کتاب رویکردهای ایرانی به واقعه عاشورا

کتاب الکترونیکی رویکردهای ایرانی به واقعهٔ عاشورا نوشتۀ علی مهجور در انتشارات نیستان هنر چاپ شده است. این کتاب دربارۀ تحلیل پدیدارشناسانۀ واقعهٔ عاشورا در فرهنگ ایران است.

درباره کتاب رویکردهای ایرانی به واقعه عاشورا

کتاب رویکردهای ایرانی به واقعهٔ عاشورا به تحلیل پدیدارشناسانۀ واقعهٔ عاشورا در فرهنگ ایرانی می‌پردازد. نویسنده در این اثر، رویکردهای مختلف ایرانیان به این واقعه را در قالب هفت عنوان دسته‌بندی کرده است. او تلاش کرده تا نشان دهد نگرش ایرانیان در گذشته و حال حاضر به واقعهٔ عاشورا چگونه بوده و امتزاج این واقعه با فرهنگ ایرانی چه تأثیری بر جامعه و فرهنگ ایران داشته است.

این کتاب به‌عنوان ششمین اثر از دستهٔ منشورات تخصصی و موضوعی مؤسسهٔ اندیشهٔ دینی معاصر منتشر شده است. مؤسسهٔ مذکور، متشکل از جمعی از اساتید و دانش‌آموختگان حوزهٔ علمیه است که با هدف ارتقای اندیشه‌ورزی در دین و بازسازی اندیشهٔ دینی، نواندیشی دینی را برگزیده‌اند. آن‌ها با اذعان به ظرفیت بالای سنت اسلامی ـ ایرانی و توجه به دستاوردها و اقتضائات دنیای جدید، درصدد ارائهٔ الگوهایی متناسب با نیازهای معاصر در عرصه‌های مختلف علمی هستند.

مؤسسهٔ اندیشهٔ دینی معاصر از اوایل دههٔ ۸۰ فعالیت‌های غیررسمی خود را آغاز کرده و در سال ۱۳۹۵ تحت عنوان گروه پژوهشی اندیشهٔ دینی معاصر از وزارت علوم، تحقیقات و فناوری مجوز فعالیت دریافت کرده است. این مؤسسه با دعوت از صاحب‌نظران حوزوی و دانشگاهی، می‌کوشد مجموعه‌ای از افراد دغدغه‌مند و آشنا به دانش‌های حوزوی و دانشگاهی را گرد هم آورد و در جهت رفع نیازهای علمی و پژوهشی کشور فعالیت کند.

کتاب رویکردهای ایرانی به واقعهٔ عاشورا در راستای اهداف مؤسسه، به بررسی چالش‌های نظری اندیشهٔ اسلامی در قلمرو مبانی و تحولات بنیادین فکر دینی در جهان اسلام، نگرش‌های نوین در حوزهٔ فلسفه و کلام و فقه و اصول در جهان تشیع، پیوندهای نظری میان دیدگاه‌های عقلی و عرفانی و علمی و دینی، فرایند ظهور و تحولات نظری ـ دینی در حیات اجتماعی و سیاسی و حقوقی، و دیدگاه‌های نواندیشان دینی در جمهوری اسلامی ایران می‌پردازد.

این اثر با تحلیل پدیدارشناسانهٔ واقعهٔ عاشورا در فرهنگ ایرانی، سعی دارد تا به درک بهتری از تأثیر این واقعه بر فرهنگ و جامعهٔ ایران دست یابد و نشان دهد که چگونه این رویداد تاریخی در طول زمان با فرهنگ ایرانیان درآمیخته و بر آن تأثیر گذاشته است.

کتاب رویکردهای ایرانی به واقعه عاشورا را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب برای پژوهشگران، دانشجویان و علاقه‌مندان به مطالعات دینی، فرهنگی و تاریخی، به‌ویژه کسانی که به تحلیل‌های پدیدارشناسانه و بررسی تأثیر وقایع تاریخی بر فرهنگ و جامعه علاقه‌مند هستند، مناسب است.

بخشی از کتاب رویکردهای ایرانی به واقعهٔ عاشورا

«۶. رویکرد آیینی (ritual approach): اگر آیین را به ساده‌ترین بیان، رفتاری نمادین بدانیم که انسان‌های مؤمن برای نحوه‌ای ارتباط با مبدأ ایمانی غیبی‌شان این رفتارها را انجام می‌دهند، رویکرد آیینی به فهم یک موضوع، صرفاً متکی به تمام پیش‌فرض‌هایی است که برای انجام آیین یا آیین‌های خاصی در نظر گرفتن آن پیش‌فرض‌ها ضروری است. از آنجا که اغلب آیین‌ها دربردارندهٔ رفتارهایی هستند که به مثابه نماد در نظر گرفته می‌شوند، فهم و تفسیر در رویکرد آیینی به یک موضوع نیز از منطق نمادها و نظام دال و مدلولی تبعیت می‌کند. بنابراین شناخت موضوع و اجزای آن در گرو شناخت دال‌ها، مدلول‌ها و نحوهٔ دلالت دال‌ها بر مدلول‌هاست.

۷. رویکرد عاطفی (emotional approach): در رویکرد عاطفی به یک موضوع، ما آن موضوع را بر اساس عواطف می‌فهمیم و آن را با استفاده از گزاره‌هایی توصیف و تفسیر و تحلیل می‌کنیم که محتوای آنها ریشه در عواطف و احساسات ما دارد. به عنوان مثال اگر ما برای تحلیل یک موضوع صرفاً به تأثیر آن موضوع بر عواطف انسان تکیه کردیم و مثلاً صرفاً از مفاهیم و واژگانی مانند دلخراش، خوش‌آیند، هیجان‌انگیز، اندوه‌بار، مسرت‌بخش و... برای توصیف و تحلیل آن موضوع استفاده کردیم، رویکرد ما به آن موضوع رویکرد عاطفی است.

۸. رویکرد هنجاری (normative approach): فهم و تفسیر یک موضوع، با اتکای صرف به پیش‌فرض‌های اخلاقی، سیاسی، فقهی و ایدئولوژیک، رویکرد هنجاری به آن موضوع است. در رویکرد هنجاری، پیشاپیش موضوع مورد بررسی معطوف است به «هرآنچه که لازم است تا از آن موضوع نتایجی از سنخ باید و نباید گرفته شود». بنابراین، نه تنها خود موضوعِ مورد بررسی به مثابه مجموعه‌ای از پدیدارهای مربوط به هنجارها در نظر گرفته می‌شود، بلکه نتایج حاصل از فهم آن نیز معمولاً نتایجی هستند که در بافت هنجاری معنا می‌یابند.»