کتاب بازی در نقش خدا؟

کتاب بازی در نقش خدا؟ (جبرگرایی ژنتیک و آزادی و اختیار بشر) نوشته تد پیترز و ترجمه عبدالرضا سالاربهزادی است و نشر نی در سال ۱۳۸۶ آن را منتشر کرده است. این اثر با پیش‌گفتاری از فرانسیس اس. کالینز به یکی از بحث‌برانگیزترین پرسش‌های جهان ژنتیک می‌رسد: اگر انسان بتواند در ساختار زیستی خود دخالت کند، مرز مسئولیت اخلاقی و آزادی او کجاست؟ کتاب فقط درباره‌ی پیشرفت علمی حرف نمی‌زند، بلکه نسبت میان ژن، اختیار، رنج، درمان و تصور انسان از آفرینش را هم بررسی می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب بازی در نقش خدا؟ اثر تد پیترز

کتاب بازی در نقش خدا؟ (playing God? genetic determinism and human freedom)، نوشته‌ی تد پیترز، در نقطه‌ای می‌ایستد که علم ژنتیک، اخلاق و الهیات به هم می‌رسند. مسئله‌ی اصلی کتاب این است که کشف ژن‌ها و امکان دستکاری در آن‌ها چه تغییری در فهم انسان از آزادی، مسئولیت و سرنوشت ایجاد می‌کند. نویسنده با مفهوم افسانه‌ی ژن آغاز می‌کند؛ یعنی این تصور رایج که همه‌چیز را می‌توان به ژن‌ها فروکاست. در این مسیر، بحث فقط بر سر بیماری‌های ژنتیکی یا فناوری‌های تازه نیست، بلکه بر سر این است که آیا انسان موجودی ازپیش‌تعیین‌شده است یا هنوز می‌توان برای اراده، انتخاب و پاسخ‌گویی اخلاقی جایگاهی قائل شد.

کتاب بازی در نقش خدا؟ به طرح پرسش‌های کلی بسنده نمی‌کند و در هفت فصل، نمونه‌های مشخصی را مطرح می‌کند؛ از طرح ژنوم انسانی و زیست‌شناسی مولکولی گرفته تا جبرگرایی ژنتیکی، تبهکاری، اعتیاد، هم‌جنس‌گرایی، ثبت مالکیت ژن‌ها، مهندسی ژنتیک و دخالت در نطفه. تد پیترز در کنار این موضوعات، چند نوع آزادی را از هم جدا می‌کند؛ آزادی سیاسی، آزادی اراده، آزادی اخلاقی و آزادی در نسبت با آینده. این تفکیک باعث می‌شود بحث از سطح واکنش‌های هیجانی به فناوری فراتر برود و به این پرسش برسد که انسان در برابر توانایی‌های تازه‌اش چه مسئولیتی دارد.

کتاب بازی در نقش خدا؟ اثری جدلی و تأمل‌برانگیز است. تد پیترز بارها به این نکته برمی‌گردد که ترس از ژنتیک فقط از خود علم نمی‌آید، بلکه از شیوه‌ای می‌آید که فرهنگ، رسانه و باورهای عمومی آن را معنا می‌کنند. پیش‌گفتار فرانسیس اس. کالینز هم این تنش را پررنگ‌تر می‌کند و نشان می‌دهد که حتی در پژوهش‌های ژنتیک مخالفت با جبرگرایی ژنتیکی جدی است. این کتاب نه علم را نیرویی نجات‌بخش تصویر می‌کند نه آن را تهدیدی مطلق می‌داند، بلکه می‌کوشد نسبت میان توان علمی انسان و حدود اخلاقی او را روشن‌تر کند.

خلاصه کتاب بازی در نقش خدا؟

کتاب بازی در نقش خدا؟ با این پرسش آغاز می‌کند که چگونه پیشرفت ژنتیکْ برداشت انسان از آزادی و اختیار را دگرگون می‌کند. تد پیترز نخست طرح ژنوم انسانی و تصور رایج درباره‌ی تعیین‌کنندگی ژن‌ها را توضیح می‌دهد و سپس نشان می‌دهد که افسانه‌ی ژن چگونه می‌تواند به جبرگرایی برسد؛ جبرگرایی‌ای که رفتار، بیماری، گرایش‌ها و حتی مسئولیت اخلاقی را به دی.‌ان.‌ای نسبت می‌دهد.

نویسنده بعد از طرح این زمینه، به‌سراغ موضوعاتی مانند ژن خشونت، اعتیاد، هم‌جنس‌گرایی، ثبت مالکیت ژن‌ها و دخالت در ساختار ژنتیکی نسل‌های آینده می‌رود. موضوع اصلی کتاب این است که دانش ژنتیک نباید به انکار اراده‌ی انسان بینجامد. کتاب در نهایت از این ایده دفاع می‌کند که انسان می‌تواند در عین بهره‌گیری از علم برای کاهش رنج، همچنان موجودی مسئول و صاحب انتخاب بماند.

چرا باید کتاب بازی در نقش خدا؟ را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب بازی در نقش خدا؟ را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نسبت میان ژنتیک، آزادی و مسئولیت اخلاقی را با مثال‌های روشن بررسی می‌کند.
• خواننده با بحث افسانه‌ی ژن و نقد این تصور آشنا می‌شود که همه‌چیز را می‌توان تنها با ژن توضیح داد.
• کتابْ موضوعات حساسی مانند ژن‌درمانی، ثبت مالکیت ژن‌ها و دخالت در نسل‌های آینده را کنار هم می‌گذارد.
• این اثر کمک می‌کند تا تفاوت میان درمان بیماری و بهسازی ژنتیکی روشن‌تر دیده شود.
• خواننده درمی‌یابد که چرا پیشرفت علمی به‌تنهایی برای تصمیم‌گیری اخلاقی کافی نیست.

خواندن کتاب بازی در نقش خدا؟ را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب بازی در نقش خدا؟ به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• خوانندگانی که می‌خواهند درباره‌ی نسبت علم ژنتیک و اختیار انسان بیشتر بدانند.
• علاقه‌مندان به مباحث اخلاق زیستی که با پرسش‌های مربوط به درمان، مهندسی ژنتیک و مرزهای مداخله در حیات درگیرند.
• دانشجویان و پژوهشگران حوزه‌های فلسفه، الهیات و علوم انسانی که درباره‌ی پیامدهای پیشرفت‌های زیستی کنجکاوند.
• کسانی که می‌خواهند بحث جبرگرایی ژنتیکی را فراتر از تیترهای رسانه‌ای دنبال کنند.
• مخاطبانی که به موضوع رنج، بیماری و مسئولیت انسان در استفاده از دانش جدید فکر می‌کنند.

درباره تد پیترز

تد پیترز (متولد ۱۹۴۱) الهی‌دان لوتری، نویسنده و استاد بازنشسته‌ی الهیات نظام‌مند و اخلاق در مدرسه‌ی الهیات لوتری پاسیفیک و Graduate Theological Union در ایالات متحده است. او از چهره‌های شناخته‌شده‌ی الهیات معاصر به‌ شمار می‌رود و پژوهش‌هایش بر الهیات مسیحی، الهیات عمومی، نسبت علم و دین، اخلاق زیستی و اخلاق فضا متمرکز است.

پیترز علاوه‌بر مدرس، نویسنده و ویراستاری پرکار است. او سال‌ها سردبیری فصلنامه‌ی علمی Dialog را بر عهده داشت و اکنون سردبیر مشترک نشریه‌ی Theology and Science است.

او مدرک کارشناسی خود را از دانشگاه ایالتی میشیگان، کارشناسی ارشد الهیات را از مدرسه‌ی الهیات ترینیتی لوتری و دکترای خود را از دانشگاه شیکاگو دریافت کرده است. تد پیترز در کنار آثار علمی، رمان نیز می‌نویسد.