاشورا و از یاران خاص حضرت سيدالشهدا(ع) است و فرماندهی جناح چپ لشکر حضرت بر عهده او بود، در ابتدا از مواجهه با حضرت كراهت داشت. در ايامی كه حضرت سيدالشهدا(ع) از مكه عازم كوفه بود، زهیر نیز به کوفه می‌رفت. گاهی در منازل با کاروان حضرت برخورد می‌کردند ولی زهیر از آن کاروان دوری می‌کرد. هرگاه قافله امام حركت می‌كرد، قافله زهیر توقف می‌کرد و هرجا آن حضرت توقف می‌نمود، زهیر حركت می‌كرد. در یکی از منازل که به ناچار به هم برخورد کردند، زهیر مشغول غذاخوردن بود که فرستاده‌ای از جانب امام آمد و گفت: ای ‌زهیر! امام تو را می‌طلبد. همسر زهير به او گفت: سبحان الله! فرزند پيامبر خدا تو را می‌طلبد و تو در رفتن تأمل می‌كنی؟! برخيز و برو و ببين چه می‌فرمايد! زهير بلند شد و وارد خيمه مخصوص امام شد. زمانی نگذشت كه با صورت برافروخته و كاملا شاد و مسرور بیرون آمد و گفت: من تصميم گرفته‌ام در مصاحبت امام باشم و جان خويش را فدای او كنم. در خصوص لحظاتی كه زهير وارد خيمه امام شد، چيزی نگفته‌ و ننوشته‌اند. چه شد و چه گفتگويی انجام گرفت؟! فقط خداوند(جل) می‌داند.»