کتاب متفکران کلیدی

کتاب متفکران کلیدی (از نظریه‌ی انتقادی تا پست‌مارکسیسم) نوشته‌ی سیمون تورمی و جولز تاونزند با ترجمه‌ی مؤسسه‌ی خط ممتد اندیشه، تصویری فشرده از جریان‌های انتقادی معاصر در غرب ارائه کرده است. این اثر چهارمین جلد از مجموعه‌ی «متون انتقادی غرب مدرن» است که نشر امیرکبیر آن را منتشر کرده است. نویسندگان در این کتاب به سراغ چهره‌هایی رفته‌اند که در شکل‌گیری بحث‌های پست‌مارکسیستی و نقد مارکسیسم ارتدوکس نقش محوری داشته‌اند و کوشیده‌اند نسبت آن‌ها را با نظریه‌ی رهایی انسان روشن کنند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب متفکران کلیدی

کتاب متفکران کلیدی با تمرکز بر گذار از نظریه‌ی انتقادی کلاسیک به پست‌مارکسیسم، نقشه‌ای از مهم‌ترین چهره‌ها و گره‌گاه‌های این تحول فکری ترسیم کرده است. سیمون تورمی و جولز تاونزند در مقدمه توضیح داده‌اند که پست‌مارکسیسم را نه به‌عنوان مکتبی منسجم، بلکه به‌عنوان مجموعه‌ای از واکنش‌ها به بحران مارکسیسم و تجربه‌ی سیاسی قرن بیستم در نظر گرفته‌اند؛ واکنش‌هایی که حول پرسش رهایی، دموکراسی و امکان «رفتن فراتر از مارکس» شکل گرفته است. کتاب متفکران کلیدی در چند فصل پی‌درپی به متفکرانی چون کورنلیوس کاستوریادیس، ژیل دلوز و فلیکس گاتاری، ژان فرانسوا لیوتار، ارنست لاکلاو و شانتال موفه، اگنس هلر، یورگن هابرماس و ژاک دریدا می‌پردازد. هر فصل ضمن معرفی زندگی فکری و زمینه‌ی تاریخی هر متفکر، نشان می‌دهد او چگونه با مفاهیم محوری مارکسیسم مانند نظریه‌ی تاریخ، سوژه‌ی انقلابی، رابطه‌ی مارکسیسم و پوزیتیویسم، نقش روشنفکران و مسئله‌ی دموکراسی درگیر شده است. کتاب متفکران کلیدی علاوه‌بر طرح کلی ایده‌ی پست‌مارکسیسم، به رخدادهایی مانند سال ۱۹۶۸، بهار پراگ، شورش‌های پاریس و ظهور جنبش‌های نوین اجتماعی به‌عنوان نقاط عطفی می‌پردازد که زمینه‌ی تاریخی این چرخش نظری را ساخته‌اند. نویسندگان در هر فصل تلاش کرده‌اند هم خطوط اصلی اندیشه‌ی هر متفکر را توضیح دهند و هم نشان دهند چگونه از دل نقد مارکسیسم، صورت‌های تازه‌ای از سیاست رادیکال، دموکراسی رادیکال و فهم جدیدی از سوژه و تاریخ شکل گرفته است.

خلاصه کتاب متفکران کلیدی

کتاب متفکران کلیدی مجموعه‌ای از پرتره‌های نظری است که حول یک مسئله‌ی مشترک می‌چرخند: چگونه می‌توان در جهانی که تجربه‌ی شوروی، شکست احزاب کمونیست و پراکندگی جنبش‌های اجتماعی را پشت سر گذاشته، هنوز از رهایی، عدالت و نقد سرمایه‌داری سخن گفت. نویسندگان ابتدا چارچوبی برای فهم پست‌مارکسیسم پیشنهاد کرده‌اند؛ چارچوبی که بر نقد شش محور اصلی در مارکسیسم استوار است: نظریه‌ی تاریخ، سوژه‌ی انقلابی، اخلاق، پیوند با پوزیتیویسم، پیشتازگرایی روشنفکران و مسئله‌ی دموکراسی. کتاب متفکران کلیدی سپس نشان می‌دهد هر یک از متفکران منتخب چگونه این محورها را «پروبلماتیزه» کرده‌اند: کاستوریادیس با طرح مفهوم ماگما و خودمختاری جمعی، دلوز و گاتاری با خوانش خاص خود از سرمایه‌داری و میل، لیوتار با نقد فراروایت مارکسیسم، لاکلاو و موفه با ایده‌ی هژمونی و دموکراسی رادیکال، هلر و هابرماس با بازاندیشی دموکراسی و حوزه‌ی عمومی و دریدا با طرح «اشباح مارکس» و بین‌الملل جدید. در پایان، کتاب نشان می‌دهد پست‌مارکسیسم نه پایان مارکس، بلکه دعوتی به بازخوانی مداوم او در دل جهانی به‌شدت سرمایه‌دارانه است.

چرا باید کتاب متفکران کلیدی را بخوانیم؟

کتاب متفکران کلیدی امکان آشنایی متمرکز با طیفی از متفکران پراکنده را در یک چارچوب واحد فراهم کرده است. خواننده در یک مسیر پیوسته می‌بیند چگونه از دل نقد تجربه‌ی شوروی، سال ۱۹۶۸، جنبش‌های نوین اجتماعی و پساساختارگرایی، صورت‌های تازه‌ای از سیاست رادیکال و دموکراسی شکل گرفته است. این کتاب برای فهم نسبت امروزین با مارکس و نقد سرمایه‌داری، تصویری منظم و مقایسه‌پذیر ارائه کرده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب متفکران کلیدی به دانشجویان و پژوهشگران علوم سیاسی، جامعه‌شناسی، فلسفه و مطالعات فرهنگی پیشنهاد می‌شود. همچنین به کسانی پیشنهاد می‌شود که درگیر پرسش‌هایی درباره‌ی مارکسیسم، پست‌مدرنیسم، دموکراسی رادیکال و نقد سرمایه‌داری هستند و می‌خواهند با چهره‌های اصلی این مباحث در قالبی منظم آشنا شوند.

بخشی از کتاب متفکران کلیدی

«کتاب حاضر ارزیابی و معرفی تأثیر برخی از مهم‌ترین چهره‌های نظریهٔ انتقادی معاصر است. آنچه این کتاب را از سایر کتاب‌ها متمایز می‌سازد آن است که ما چهره‌ها را از روی نقشی کلیدی که در شکلی از بحث دربارهٔ میراث انتقادی ـ پست‌مارکسیسم ـ داشته‌اند، انتخاب نموده‌ایم. همان‌طور که برای خوانندگان غیرتخصصی نیز مشهود است در اینجا با دشواری تعریف این گروه مواجه هستیم. زیرا فرض گرفته‌ایم موضوع ثابت و شناخته‌شده‌ای وجود دارد که می‌توان آن را به شیوهٔ عقاید فلسفی متداول، ایدئولوژی یا عرف نظریه‌پردازی تشریح کرده و مورد مطالعه قرار داد. مشکل اینجا است که موضوع مورد مطالعه آشکارا گریزان و تعریفش سخت و دشوار است، یا لااقل هر برداشتی از آن می‌تواند مورد اعتراض قرار گیرد. اما چرا این‌طور است؟ در یک سطح پست‌مارکسیسم با اثر ارنست لاکلاو و شانتال موفه، استراتژی سوسیالیست و استیلا (لاکلاو و موفه، ۱۹۸۵) تداعی می‌شود. بسیاری از کسانی که در زمینهٔ نظریه‌های سیاسی و انتقادی کار می‌کنند این کتاب را متنی کلیدی برای پست‌مارکسیسم می‌دانند و از نظر عده‌ای استیلا تنها کتاب این جریان فکری است (جراس، ۱۹۸۷؛ موزلیس، ۱۹۸۸). در این سنت همان‌طور که اهمیت مارکس برای شکل دادن به مباحث رادیکالی چپ‌گرا مورد تأکید قرار می‌گیرد این بلندپروازی هم وجود دارد که ذیل نام پست‌مارکسیسم، مارکس کنار گذاشته شود. اگرچه این مباحث بی‌شک مهم و مؤثر بوده‌اند اما کسانی که به‌طور صریح و ضمنی آماده‌اند تا مسئولیت این پروژه را در دست بگیرند، نسبتاً معدود هستند. حتی کسانی مثل اسلاوی ژیژک که در وجه کلان آن سهیم می‌شوند مشخصاً لقب پست‌مارکسیسم را کنار می‌گذارند، مگر اینکه برای توصیف دیگران از آن استفاده کنند.»