کتاب هستی شناسی اجتماعی هگل

کتاب هستی‌ شناسی اجتماعی هگل با نام اصلی The ontology of social being نوشته جورج لوکاچ و ترجمه بهمن اصلاح‌ پذیر که توسط نشر روزآمد منتشر شده، اثری پژوهشی در حوزه‌ی فلسفه و نقد اندیشه‌های هگل است. این کتاب به بررسی بنیادهای هستی‌شناسی اجتماعی در اندیشه‌ی هگل و نقد و تفسیر آن پرداخته و جایگاه هگل را در سنت فلسفی غرب، به‌ویژه در ارتباط با مارکسیسم و متفکران پس از او، تحلیل کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب هستی شناسی اجتماعی هگل

کتاب هستی‌شناسی اجتماعی هگل (اشتباه هگل و درستی او در هستی‌شناسی) اثری فلسفی است که به تحلیل و نقد بنیادهای هستی‌شناسی اجتماعی در اندیشه‌ی هگل می‌پردازد. جورج لوکاچ در این کتاب، با رویکردی تحلیلی و انتقادی، به بررسی مفاهیم بنیادین هستی‌شناسی، رابطه‌ی فرد و جامعه و نقش تاریخ در شکل‌گیری هویت اجتماعی انسان می‌پردازد. ساختار کتاب بر پایه‌ی گفت‌وگو با سنت فلسفی غرب، از یونان باستان تا متفکران مدرن، شکل گرفته و تلاش دارد جایگاه هگل را در میان جریان‌های فکری مختلف روشن کند. 

کتاب حاضر به‌ویژه به تضادها و دیالکتیک هگلی، نسبت میان ضرورت و آزادی و تأثیر اندیشه‌های هگل بر مارکسیسم و نقدهای اجتماعی قرن نوزدهم و بیستم می‌پردازد. جورج لوکاچ در این اثر، ضمن بررسی دیدگاه‌های هگل، به مقایسه‌ی آن با نظریات متفکرانی چون مارکس، هارتمان، نیچه، دورکهایم و دیگران نیز پرداخته است. این کتاب با زبانی تحلیلی و ساختاری منسجم، خواننده را با فرازونشیب‌های اندیشه‌ی اجتماعی و فلسفی هگل و تأثیرات آن بر فلسفه‌ی معاصر آشنا می‌کند.

خلاصه کتاب هستی شناسی اجتماعی هگل

کتاب هستی‌شناسی اجتماعی هگل به واکاوی بنیادهای فلسفی و اجتماعی اندیشه‌ی هگل می‌پردازد و تلاش می‌کند جایگاه او را در سنت فلسفه‌ی غرب و نسبتش با مارکسیسم و دیگر مکاتب فکری روشن کند. لوکاچ در این اثر، ابتدا به ریشه‌های تاریخی هستی‌شناسی اجتماعی می‌پردازد و نشان می‌دهد که این مفهوم از یونان باستان تا دوران مدرن، همواره محل بحث و پرسش بوده است. او با مرور دیدگاه‌های فیلسوفانی چون هابز، لاک، هیوم، منتسکیو و هردر، به تفاوت‌های بنیادین میان فردگرایی و کل‌گرایی در تبیین هستی اجتماعی اشاره می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه هگل با طرح ایده‌ی روح جهانی و تقدم جامعه بر فرد، نقطه‌ی عطفی در این بحث ایجاد کرده است. در ادامه، کتاب به نقد و بررسی دیالکتیک هگلی می‌پردازد و تضاد را به‌عنوان موتور محرک تاریخ و جامعه معرفی می‌کند. 

جورج لوکاچ توضیح می‌دهد که هگل چگونه با تلفیق عقل و واقعیت، تلاش می‌کند وحدتی میان طبیعت و جامعه برقرار کند و درعین‌حال به محدودیت‌های این رویکرد نیز اشاره دارد. او نشان می‌دهد که هگل، برخلاف متفکران روشنگری، جامعه را نه صرفاً بر پایه‌ی قوانین طبیعی، بلکه به‌عنوان محصولی تاریخی و اجتماعی می‌بیند که در آن، فرد و جامعه در رابطه‌ای دیالکتیکی و متقابل قرار دارند. کتاب همچنین به نقدهای مارکسیستی بر هگل می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه مارکس با وارونه‌کردن ایده‌آلیسم هگلی، بر اهمیت روابط مادی و اقتصادی در شکل‌گیری هستی اجتماعی تأکید می‌کند. 

لوکاچ در این میان، به نقش کار، تاریخ و ساختارهای اجتماعی در تکوین هویت انسان اشاره می‌کند و تلاش دارد مرز میان ایده‌آلیسم و ماتریالیسم را در اندیشه‌ی اجتماعی روشن سازد. او با ارجاع به نظریات هارتمان و دیگر متفکران، به پیچیدگی‌های هستی‌شناسی اجتماعی و ضرورت توجه به تاریخ، فرهنگ و ساختارهای اجتماعی در فهم انسان و جامعه می‌پردازد. در نهایت، کتاب با بررسی انتقادی دستاوردها و محدودیت‌های اندیشه‌ی هگل، خواننده را به تأمل درباره‌ی نسبت میان فرد، جامعه، تاریخ و آگاهی دعوت می‌کند و نشان می‌دهد که هستی اجتماعی، مفهومی پویا و چندلایه است که نمی‌توان آن را به سادگی به یک دستگاه فلسفی فروکاست.

چرا باید کتاب هستی شناسی اجتماعی هگل را بخوانیم؟

کتاب هستی‌شناسی اجتماعی هگل فرصتی فراهم می‌کند تا خواننده با یکی از مهم‌ترین مباحث فلسفه‌ی اجتماعی، یعنی نسبت میان فرد و جامعه و بنیادهای هستی‌شناسی اجتماعی، آشنا شود. لوکاچ با تحلیل دقیق اندیشه‌های هگل و نقد آن‌ها از منظر مارکسیسم و دیگر مکاتب، امکان فهم عمیق‌تری از دیالکتیک، تاریخ، و ساختارهای اجتماعی را فراهم می‌کند. مطالعه‌ی این اثر برای کسانی که دغدغه‌ی فهم ریشه‌های فلسفی مفاهیم اجتماعی و تاریخی را دارند، می‌تواند افق‌های تازه‌ای بگشاید و زمینه‌ی گفت‌وگو با سنت‌های مختلف اندیشه را مهیا سازد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی کتاب هستی‌شناسی اجتماعی هگل برای علاقه‌مندان به فلسفه‌ی اجتماعی، دانشجویان و پژوهشگران رشته‌های فلسفه، جامعه‌شناسی و علوم انسانی و کسانی که به نقد اندیشه‌های هگل و مارکسیسم علاقه دارند، مناسب است. این کتاب به‌ویژه به کسانی که به‌دنبال فهم عمیق‌تر نسبت میان فرد، جامعه و تاریخ هستند، توصیه می‌شود.

بخشی از کتاب هستی شناسی اجتماعی هگل

«هگل، برعکس، یک حکم هستی‌شناسانه صادر می‌کند. خود بودن، از نظر هگل شامل خود-آگاهی است و این چیزی نیست که فرد آدمی بتواند مستقل از دیگران به دست آورد. بالعکس، خود-آگاهی متضمن آگاهی داشتن از خویشتن است به عنوان آدمی که از دیگری متمایز است، که به نوبت خویش وابسته به تعامل با سایر آدمیان است (شناخت دیگران و شناخته شدن از طرف دیگران). هگل با پیروی از هولدین به تکامل ایده روح جهانی یا روح کلی انسان می‌پردازد که در آن اعمال افراد آدمی یک نمود آن است. هگل وجود این روح کلی را از نظریه ایده‌آلیستی استنتاج می‌کند که عینیات توسط آگاهی آفریده می‌شوند، همراه با این ملاحظه که موضوعات تجربه انسان در میان آدمیان مشترک است. روح کلی هکل را گاهی به صورت نمونه‌ای از کل‌گرایی هستی‌شناسی می‌گویند- یعنی، این ادعا که هستی‌های اجتماعی هستی‌های مستقل، خودمدار و شالوده‌ای هستند که در تضاد با هستی است که از افراد آدمی یا هستی‌های مستقل استنتاج شده باشند.»