کتاب اقتصادسنجی کاربردی

کتاب اقتصادسنجی کاربردی؛ همراه با نرم‌افزارهای Eviews و Stata نوشتهٔ دمودار گجراتی و ترجمهٔ نادر مهرگان و لطفعلی عاقلی و ویراستهٔ سیدحمیدرضا اشرف زاده است و انتشارات نور علم آن را منتشر کرده است.

درباره کتاب اقتصادسنجی کاربردی

چندین کتاب درسی عالی در زمینهٔ اقتصادسنجی در سطوح بسیار ابتدایی تا بسیار پیشرفته نوشته شده‌اند. نویسندگان این کتاب‌ها، مخاطبان خاص خودشان را دارند. کتاب اقتصادسنجی کاربردی به موضوعات عمده در اقتصادسنجی از نقطه نظر کاربردهای عملی می‌پردازد. به دلیل محدودیت جا و فضا، کتب درسی عموما تئوری اقتصاد سنجی را مورد بحث و بررسی قرار داده و فنون اقتصادسنجی را توضیح می‌دهند. اما محدودیت جا، به آنها اجازه نمی‌دهد با جزئیات به مثال‌های واقعی بپردازند.

اقتصادسنجی کاربردی کتاب مستقل و کاملی است که در آن نظریه اساسی مربوط به هر موضوع بدون ریاضیات پیچیده مورد بحث قرار می‌گیرد.

این کتاب به ۴ بخش تقسیم می‌شود:

بخش اول؛ الگوی رگرسیون خطی کلاسیک را که زیربنای اقتصادسنجی است، مورد بحث قرار می‌دهد. این الگو مبتنی بر مفروضات محدودکننده است. این بخش، سه فصل، الگوی رگرسیون خطی، فرم‌های تبعی الگوهای رگرسیونی و الگوهای رگرسیونی با متغیرهای کیفی (مجازی) را پوشش می‌دهد.

بخش دوم؛ به‌طور نقادانه به مفروضات الگوی رگرسیون خطی کلاسیک می‌پردازد و روش‌های اصلاح و تعدیل این مفروضات را مورد بررسی قرار می‌دهد. به‌ویژه، موضوعات همخطی مرکب، ناهمسانی واریانس، خودهمبستگی و خطاهای تصریح الگو مورد بحث قرار می‌گیرد.

بخش سوم؛ موضوعات مهم در اقتصادسنجی با داده‌های مقطعی را مورد بحث قرار می‌دهد. این فصل‌ها چند موضوع مطرح در داده‌های مقطعی را که در واقع در اغلب کتب درسی سطح کارشناسی به‌طور عمیق مورد توجه قرار نمی‌گیرند، توضیح می‌دهند. این موضوعات در رابطه با الگوهای لاجیت و پروبیت، الگوهای رگرسیون چند جمله‌ای، الگوهای رگرسیون ترتیبی، الگوهای رگرسیون سانسور شده و منقطع و الگوهای توزیع دو جمله‌‌ای منفی مربوط به داده‌های شمارشی هستند.

دلیل بحث درباره‌ٔ این الگوها این است که این الگوها به‌طور گسترده در حوزه اقتصادسنجی، تعلیم و تربیت، روان‌شناسی، علوم سیاسی و بازاریابی مورد استفاده قرار می‌گیرند. قابلیت دسترسی به داده‌های مقطعی گسترده حاوی هزاران مشاهده و نیز وجود برنامه‌های نرم‌افزاری کاربرپسند که علاوه بر لحاظ مقادیر وسیع داده‌ها به تعدادی از فنون پیچیده ریاضی می‌پردازند سبب استفاده بیشتر از این الگوها شده است.

بخش چهارم؛ در وهله اول به اقتصادسنجی سری‌های زمانی از جمله سری‌های زمانی ایستا و غیرایستا، مکانیسم‌های هم‌انباشتگی و تصحیح خطا، تلاطم یا نوسان در قیمت دارایی‌ها (الگوهای ARCH) و (GARCH) و پیش‌بینی اقتصادی با رگرسیون (الگوهای ARIMA و VAR) می‌پردازد.

بخش چهارم همچنین سه موضوع پیشرفته را مورد بحث قرار می‌دهد. این موضوعات عبارت‌اند از: الگوهای رگرسیونی با داده‌های ترکیبی (یعنی الگوهایی که با داده‌های مقطعی تکراری در طول زمان سروکار دارند، بطور خاص ما الگوهای اثرات ثابت و اثرات تصادفی را بررسی می‌کنیم)، تحلیل بقایای دوام پدیده‌ها از جمله دوام بیکاری و دوره بقای بیماران سرطانی و روش متغیرهای ابزاری (IV) که در خصوص متغیرهای توضیحی تصادفی که ممکن است با جمله خطا همبسته باشند و موجب ناسازگاری تخمین‌زن‌های OLS شوند، مورد استفاده قرار می‌گیرد.

به‌طور خلاصه، همانطور که عنوان کتاب نشان می‌دهد، «اقتصاد سنجی کاربردی»، مباحث و موضوعات عمده اقتصادسنجی را با مثال‌های کاربردی مفصل مورد بحث قرار می‌هد تا نحوه کاربردی‌کردن موضوع را نشان دهد. دانشجویان با داشتن زمینه‌های نظری پایه و آشنایی با نرم‌افزارهای اقتصادسنجی، درخواهند یافت که «یادگیری از طریق انجام (تکرار)» بهترین روش فراگیری اقتصادسنجی است و پیش‌نیازهای این کتاب، حداقلی هستند. آشنایی با الگوی رگرسیون خطی دو متغیره، دوره مقدماتی آمار و امکان دستکاری‌های جبری برای دنبال‌کردن موضوعات در این کتاب، کافی خواهند بود. این کتاب، جبر ماتریسی یا حساب دیفرانسیل پیشرفته را به‌کار نمی‌گیرد.

کتاب اقتصادسنجی کاربردی استفاده زیادی از بسته‌های نرم افزاری Stata و Eviews به‌عمل می‌آورد. خروجی‌های به‌دست‌آمده از این بسته‌های نرم افزاری، در کتاب بازتولید شده؛ به‌طوری‌که خواننده بتواند به‌وضوح نتایج را به‌صورت فشرده مشاهده کند. در موارد لازم، نمودارها (گراف‌ها) برای ارائه حس بصری از پدیده تحت مطالعه ترسیم شده‌اند. اغلب فصول کتاب شامل تمریناتی است که خواننده ممکن است بخواهد درباره فنون مختلف مورد بحث بیشتر یاد بگیرد. هرچند بخش اعظم کتاب، فارغ از مشتقات ریاضی پیچیده است، اما در موارد معدود، مباحث پیشرفته ریاضی در پیوست‌ها ارائه شده‌اند.

خواندن کتاب اقتصادسنجی کاربردی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

اقتصادسنجی کاربردی در درجه اول برای دانشجویان مقطع کارشناسی اقتصاد، حسابداری، مالیه، بازاریابی و رشته‌های وابسته نوشته شده است. همچنین این کتاب برای دانشجویان مدیریت اجرایی و پژوهشگران حوزه‌های بازرگانی، دولت و سازمان‌های پژوهشی تدوین شده است.