کتاب اعتیاد مثبت

کتاب اعتیاد مثبت (Positive Addiction) نوشته ویلیام گلاسر، برخلاف برداشت رایج از اعتیاد به‌ عنوان پدیده‌ای منفی و ویرانگر، تلاش می‌کند تا جنبه‌های مثبت و سازنده‌ی برخی عادت‌ها و وابستگی‌ها را برجسته کند. گلاسر با کمک تجربیات خود در حوزه‌ی روان‌پزشکی و مشاوره، به تحلیل ریشه‌های ضعف و ناتوانی انسان‌ها در مواجهه با مشکلات زندگی می‌پردازد و راهکارهایی برای تبدیل عادت‌های مخرب به عادت‌های توانمندساز ارائه می‌دهد. نشر گویا این کتاب را با ترجمه مصطفی خلیلی سلامت‌ بخش منتشر کرده است. نسخه الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب اعتیاد مثبت

کتاب اعتیاد مثبت اثر ویلیام گلاسر، به موضوع توانمندسازی فردی و نقش عادت‌ها در شکل‌گیری شخصیت و کیفیت زندگی می‌پردازد. نویسنده اعتیاد را صرفاً به‌ عنوان وابستگی به مواد مخدر یا رفتارهای آسیب‌زا نمی‌بیند، بلکه آن را به دو دسته‌ی مثبت و منفی تقسیم کرده است. اعتیاد مثبت، به عادت‌هایی اشاره دارد که فرد را به سمت رشد، شادی و رضایت از زندگی سوق می‌دهد و در مقابل، اعتیاد منفی، فرد را به سمت ضعف، تسلیم و ناتوانی می‌کشاند. کتاب بر پایه‌ی تحلیل انتخاب‌های انسان در مواجهه با مشکلات و ناکامی‌ها بنا شده و با مثال‌های ملموس و روایت‌های واقعی، نشان داده که چگونه می‌توان با تغییر نگرش و رفتار، مسیر زندگی را به سمت توانمندی و نشاط هدایت کرد. گلاسر علاوه‌ بر بررسی ریشه‌های روانی اعتیاد، به نقش جامعه، خانواده و سیستم‌های تربیتی در شکل‌گیری عادت‌ها نیز پرداخته و تلاش کرده راه‌هایی برای پیشگیری از انحرافات و تقویت اخلاق فردی ارائه دهد.

خلاصه کتاب اعتیاد مثبت

کتاب اعتیاد مثبت با تمرکز بر مفهوم توانمندی، از همان ابتدا به بررسی این موضوع می‌پردازد که چرا برخی افراد در مواجهه با مشکلات زندگی، تسلیم می‌شوند و برخی دیگر مسیر رشد و مقاومت را انتخاب می‌کنند. نویسنده با اشاره به نقش انتخاب‌های فردی، توضیح داده که بسیاری از ناکامی‌ها و رنج‌های انسان، نتیجه‌ی انتخاب‌های نادرست و عادت‌های مخرب است. در ادامه، چهار واکنش اصلی افراد ضعیف در برابر ناکامی‌ها معرفی شده است: تسلیم شدن، تمارض (مانند افسردگی یا بیماری‌های روان‌تنی)، انتخاب رفتارهای هیجانی یا جامعه‌ستیز و در نهایت، پناه بردن به اعتیاد منفی. 

گلاسر اعتیاد منفی را به‌ عنوان راهی برای فرار از درد و عقده‌های روانی معرفی کرده؛ اما نقطه‌ی عطف کتاب، معرفی اعتیاد مثبت است. اعتیاد مثبت به عادت‌هایی گفته می‌شود که فرد را به سمت رشد، سلامت روان و جسم، خلاقیت و رضایت از زندگی سوق می‌دهد. نویسنده با مثال‌هایی از ورزشکاران، هنرمندان و افراد موفق، نشان داده که چگونه تمرین مداوم، پشتکار و ایجاد عادت‌های مثبت می‌تواند به منبعی برای قدرت و نشاط تبدیل شود. در بخش‌های بعدی، کتاب به بررسی راهکارهایی برای شناسایی و جایگزینی عادت‌های منفی با عادت‌های مثبت پرداخته و تأکید کرده که هر فرد، صرف‌نظر از شرایط، می‌تواند با انتخاب‌های آگاهانه و تمرین مستمر، مسیر زندگی خود را تغییر دهد.

چرا باید کتاب اعتیاد مثبت را بخوانیم؟

این کتاب نه‌تنها به آسیب‌های اعتیاد منفی پرداخته، بلکه راه‌هایی برای تبدیل انرژی و انگیزه‌ی نهفته در عادت‌ها به نیرویی سازنده و توانمندساز ارائه داده است. کتاب همچنین با مثال‌های واقعی و تحلیل‌های روان‌شناختی، به افراد کمک می‌کند تا مسئولیت‌پذیری بیشتری نسبت به زندگی خود داشته باشند و مسیر رشد فردی را با اعتمادبه‌نفس بیشتری دنبال کنند.

خواندن کتاب اعتیاد مثبت را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن اعتیاد مثبت به کسانی پیشنهاد می‌شود که در پی رشد فردی، بهبود سلامت روان، ترک عادت‌های آسیب‌زا یا ایجاد عادت‌های مثبت هستند. دانشجویان، مشاوران، روان‌پزشکان و علاقه‌مندان به مباحث خودیاری و روان‌شناسی نیز می‌توانند از مطالب این کتاب بهره‌مند شوند.

درباره ویلیام گلسر

ویلیام گلسر (William Glasser) (۱۹۲۵-۲۰۱۳)، روان‌پزشک برجسته‌ی آمریکایی و از تأثیرگذارترین چهره‌های بهداشت روان بود که نگاهی کاملاً متفاوت به رفتار و انگیزه‌های انسانی داشت. او که ابتدا در رشته‌ی مهندسی شیمی تحصیل کرده بود، با تغییر مسیر به سمت روان‌پزشکی، عمر خود را صرف تبیین این ایده کرد که ریشه‌ی اکثر رنج‌های بشری نه در اختلالات بیوشیمیایی مغز، بلکه در نارضایتی از روابط انسانی نهفته است. گلسر با ابداع واقعیت‌درمانی و سپس تدوین تئوری انتخاب، مسئولیت‌پذیری فردی و تمرکز بر زمان حال را جایگزین تحلیل‌های طولانی‌مدتِ گذشته‌محور کرد. محور اندیشه‌ی گلسر بر این اصل استوار بود که تمام رفتارهای ما انتخاب‌هایی هستند که برای ارضای پنج نیاز اساسی (بقا، عشق و احساس تعلق، قدرت، آزادی و تفریح) انجام می‌دهیم. او در کتاب‌هایی همچون «تئوری انتخاب» و «مدارس بدون شکست»، تأکید می‌کند که ما تنها بر رفتار خودمان کنترل داریم و تلاش برای کنترل دیگران، عامل اصلی تخریب روابط و بروز بحران‌های روانی است. ویلیام گلسر به خاطر فعالیت‌هایش عنوان استاد ممتاز درمانگری را دریافت کرد.

بخشی از کتاب اعتیاد مثبت

«شاید شما هم از اعتیاد، همان تعبیری را دارید که خودم تا پیش‌ازاین داشتم، یعنی معتاد به کسی می‌گویند که به‌خاطر مصرف مخدریا الکل و قماربازی، زندگی خود و حتی اطرافیان را به نابودی کشانده است. مثلاً مصرف سیگار تا آنجا که نفستان تنگ شود و خطر ابتلا به سرطان شما را تهدید کند، یا پرخوری تاحدی‌که چاق شوید و از خود و دیگران متنفر شوید، این‌ها باعث ایجاد جذابیت در ما نمی‌شوند. همه می‌دانیم که مصرف بیش از اندازه قهوه باعث بی‌خوابی و یا حالت عصبی می‌شود، بااین‌وجود، چند نفر حاضرهستند تا عادت نوشیدن قهوه را ترک کنند؟ من قصد ندارم که حقیقت را با چنین مثال‌هایی انکار کنم؛ اما ادعا می‌کنم که اعتیاد در تمام موارد بد نیست. اتفاقاً برعکس، برخلاف این مثال‌ها، معتقدم مواردی از اعتیاد وجود دارد که مفید هستند و از آن‌ها باعنوان اعتیاد مثبت یاد می‌کنم؛ چون باعث ایجاد توانمندی و قدرت در ما می‌شوند و زندگی را لذت‌بخش می‌کنند. آن‌ها دقیقاً متضاد نمونه‌های مرسوم از اعتیاد منفی مانند الکل یا مخدر هستند که اغلب ما را ضعیف کرده و در نهایت به نابودی می‌کشانند. ممکن است مفهوم اعتیاد مثبت تازگی داشته باشد، اما نمونه‌های بسیاری از اعتیادهای مثبت در زندگی روزمره تجربه می‌شوند. اعتیادهای مثبتی که در حال حاضر در بین هزاران نفر رایج است و البته بسیاری به عادت‌های قوی و اثربخش آگاه هستند، اما تعداد کمی باور دارند که به آن عادت‌ها معتاد شدند! در این کتاب، من از بسیاری از این افراد را معتاد مثبت خطاب می‌کنم؛ چون به‌خاطر اعتیادشان، اغلب در مقایسه با سایر اعتیادهای مخرب و منفی، در زندگی توانمندتر هستند. آن‌ها با این توانمندی زیاد، قادر هستند با اعتمادبه‌نفس بیشتر و خلاقیت بیشتر، شادابی و نشاط بیشتر و همچنین با سلامت جسمی بهتر زندگی کنند.»