کتاب از ایران زردشتی تا اسلام

کتاب از ایران زردشتی تا اسلام: مطالعاتی درباره تاریخ دین و تماس‌های میان فرهنگی نوشته شائول شاکد و با ترجمه مرتضی ثاقب‌ فر، اثری پژوهشی درباره‌ی تاریخ دین و تماس‌های میان‌فرهنگی ایران است که نشر ققنوس آن را منتشر کرده است. این کتاب مجموعه‌ای از مقالات و پژوهش‌های نویسنده درباره‌ی تحولات دینی ایران از دوران ساسانی تا ورود اسلام را در بر می‌گیرد و به بررسی چگونگی انتقال اندیشه‌ها، آیین‌ها و نمادهای زردشتی به فرهنگ و دین اسلام می‌پردازد. نویسنده با رویکردی تحلیلی و تطبیقی، سعی کرده است نقش ایران و دین زردشتی را در شکل‌گیری فرهنگ اسلامی و تأثیرات متقابل میان ادیان و فرهنگ‌های همسایه روشن کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب از ایران زردشتی تا اسلام

کتاب از ایران زردشتی تا اسلام مجموعه مقالات شائول شاکد است که به بررسی تاریخ دین زردشتی در دوره‌ی ساسانی و تأثیر آن بر فرهنگ و دین اسلام می‌پردازد. این کتاب ساختاری مقاله‌محور دارد و هر فصل به یکی از جنبه‌های مهم دین زردشتی، ساختارهای اجتماعی، مفاهیم کلیدی مانند مینو و گیتی و همچنین انتقال برخی مفاهیم و نمادها به دین اسلام اختصاص یافته است. نویسنده با تکیه بر متون پهلوی، اوستا و منابع تاریخی، تلاش کرده است تا پیوندهای میان دین زردشتی و اسلام را از منظر آیین‌ها، نمادها و اندیشه‌ها بررسی کند. 

در بخش‌هایی از کتاب از ایران زردشتی تا اسلام، به نقش ایرانیان در شکل‌گیری جامعه اسلامی و همچنین تأثیرات متقابل میان ایران و فرهنگ‌های همسایه مانند مسیحیت، یهودیت و ارمنی‌ها اشاره شده است. شاکد با رویکردی انتقادی، به محدودیت‌ها و چارچوب‌های آموزش دینی در ایران باستان و چگونگی انتقال دانش دینی به گروه‌های خاص نیز پرداخته است. این کتاب تصویری چندلایه از تحولات دینی و فرهنگی ایران در آستانه‌ی ورود اسلام ارائه می‌دهد و به مخاطب امکان می‌دهد تا با لایه‌های پنهان و آشکار این انتقال فرهنگی آشنا شود.

خلاصه کتاب از ایران زردشتی تا اسلام

کتاب از ایران زردشتی تا اسلام در دو بخش اصلی تنظیم شده است. بخش نخست به بررسی کیش زردشتی در دوره‌ی ساسانی می‌پردازد و موضوعاتی مانند گرایش‌های رازورانه در دین زردشتی، مفاهیم مینو و گیتی، اسطوره‌ی زروان و ساختارهای طبقاتی دین زردشتی را تحلیل می‌کند. شاکد با استناد به متون پهلوی و اوستا، نشان داده است که دین زردشتی نه‌تنها ساختاری آشکار و همگانی داشته، بلکه در لایه‌هایی از آن، آموزه‌ها و دانش‌هایی وجود داشته که تنها به گروهی خاص منتقل می‌شده است. مفاهیمی مانند راز، سلسله‌مراتب دینی و محدودیت آموزش زند (تفسیر اوستا) از جمله موضوعاتی هستند که در این بخش به آن‌ها پرداخته شده است. 

نویسنده در بخش دوم کتاب از ایران زردشتی تا اسلام، به بررسی تماس‌های میان‌فرهنگی و انتقال مفاهیم از ایران به اسلام می‌پردازد. وی نشان داده است که بسیاری از نمادها، آیین‌ها و حتی برخی مفاهیم حکومتی و اجتماعی از دوره‌ی ساسانی به فرهنگ اسلامی راه یافته‌اند. برای نمونه، نظریه‌ی همزاد بودن دین و دولت، برخی نمادهای پادشاهی و حتی مفاهیم صوفیانه و اسطوره‌های ایرانی در ادبیات اسلامی بازتاب یافته‌اند. 

شاکد تأکید کرده است که ایرانیان در مواجهه با اسلام، صرفاً پذیرنده‌ی منفعل نبوده‌اند، بلکه نقش فعالی در شکل‌گیری جامعه‌ی اسلامی و انتقال سنت‌های فرهنگی و ادبی ایفا کرده‌اند. کتاب همچنین به تأثیرات متقابل میان ایران و اقلیت‌های دینی همسایه مانند مسیحیان، یهودیان و ارمنی‌ها اشاره دارد و نشان می‌دهد که این تبادل فرهنگی، یک‌سویه نبوده است. در مجموع، کتاب تصویری از پویایی و پیچیدگی انتقال فرهنگی و دینی از ایران باستان به دوره اسلامی ارائه می‌دهد.

چرا باید کتاب از ایران زردشتی تا اسلام را بخوانیم؟

کتاب از ایران زردشتی تا اسلام با رویکردی تحلیلی و تطبیقی، امکان شناخت عمیق‌تری از ریشه‌های فرهنگی و دینی ایران و نقش آن در شکل‌گیری فرهنگ اسلامی را فراهم می‌کند. از ویژگی‌های شاخص آن می‌توان به استفاده از منابع اصیل پهلوی و اوستا، بررسی انتقادی نظریه‌های پیشین درباره‌ی رازورانگی دین زردشتی و تحلیل دقیق فرایند انتقال مفاهیم و آیین‌ها به اسلام اشاره کرد. خواننده با مطالعه‌ی این اثر، با لایه‌های پنهان و آشکار تاریخ دین و فرهنگ ایران آشنا می‌شود و می‌تواند نقش ایران را در تحولات منطقه‌ای و جهانی بهتر درک کند. همچنین، کتاب به پرسش‌هایی درباره‌ی چگونگی تداوم سنت‌های ایرانی در دوره‌ی اسلامی و تأثیرات متقابل میان فرهنگ‌ها پاسخ می‌دهد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به علاقه‌مندان تاریخ ادیان، پژوهشگران مطالعات ایران باستان، دانشجویان رشته‌های تاریخ، الهیات و مطالعات فرهنگی، و کسانی که به‌دنبال فهم عمیق‌تر از پیوندهای میان فرهنگ ایرانی و اسلامی هستند پیشنهاد می‌شود. همچنین به کسانی که دغدغه‌ی شناخت ریشه‌های فرهنگی و دینی ایران و تأثیر آن بر تحولات اجتماعی و فکری منطقه را دارند، توصیه می‌شود.