کتاب رفیق حکیم

کتاب رفیق حکیم نوشتهٔ حسین علیپور است و انتشارات راه فطرت آن را منتشر کرده است. موضوع این کتاب ضرورت داشتن استاد و راهنما در مسیر تربیت نفس است.

درباره کتاب رفیق حکیم

در آیات قرآن و روایات معصومین (ع) سفارش مؤکد و مکرر به تهذیب و تزکیهٔ نفس، بسیار دیده می‌شود. اما سؤالی که ممکن است پیش بیاید دربارهٔ روش و طریقهٔ تزکیهٔ نفس است و از مهم‌ترین بحث‌هایی که در تزکیهٔ نفس باید مورد بررسی قرار گیرد، ضرورت وجود استاد و راهنما است.

شاید برخی از افراد چنین پندارند که در تربیت و خودسازی نیاز به استاد نیست؛ زیرا مسیر تزکیه، به کمک آیات و روایات و سیرهٔ معصومین (ع) نمایان شده و خودسازی به سادگی امکان‌پذیر است. در حالی که سیرهٔ عملی پیامبران و اولیای الهی نشانگر لزوم استاد و راهنمای اخلاقی است؛ چنانچه پیامبران و امامان معصوم (ع) یکی پس از دیگری رسالت انسان‌سازی و تهذیب نفس را بر عهده داشته و در این رسالت، محور بوده‌اند. سیرهٔ گفتاری و آثار روایی که از پیامبر اکرم و امامان معصوم (ع) نیز به‌جا مانده نشانگر جایگاه اساسی و ضروری استاد اخلاق است. اگر به برخی از آیات قرآن خوب دقّت کنیم، خواهیم دید که اگرچه قرآن باب نبوت را به وسیلهٔ پیامبر اکرم (ص) ختم کرد و به وسیلهٔ حضرت بقیه‌الله الأعظم (عج) باب وصایت را ختم کرد و دیگر امکان اینکه تا روز قیامت نبی‌ای باشد یا وصی نبی‌ای باشد، به پایان رسید، اما درعین‌حال باب دیگری باز کرد که بسیار قابل توجّه است؛ بابی باز کرد که معرفت الله در حدّ اعلای خود در این باب باز شد، بابی باز کرد که باب اجتهاد و فقاهت در آن باز شد.

کتاب رفیق حکیم یک رشته بحث‌هایی است که مطالب آن با استناد به آیات و روایات و واقعیت‌های تاریخی انجام گرفته است، نه تردیدپذیر است و نه تحت تأثیر احساسات، بلکه به گوشه‌هایی از انسان‌سازی مربوط است و راهنمای حرکت در این مسیر است.

کتاب رفیق حکیم بدین منظور تهیه شد که بتواند اهمیت و لزوم استاد را در موجزترین شکل ممکن بررسی کند. برای کامل بودن کتاب در آغاز فصلی به مبانی اختصاص داده شده است. اگر فصول کتاب بتواند آگاهی صحیحی در مورد حقیقت لزوم استاد به خواننده بدهد رسالت خویش را انجام داده است، در این صورت است که سیمای واقعی استاد جلوه می‌کند. در تحلیل و بیان فلسفهٔ هر یک از فصول با تأنی و بی شتاب پیش رفته و در همه از فتوای عقل دوش به دوش نقل، استفاده برده‌ایم.

خواندن کتاب رفیق حکیم را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به پژوهشگران تعلیم و تربیت اسلامی پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب رفیق حکیم

«خداوند در سورهٔ انبیاء می‌فرماید: ﴿لا یُسْئَلُ عَما یفْعَلُ وَ هُمْ یُسْئَلُونَ﴾ فعلی که از خداوند صادر می‌شود، مورد سؤال واقع نمی‌شود. چرا؟! مگر طبق قاعده، فعل، غیر مستقیم از خداوند صادر نمی‌شد؟ پس چرا این‌طور شد؟! نظام آفرینش که به این صورت بود. چرا استثنا شد؟! چطور این جا قانون تغییر کرد؟! چگونه این جا با این تغییر، نظام عالم به هم نخورد؟! و خیلی از این شبهاتی که در موضوع معجزهٔ انبیاء (ع) پیش می‌آورند. یک جملهٔ ﴿لا یُسْئَلُ عَما یفْعَلُ﴾؛ خدا چون و چرا ندارد که چرا این‌طور شد. آن، خلق است که مورد سؤال واقع می‌شود که چرا این‌طور کرد و چرا آن طور نکرد؟! و وظیفه‌اش این بود و چرا فلان کار را کرد که بر خلاف قانون طبیعت بود؟! این مربوط به خلق است و نه مربوط به خالق.

این‌که چگونه استثنا پیش می‌آید، علت‌های مختلفی دارد؛ مثلاً می‌دانیم که اصولاً از ازدواجِ زن و مرد، فرزندی به دنیا می‌آید؛ پس چگونه حضرت عیسی (ع)، بدون پدر از حضرت مریم متولد شد؟ این استثنا چگونه است؟ نظم عالم که این نبوده است. چگونه یک مرده زنده می‌شود؟ چگونه ناگهان یک چوب دستی به اژدها تبدیل می‌شود؟! اژدها شدن در نظام آفرینش یک قوانینی دارد، اصولی دارد، چگونه این نظام به هم ریخت؟ و یا بسیاری از اتفاقاتی که در معجزات انبیاء و کرامات بزرگان هست؛ این استثنائات جوابش روشن است.

اولاً: این‌که می‌گوییم قانون ثابتِ نظام آفرینش این‌گونه است، این کم ظرفیتی و کج فهمی ما را بیان می‌کند. چراکه ما با این جثهٔ ناچیز، ذهنِ جاهل و سراپا خیالمان طوری ادعا می‌کنیم که گویی به قوانین کل نظام هستی رسیده‌ایم و فکر می‌کنیم این نظام محدود به همین است که ما رسیده‌ایم! یا می‌گوییم دایرهٔ قانون طبیعت، این است که من به آن رسیده‌ام و بشر به آن رسیده است! درحالی که این یک گوشه‌ای از قوانین هستی است و میدان دید ما همین مقدار بوده‌است؛ آن چیزی که ما به آن رسیده‌ایم جزءِ همین قوانین است و جدای از آن نیست.»