کتاب سپاسگزاری

کتاب الکترونیکی سپاسگزاری نوشتۀ جرمی آدام اسمیت، کرا نیومن، جیسون مارش و داکر کلتنر با ترجمۀ مهدی قراچه‌داغی در انتشارات کتابسرای میردشتی چاپ شده است. این کتاب دربارۀ پژوهش‌های علمی مرتبط با قدردانی، اثرات روانی و جسمی آن و راهکارهایی برای پرورش حس سپاس در زندگی روزمره است. این کتاب نسخه‌ای فارسی از کتاب The Gratitude Project است که توسط تیمی از نویسندگان مرکز علمی Greater Good در دانشگاه برکلی تهیه شده است. داکر کلتنر یکی از نویسندگان اصلی این پروژه است که به‌واسطۀ کارهای پژوهشی‌اش در حوزه عواطف انسانی و علوم اعصاب شهرت دارد. کتاب حاضر توضیح می‌دهد چگونه علم قدرشناسی می‌تواند مغز ما را متحول کند، بر انعطاف و مقاومت ما بیفزاید و تولید خوش‌بینی نماید.

درباره کتاب سپاسگزاری

کتاب سپاسگزاری ترجمۀ فارسی کتاب The Gratitude Project: How the Science of Thankfulness Can Rewire Our Brains for Resilience, Optimism, and the Greater Good است که توسط مؤسسه Greater Good Science Center در دانشگاه برکلی تهیه شده است. این اثر مجموعه‌ای از مقالات و تحلیل‌های علمی دربارۀ حس قدردانی است و با هدف تبیین اثرات آن بر سلامت روان، روابط اجتماعی و عملکرد مغز منتشر شده است. در این کتاب، نویسندگان تلاش کرده‌اند با نگاهی مبتنی بر داده‌های علمی، نقش سپاسگزاری را در بهبود کیفیت زندگی بررسی کنند. مباحث اصلی کتاب شامل سازوکارهای عصبی مرتبط با قدردانی، تأثیر آن بر افسردگی و اضطراب، رابطه‌اش با تاب‌آوری و همدلی، و اهمیت آن در حوزه‌هایی چون آموزش، محیط کار، و زندگی خانوادگی است. جرمی آدام اسمیت سردبیر مجله Greater Good و نویسندۀ کتاب‌های متعددی در زمینه خانواده و احساسات اجتماعی است. کرا نیومن، جیسون مارش و داکر کلتنر همگی از اعضای تیم پژوهشی Greater Good Science Center هستند. داکر کلتنر استاد روان‌شناسی دانشگاه برکلی است و آثار بسیاری در زمینهٔ عواطف انسانی، از جمله شفقت، قدرت، و زیبایی‌شناسی منتشر کرده است.

کتاب در قالب فصل‌هایی مستقل، هرکدام به قلم یکی از پژوهشگران یا نویسندگان همکار، نوشته شده و ترکیبی از نتایج مطالعات روان‌شناسی، گزارش‌های میدانی، و پیشنهادهای کاربردی است. برخی از فصل‌ها به مطالعات موردی درباره افرادی می‌پردازد که از طریق تمرین قدردانی توانسته‌اند بر چالش‌های شخصی و اجتماعی غلبه کنند. بخش‌هایی نیز به تأثیر سپاسگزاری بر کودک‌ها، والدین، معلمان و حتی سازمان‌ها اختصاص دارد. یکی از ویژگی‌های مهم کتاب، ارائه تمرین‌های عملی برای تقویت این احساس در زندگی روزمره است؛ تمرین‌هایی مانند نوشتن نامه قدردانی، نوشتن دفترچه روزانه شکرگزاری، و مدیتیشن مبتنی بر سپاس. این تمرین‌ها بر اساس مطالعات آزمایشگاهی طراحی شده‌اند و نویسندگان با اتکا به داده‌ها تلاش کرده‌اند از توصیه‌های صرفاً ذهنی و غیرمستند پرهیز کنند.

در کنار فصل‌های تحلیلی، کتاب نگاهی انتقادی هم به برخی چالش‌های اجتماعی دارد؛ از جمله اینکه چگونه می‌توان حس سپاس را در جوامعی که با نابرابری‌های اقتصادی، تبعیض یا آسیب‌های روانی گسترده مواجه‌اند، تقویت کرد. نویسندگان با بررسی تعامل میان قدردانی و ساختارهای اجتماعی نشان می‌دهند که سپاسگزاری صرفاً یک واکنش فردی نیست، بلکه می‌تواند عاملی فرهنگی و جمعی باشد که به ارتقای همبستگی اجتماعی کمک کند. از نظر سبک نگارش، کتاب به‌گونه‌ای تنظیم شده که هم برای خوانندگان عمومی قابل درک باشد و هم برای پژوهشگران حوزه روان‌شناسی و علوم اجتماعی حاوی نکات علمی و استنادی مفید باشد. نویسندگان از اصطلاحات تخصصی پرهیز کرده‌اند و سعی کرده‌اند بین علم و زندگی روزمره پلی بزنند. این کتاب تاکنون مورد توجه محافل دانشگاهی، فعالان اجتماعی و مربیان آموزشی قرار گرفته است. هرچند مستقیماً به فیلم یا سریال خاصی اقتباس نشده، ولی مباحث آن در طراحی برنامه‌های آموزش عاطفی در مدارس آمریکا و کمپین‌های عمومی در زمینه سلامت روان به کار رفته است. داکر کلتنر، یکی از نویسندگان کتاب، مشاور علمی انیمیشن «درون و بیرون» (Inside Out) شرکت پیکسار نیز بوده است و از تخصص او در طراحی مفاهیم احساسی این انیمیشن بهره گرفته شده.

کتاب سپاسگزاری را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب برای روان‌شناسان، معلمان، والدین، مربیان رشد فردی و افرادی که به سلامت روان و توسعه فردی علاقه‌مند هستند، قابل استفاده است.

بخشی از کتاب سپاسگزاری

«نیازی به کمک دیگران نیست. اگر از این نقطه‌نظر نگاه کنیم، سپاسگزاری یک نقطه‌ضعف به حساب می‌آید و نقطه‌قوت نیست. بعضی‌ها سپاسگزاری را یک الزام اجتماعی غیرصمیمانه می‌دانند. مثل این‌که باید از مادربزرگ که چیزی برای شما خریده تشکر کنید گرچه آن را دوست ندارید. بعضی دیگر سپاسگزاری را راهی برای حل کردن یک مسئله جدی در روابط دو نفر می‌دانند. گاهی موانعی بر سر راه سپاسگزاری وجود دارد که ریشه در موقعیت اجتماعی دارد. یک جنس از این‌که از دیگران تشکر کند، خودداری می‌ورزد که این را احساس قدرت خود محسوب می‌کند. این نابرابری‌های اجتماعی سببی بود که ارن ریچ بگوید سپاسگزاری به نوعی رفتار و احساس ضعف است. چیزی است که از قدرت شما می‌کاهد. به خصوص اگر در شرایط نامطلوب قرار داشته باشید. با این حال نگاهی دقیق به علم نشان می‌دهد که این برداشت هرگز درست نیست. اگر ارزش بستگی به این داشته باشد که چه کسی سپاسگزار است و چه کسی می‌خواهد از او سپاسگزاری کنند همان‌طور که ارن ریچ می‌نویسد، آیا این بدان معنی نیست که ما به سپاسگزاری بیش‌تر احتیاج داریم و نه کمتر؟ شاید مسئله خود سپاسگزاری نیست بلکه مسئله توزیع نابرابر سپاسگزاری است. شاید سپاسگزاری بخشی از راه حل مسئله باشد. مسئله‌ای که ناشی از نابرابری است. سپاسگزاری میدان بازی را هموار می‌کند زیرا در سپاسگزاری همهٔ ما متوجه می‌شویم که چقدر احتیاج به کمک طرف مقابل داریم. هیچ کس درمیان ما خود ساخته نیست. بسیاری از نقطه‌نظرهای مطرح شده در این کتاب باتوجه به بررسی‌های انجام شده سپاسگزاری می‌تواند اقدامی در مورد نابرابری‌ها باشد. بر قدرت و استحکام پیوند میان ما بیفزاید. می‌تواند به اشخاص کمک کند تا بدانند چقدر به اطرافیان خود مدیون هستند.»