کتاب واژه نامه هایدگر

کتاب واژه نامه هایدگر (Dictionnaire Heidegger) نوشته ژان ماری ویس، مدخلی فشرده و در عین‌ حال دقیق برای ورود به زبان و مفاهیم مارتین هایدگر است و از دازاین و هستی تا زمان‌مندی، آلثیا و ساخت‌شکنی، مسیر فهم دستگاه فکری دشوار او را از دل خود واژه‌ها باز می‌کند. این اثر فقط فهرستی از اصطلاحات نیست؛ بلکه نشان می‌دهد هر واژه در اندیشه‌ی هایدگر چه بار معنایی دارد و چگونه به واژه‌های دیگر گره می‌خورد. این کتاب را گروه انتشاراتی ققنوس با ترجمه شروین اولیایی منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب واژه نامه هایدگر

کتاب واژه نامه هایدگر نوشته‌ی ژان ماری ویس اثری است که برای روشن‌کردن شبکه‌ی مفهومی اندیشه‌ی هایدگر تدوین شده است. متن نشان می‌دهد که مسئله فقط معادل‌گذاری واژه‌ها نیست، بلکه فهمیدن نسبت هر اصطلاح با کل دستگاه فکری هایدگر اهمیت دارد. مدخل‌ها به‌ ترتیب الفبایی آمده‌اند و هر کدام می‌کوشند واژه را در بافت فلسفی‌اش توضیح دهند؛ برای نمونه مدخل‌هایی مانند آزادی، آلثیا، آن‌جا-هستن-با، ابزار، افکندگی، اگزیستانس، امر الهی و انتظار-منتظر بودن فقط تعریف کوتاه نیستند، بلکه به پیوند آن‌ها با آثاری مانند هستی و زمان و با مسیر کلی اندیشه‌ی هایدگر می‌پردازند. همین ویژگی باعث می‌شود این کتاب هم نقش مرجع داشته باشد و هم نقش راهنمای مطالعه.

این کتاب در ترجمه‌ی فارسی نیز بر مسئله‌ی زبان حساس است. یادداشت مترجم نشان می‌دهد که انتخاب برابرهای فارسی بر پایه‌ی تبارشناسی واژگان، نسبت آن‌ها با زبان آلمانی و فرانسه و نیز سابقه‌ی ترجمه‌ی آثار هایدگر انجام شده است. به همین دلیل، بحث‌هایی مانند ترجمه‌ی Sein به هستی، Seiendes به هستنده، Angst به دلهره یا تمایز میان ساخت‌شکنی و ساختارشکنی در متن جای مهمی دارند. 

ضمیمه‌های پایانی کتاب واژه نامه هایدگر نیز دامنه‌ی استفاده از کتاب را گسترده‌تر می‌کنند: واژه‌نامه‌ی آلمانی-فرانسوی-فارسی، اصطلاحات و واژگان لاتین، اصطلاحات یونانی همراه با فارسی‌نوشت و نمایه، همگی به خواننده کمک می‌کنند مسیر واژه‌ها را در چند زبان دنبال کند. ژان ماری ویس در مجموع فضایی می‌سازد که در آن فهم فلسفه از دل دقت زبانی، تاریخ واژه‌ها و نسبت میان ترجمه و تفسیر پیش می‌رود.

خلاصه کتاب واژه نامه هایدگر

کتاب واژه نامه هایدگر مجموعه‌ای از مدخل‌های مفهومی است که مهم‌ترین اصطلاحات اندیشه‌ی هایدگر را توضیح می‌دهد و آن‌ها را در نسبت با یکدیگر قرار می‌دهد. متن از واژه‌هایی بنیادین مانند هستی، هستنده، دازاین، زمان، تاریخ‌مندی، حقیقت، زبان و امر الهی آغاز می‌کند و نشان می‌دهد هر کدام در چه افقی معنا پیدا می‌کنند. 

در کنار تعریف مفاهیم، کتاب به مسئله‌ی ترجمه نیز توجه دارد و روشن می‌کند که جابه‌جایی یک واژه از آلمانی به فرانسه و سپس فارسی فقط انتقال لفظ نیست، بلکه نوعی تفسیر است. حاصل کار، نقشه‌ای مفهومی از جهان فکری هایدگر است که برای پیگیری پیوند میان اصطلاحات، بسیار به‌ کار می‌آید.

چرا باید کتاب واژه نامه هایدگر را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب واژه نامه هایدگر را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب معنای اصطلاحات کلیدی هایدگر را در پیوند با یکدیگر توضیح می‌دهد، نه به‌ صورت جداافتاده.
• خواننده با مطالعه‌ی آن می‌تواند هنگام مواجهه با ترجمه‌های فارسی آثار هایدگر، تفاوت بار معنایی واژه‌ها را دقیق‌تر تشخیص دهد.
• وجود مدخل‌های متعدد، این کتاب را به منبعی مناسب برای مراجعه‌ی موضوعی و مرحله‌به‌مرحله تبدیل می‌کند.
• ضمیمه‌های مربوط به واژگان آلمانی، فرانسه، لاتین و یونانی امکان پیگیری ریشه و تحول اصطلاحات را فراهم می‌کنند.

خواندن کتاب واژه نامه هایدگر را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب واژه نامه هایدگر به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران فلسفه که می‌خواهند مفاهیم اصلی اندیشه‌ی هایدگر را دقیق‌تر دنبال کنند.
• خوانندگانی که در مطالعه‌ی آثاری مانند هستی و زمان با دشواری واژه‌ها و معادل‌های فارسی روبه‌رو می‌شوند.
• مخاطبانی که به نسبت میان زبان، ترجمه و تفسیر فلسفی علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند به‌ جای خواندن پراکنده‌ی اصطلاحات، نقشه‌ای کلی از پیوند مفاهیم هایدگری به دست آورند.
• علاقه‌مندان به فلسفه‌ی قاره‌ای که می‌خواهند مسیر ورود منظم‌تری به واژگان تخصصی این حوزه داشته باشند.

بخشی از کتاب واژه نامه هایدگر

«آزادی:

• آزادی از آن دسته ویژگی‌های انسان نیست که به قابلیتی سوبژکتیو یا به خود مختاری اراده ارجاع می‌دهند، بلکه باید آن را با تکیه بر دازاین به مثابۀ فراافکنی-افکنده دریافت. 
• آزادی شاخصۀ دازاین به منزلۀ در-جهان-هستن و فرافکنی، گشودگی و ممکن هستن اوست. دازاین که در امکان واقع شده بازنهاده شده است، به واسطۀ توانشِ-هستنِ خاص خویش، امکان هستی است. او بدین‌سان با اگزیستانس داشتنش، جمعی از امکان‌هاست و به دیگر امکان‌ها بی‌اعتنا. این امکان‌های برگزیده به واسطۀ فهم و فراافکنی _ که لاینفک از دازاین هستند _ برایش شفاف می‌شوند و او می‌تواند آن‌ها را پذیرا شود. بدین‌سان مسئلۀ آزادی با مسئلۀ میرایی پیوند دارد. در واقع اگر پیشی جستن مرگ، گم‌شدگی در بشر را در حال و هوای دلهره بر دازاین آشکار می‌کند، توأمان آزادی او را برای مرگ _ که از توهماتِ خاصِ سقوط جدا شده _ نیز بر او متجلی می‌کند. با این همه، انتخاب دازاین همواره به گشودگی‌ای تخصیص یافته که در نهایت امر، وجهی از اعطای هستی است که در امکان‌های موروثی و توأمان انتخابی جای گرفته است.»