کتاب اتین دکرو
معرفی کتاب اتین دکرو
کتاب اتین دکرو (Etienne Decroux)، نوشته توماس لیبارت و ترجمه مبین عطاری، تصویری جامع از زندگی، کار و اندیشههای اِتین دِکرو، مبدع مایم جسمانی، ارائه میدهد. نویسنده باتکیهبر سالها همکاری نزدیک با دکرو، مسیر هنری او را از کارگری و مبارزهی سیاسی تا تبدیلشدن به یکی از مهمترین چهرههای تئاتر مبتنیبر بدن دنبال کرده است. نشر نیماژ در سال ۱۴۰۳ این کتاب را منتشر کرده است. نسخهی الکترونیکی این اثر را میتوانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.
درباره کتاب اتین دکرو اثر توماس لیبارت
کتاب اتین دکرو (زیستن همانند پرومته) روایتی تحلیلی و روشمند از زندگی و کار اِتین دِکرو است که توماس لیبارت آن را بر پایهی چهار سال همکاری روزانه و بیش از یک دهه پیگیری کارهایش نوشته است. نویسنده از همان ابتدا دکرو را در کنار اصلاحطلبان بزرگ تئاتر قرن بیستم مانند استانیسلاوسکی، کوپو و میرهولد قرار میدهد و نشان میدهد چگونه او با مایم جسمانی، بدنی تازه برای تئاتر تعریف کرده است. فصلهای آغازین به زندگی شخصی و شکلگیری جهانبینی او اختصاص دارد؛ از کودکی در خانوادهای کارگری، تجربهی مشاغل سخت، حضور در ارتش و شیفتگی به سیرک و بوکس تا آشنایی با ژاک کوپو و ورود به مدرسهی ویو کلمبیه. سپس مسیر او در گروههای مختلف مانند «بذر» و «۱۷۸۹» و سالهای تدریس و اجرا در نیویورک و بازگشت به زیرزمین بولونیه بیلانکور دنبال شده است.
کتاب اتین دکرو در بخشهای میانی وارد جزئیات تکنیک مایم جسمانی میشود؛ مفاهیمی مانند «میزانمندی»، «تندیسی متحرک»، «فیگورهای شیوه»، «گامها» و «حالات تعادلی» با مثالها، روایتهای کلاسی و ارجاع به تمرینها توضیح داده شدهاند. در ادامه، نسبت کار دکرو با تئاتر آسیایی، دیدگاه ائوجنیو باربا، مقایسه با گروتوفسکی و بحث مفصل دربارهی مخاطب و اجرا در کارگاه بررسی شده است. توماس لیبارت در فصلهای پایانی کتاب، به بازتاب کار دکرو در جهان، برداشت شاگردان، زبان آیینی و شبهمذهبی منتقدان و پژوهشگران و جایگاه او در تاریخ مایم مدرن میپردازد و نشان میدهد چگونه «معبد جامع مایم جسمانی» از یک زیرزمین به شبکهای بینالمللی از مدارس و هنرجویان گسترش یافته است.
خلاصه کتاب اتین دکرو
کتاب اتین دکرو بر محور این ایده شکل گرفته است که دکرو همچون پرومته، آتشی تازه به تئاتر آورده است: مایم جسمانی. توماس لیبارت نشان میدهد که چگونه تجربهی کارگری، مبارزهی سیاسی، شیفتگی به سیرک و ورزش و شاگردی نزد کوپو همگی در شکلگیری این شیوهی مبتنیبر بدن نقش داشتهاند.
در بخش نظری، ساختار دقیق بدن در نگاه دکرو، سه شیوهی حرکت ستون فقرات، مفهوم میزانمندی، تندیسی متحرک، گامها و حالات تعادلی تشریح شده است. کتاب همچنین به بداههپردازیهای جمعهشب، ایدهی «سکون پویا» و «وضعیت ارتعاشی» میپردازد و نشان میدهد که چگونه دکرو از طریق آموزش سختگیرانه، شاگردان را از «انسان، زیادی انسان» به «فکر ناب» و بازیگر پرومتهای نزدیک میکند.
چرا باید کتاب اتین دکرو را بخوانیم؟
این کتاب تصویری کمنظیر از تئاتر مبتنیبر بدن ارائه میدهد و نشان میدهد چگونه مایم جسمانی از دل زندگی پررنج و مبارزهجویانهی دکرو زاده شده است. خواننده با خواندن این کتاب، هم با تاریخ یک جریان مهم در تئاتر آشنا میشود هم با واژگان و مفاهیم دقیقی روبهرو میشود که میتواند نگاهش به بدن، حرکت و بازیگری را دگرگون کند.
خواندن کتاب اتین دکرو را به چه کسانی پیشنهاد میکنیم؟
مطالعهی این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران تئاتر، بازیگران و کارگردانان علاقهمند به کار با بدن، هنرجویان مایم و حرکت و کسانی که درگیر پرسشهایی دربارهی نسبت سیاست، اخلاق و تمرین هنری هستند، پیشنهاد میشود.
درباره توماس لیبارت
توماس لیبارت، متولد ۱۹۴۴، هنرمند و مدرس آمریکایی در حوزهی مایم جسمانی است. او بین سالهای ۱۹۶۸ تا ۱۹۷۲ در مدرسهی مایم اتین دکرو در پاریس نزد او آموزش دید. لیبارت امروزه بهطور منظم در فرانسه اجرا و تدریس میکند و کارگاهها و اجراهای متعددی نیز در مراکزی چون موزهی طراحی زوریخ، موزهی تئاتر وین، موزهی مردمشناسی اوزاکا و مؤسسات هنری دیگر برگزار کرده است.
او سردبیر نشریهی Mime Journal بوده و بیش از ۳۵ مقاله دربارهی هنر مایم و تئاتر نوشته است. لیبارت همچنین استاد تئاتر و هنرمند مقیم در کالج پومونا در کالیفرنیاست و نقش مهمی در ترجمه و معرفی نوشتهها و روشهای اتین دکرو به زبان انگلیسی داشته است. او از مهمترین پژوهشگران و نویسندگان حوزهی مایم جسمانی به شمار میرود و با مدرسهی بینالمللی انسانشناسی تئاتر نیز همکاری نزدیک داشته است.
یکی از مهمترین آثار او کتاب مایم مدرن و پستمدرن است که از منابع اصلی دربارهی مایم مدرن محسوب میشود. به باور لیبارت، مایم جسمانی روشی است که در آن کل بدن بازیگر، نه فقط صدا، دستها یا چهره، به ابزار بیان تبدیل میشود. او در آثارش نقش هنرمندانی چون ژان لویی بارو، مارسل مارسو و ژاک لکوک را نیز در گسترش و تحول مایم مدرن بررسی کرده است.
چه نسخههای دیگری از این کتاب در ایران منتشر شده است؟
کتاب حاضر در سال ۱۴۰۴، با عنوان اتیین دکرو و با ترجمه عرفانه جوادپور و علی مسعودی، توسط انتشارات فرهنگ نشر نو منتشر شده است.
بخشی از کتاب اتین دکرو
«دکرو در بیستوپنجسالگی آنقدر پول پسانداز کرده بود که بتواند یک سال بدون کارکردن زندگی کند. او که یکدهه را بهعنوان کارگر ساده گذرانده بود، میخواست زندگی کمتر فرسودهکنندهای بهلحاظ جسمی داشته باشد و تصور میکرد که بازیگری به او زمان لازم برای دنبالکردن علایق سیاسی را میدهد. دکرو در عالم سیاست و همچنین در دنیای تئاتر نیاز به تغییر و تصحیح لحن و لهجهٔ طبقهٔ کارگری خود داشت و در روزگاری فاقد توسعهٔ الکترونیک باید نزاکت و شمردگی در سخن و همینطور تجسم میآموخت. دکرو برای این منظور و برای آموختن در زمینهٔ بیان و صدا وارد مدرسهٔ ژاک کوپو شد، اما در عوض «بدن» را کشف کرد. کوپو، اولین معلم دکرو، بذر آنچه را کاشت که دکرو آن را طی زندگی حرفهایاش توسعه داد. یعنی آنچه مایم جسمانی یا کورپورال مایم نامیده شد.»