کتاب ملیت و بلشویزم

کتاب «ملیت و بلشویزم» نوشتۀ محمدامین رسول‌ زاده و ترجمۀ عاطفه طاهایی است و انتشارات شیرازه کتاب ما آن را منتشر کرده است. ملیت و بلشویزم یکی از کتاب‌های مجموعۀ آسیای میانه و قفقاز است.

درباره کتاب ملیت و بلشویزم

ملیت و بلشویزم یک سند تاریخی از یک حرکت سیاسی مهم و ناشناخته است. بلشویک‌ها همان‌گونه که در همان مراحل نخست اقتدار با تأسیس نهادهایی مانند انتر ناسیونال کمونیستی به توسعۀ امپراتوری خود پرداختند، بخشی از قربانیان اصلی این صادرات انقلابی و توسعه‌طلبی سیاسی برای مقابله با این پدیدۀ تشکیلاتی را سازمان دادند. کتاب ملیت و بلشویزم یکی از نخستین، مهم‌ترین و ناشناخته‌ترین پژوهش‌ها در این زمینه است.

کتاب ملیت و بلشویزم مجموعه مقالاتی را در برمی‌گیرد که ۲ مقالۀ اصلی آن را محمدامین رسول‌زاده، که از بنیانگذاران حزب مساوات، حزب دمکرات ایران، سردبیر روزنامه ایران نو و از اندیشه پردازان سوسیال دموکراسی در جنبش مشروطیت ایران بود نوشته است. «نظریات و عملیات بلشویک‌ها در مسئلۀ ملیت» و «سیاست بالشویک‌ها در شرق» عنوان مقاله‌های او در این کتاب است. دیگر مقالات کتاب «آذربایجان در زیر استیلای سوویت» نوشتۀ میرزابالا محمدزاده، «بالشویک‌ها در قفقاس شمالی» نوشتۀ آشه‌نیا، «گرجستان و روسیۀ سوویت» نوشتۀ داوید شیراشیدزه و «اوگرانی» نوشتۀ میرسکی است. تمام نویسندگان از سران جنبش های استقلال طلبانۀ بخشی از اقوام و ملل حوزۀ امپراتوری روسیه بودند که خود به نحوی مراحل مختلف خط مشی بلشویک‌ها را در این عرصه تجربه کرده بودند.

در پشت جلد کتاب ملیت و بلشویزم آمده است که: «در پی فروپاشی روسیه تزاری در اثر انقلاب ۱۹۱۷ تعدادی از مستعمرات و مستملکات روسیه اعلان استقلال کردند؛ پاره ای از این کشورها مانند فنلاند، لهستان و کشورهای بالتیک توانستند بحران حاصل از اعاده امپراتوری روسیه را از سر گذرانده و استقلال خود را حفظ کنند و برخی نیز مانند جمهوری های گرجستان و ارمنستان و آذربایجان در قفقاز و اوکراین در غرب روسیه در این تغییر و تحول استقلال خود را از دست داده و از نو در ردیف مستعمرات روسیه در آمدند. ملیت و بلشویزم یکی از نخستین و مهمترین آثاری است که در سال های بین دو جنگ اول و دوم جهانی در این زمینه به زبان فارسی منتشر شده است. زمینه سیاسی و تشکیلاتی انتشار این کتاب که به نظر می آید «نهضت پرومته» یعنی تلاش رکن دوم ارتش لهستان برای متلاشی ساختن امپراتوری روسیه شوروی، همسو و مطابق بوده است نیز در مقدمه ای بر این کتاب موضوع بررسی قرار گرفته است.»

خواندن کتاب ملیت و بلشویزم را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

خواندن این کتاب را به دوستداران کتاب‌های تاریخی پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب ملیت و بلشویزم

«پرومته‌ایسم ابتدا باید همچون جنبش پناهندگان غیر روسی اتحاد جماهیر شوروی تعریف شود. این جنبش در پی شکست جمهوری‌های مستقلی که طی انقلاب۱۹۱۷ در امپراتوری روسیه پدیدار شده بودند، ‌متولد شد. پایتخت‌های اروپای غربی پذیرای رهبران سابقی گشتند که به مخالفت با ارتش سرخ برخاسته بودند و اینک می‌کوشیدند تا در تبعید یک جبهۀ ضد بلشویکی به وجود بیاورند.»