کتاب از ساختارگرایی تا قصه

کتاب از ساختارگرایی تا قصه نوشته هومن ناظمیان و توسط انتشارات امیرکبیر منتشر شده است. این اثر به بررسی داستان‌های کهن عربی با محوریت قصه‌هایی که از زبان حیوانات روایت می‌شوند می‌پردازد و آن‌ها را با رویکرد ساختارگرایی تحلیل می‌کند. نویسنده تلاش کرده است با بهره‌گیری از الگوی ساختارگرای ولادیمیر پراپ، ساختار و عناصر این قصه‌ها را شناسایی کند و میزان کارآمدی این الگو را در تحلیل ادبیات داستانی عربی بسنجد. کتاب ضمن معرفی پیشینه و ویژگی‌های قصه‌های حیوانات در ادبیات عرب، به بررسی تحولات تاریخی، فرهنگی و ادبی این نوع روایت‌ها از دوران جاهلیت تا پایان عصر عباسی می‌پردازد و جایگاه آن‌ها را در میان انواع ادبیات داستانی روشن می‌سازد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب از ساختارگرایی تا قصه

کتاب از ساختارگرایی تا قصه با تمرکز بر داستان‌های کهن عربی که از زبان حیوانات روایت می‌شوند، به تحلیل ساختاری این قصه‌ها بر اساس الگوی پراپ پرداخته است. هومن ناظمیان در این کتاب، ابتدا جایگاه ادبیات داستانی عربی را در مقایسه با سنت‌های غربی و فارسی بررسی کرده و سپس به سراغ قصه‌های حیوانات رفته است؛ قصه‌هایی که هم در فرهنگ عامه و هم در آثار مکتوبی چون کلیله و دمنه، هزار و یک شب و رسائل اخوان الصفا حضور دارند. نویسنده با گردآوری ۱۱۰ نمونه از این قصه‌ها، آن‌ها را از منظر ساختارگرایی مورد بررسی قرار داده و تلاش کرده است نشان دهد تا چه حد الگوی پراپ که برای قصه‌های پریان روسی تدوین شده بود، در تحلیل قصه‌های حیوانات عربی نیز کاربرد دارد. ساختار کتاب به گونه‌ای است که ابتدا به تاریخچه و ویژگی‌های قصه و فابل در ادبیات عرب می‌پردازد، سپس رویکردهای نقد ادبی قرن بیستم را معرفی می‌کند و در ادامه، تحلیل ساختاری قصه‌های حیوانات را ارائه می‌دهد. در بخش‌هایی از کتاب، به نمادشناسی حیوانات و نقش آن‌ها در انتقال مفاهیم اخلاقی و اجتماعی نیز توجه شده است. این اثر نه‌تنها برای علاقه‌مندان به ادبیات تطبیقی و نقد ساختارگرایانه، بلکه برای پژوهشگران حوزه ادبیات عرب و داستان‌های تمثیلی نیز قابل توجه است.

خلاصه کتاب از ساختارگرایی تا قصه

کتاب از ساختارگرایی تا قصه با هدف تحلیل علمی و ساختاری قصه‌های حیوانات در ادبیات کهن عربی تدوین شده است. نویسنده ابتدا به معرفی جایگاه ادبیات داستانی عربی و تفاوت آن با سنت‌های غربی و فارسی می‌پردازد و سپس ویژگی‌های قصه و فابل را از نظر تاریخی و ادبی بررسی می‌کند. در ادامه، با گردآوری نمونه‌هایی از قصه‌های حیوانات از منابعی چون کلیله و دمنه، هزار و یک شب، امثال و حکم و رسائل اخوان الصفا، تلاش شده است ساختار این قصه‌ها با الگوی پراپ تطبیق داده شود. این الگو بر اساس عملکرد قهرمانان و توالی رخدادها در قصه‌ها عمل می‌کند و نویسنده با ارائه جداول و تحلیل‌های تطبیقی، میزان انطباق قصه‌های حیوانات عربی با این الگو را می‌سنجد. علاوه‌بر تحلیل ساختاری، کتاب به بررسی نمادهای حیوانات و نقش آن‌ها در انتقال مفاهیم اخلاقی و اجتماعی نیز می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه این قصه‌ها علاوه‌بر سرگرمی، حامل پیام‌های تربیتی و فرهنگی هستند. در بخش‌هایی از کتاب، به محدودیت‌های الگوی پراپ و ضرورت توجه به جنبه‌های فرهنگی، تاریخی و نشانه‌شناختی قصه‌ها نیز اشاره شده است. در مجموع، این اثر تلاشی است برای پیوند دادن نقد ساختارگرایانه با مطالعه تطبیقی ادبیات داستانی عربی و بررسی یکی از کهن‌ترین انواع روایت در این سنت ادبی.

چرا باید کتاب از ساختارگرایی تا قصه را بخوانیم؟

کتاب از ساختارگرایی تا قصه با رویکردی تحلیلی و تطبیقی، امکان شناخت عمیق‌تری از ساختار قصه‌های حیوانات در ادبیات عربی را فراهم می‌کند. این اثر با بهره‌گیری از الگوی پراپ، به خواننده نشان می‌دهد که چگونه می‌توان عناصر و روابط درونی قصه‌ها را شناسایی کرد و به درک تازه‌ای از روایت‌های کهن رسید. علاوه‌بر این، کتاب به بررسی نمادها و کارکردهای اخلاقی و اجتماعی قصه‌های حیوانات می‌پردازد و نقش آن‌ها را در انتقال فرهنگ و ارزش‌های انسانی برجسته می‌سازد. برای کسانی که به نقد ادبی، روایت‌شناسی و ادبیات تطبیقی علاقه دارند، این کتاب فرصتی است برای آشنایی با روش‌های نوین تحلیل متون و کشف لایه‌های پنهان روایت‌های سنتی. همچنین، پژوهشگران حوزه ادبیات عرب و علاقه‌مندان به داستان‌های تمثیلی می‌توانند از این کتاب برای توسعه مطالعات خود بهره ببرند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به پژوهشگران و دانشجویان ادبیات عرب، علاقه‌مندان به نقد ساختارگرایانه، روایت‌شناسی و ادبیات تطبیقی، و کسانی که به بررسی قصه‌های حیوانات و نقش آن‌ها در فرهنگ و اخلاق علاقه دارند پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب از ساختارگرایی تا قصه

«ساختارگرایی، روشی در مطالعات ادبی است که نه در پی داوری و ارزشیابی متون ادبی، بلکه تنها به‌دنبال فهم و شناخت ساختار این متون است. از دیدگاه این رویکرد، «ساختار» حاصل کلیۀ روابط و عناصر تشکیل‌دهندۀ اثر با یکدیگر و حاصل پیوندی است یکپارچه و منسجم میان همۀ عناصر ادبی و هنری اثر ادبی. همۀ اجزا و عناصر یک اثر ادبی برپایۀ قواعد و اصولی خاص به یکدیگر وابسته و پیوسته هستند و در کل، یک «ساختار» را به‌وجود می‌آورند. ازاین‌رو برای فهم و تحلیل هر اثر ادبی باید به بررسی این ساختار پرداخت و عناصر و اجزا آن را نه جداگانه، بلکه در ارتباط و تعامل با یکدیگر و سهمی که در شکل‌گیری این ساختار دارند بررسی کرد. تحلیل ساختارگرایی می‌کوشد برخلاف نقد سنتی، به جای تحلیل و بررسی زندگی شخصی، شرایط اجتماعی، فرهنگی و سیاسی جامعۀ پدیدآورندۀ اثر، به بررسی ساختارهای ادبی، زبانی و معنایی خود آثار بپردازد. بنابراین ساختار (روابط بین واحدها و اجزای متن ادبی) نقش اصلی در فهم متن ادبی دارد و بدون درک آن، نمی‌توان به شناخت و فهم متن ادبی دست یافت. به همین دلیل باید ساختار حاکم بر متن ادبی درک شود تا بتوان به شناخت و فهم علمی متن رسید.»