کتاب در حریم مهربانی

کتاب در حریم مهربانی؛ دیوان سید عرشی سرودهٔ سیدجعفر مطلبی است و انتشارات خط آخر آن را منتشر کرده است. اشعار این دیوانْ عرفانی هستند.

درباره کتاب در حریم مهربانی؛ دیوان سید عرشی

هنر بهترین قالب برای انتقال معنا و مفاهیم به دیگران است؛ زمانی که مطلبی از لحاظ معنا و عمق محتوا سنگین و مشکل باشد. زبان شعر، تمثیل، استعاره و کنایه، برای درک بهتر مضامین بسیار مفید است.

از طرفی، معارفی که عرفای واصل به آن رسیده‌اند، به گونه‌ای نیست که در قالب الفاظ صریح بگنجد. زیرا در گسترهٔ زبان‌های بشری، واژه‌ها محدود و مفاهیم حاصل از آنها نامحدود است. لذا اهل معرفت می‌کوشد با بهـره‌گیـری از انـواع صور خیال، کمبود واژگانی زبان را جبران کند. در این صورت واژه از معنی اولیهٔ خود، دور می‌شود و معنیِ مجازی و رمزی مـی‌گیـرد.

هـرکدام از واژه‌هایی چون زلف، خال، خط، ابـرو، مِی، ساقی و... می‌تواند دست‌آویزی برای کاربرد معانی بلند عرفانی باشد. امروزه این واژگان و اصطلاحات، به قدری در مقالات متعدد دانشگاهی و حوزوی از دیدگاه‌های مختلف ادبیات، تاریخ، عرفان، فقه و... مورد شرح و بسط قرار گرفته است که حتی در محافل غیرتخصصی و غیر علمی نیز نمی‌توان می و معشوق در اشعار حافظ، مولوی و دیگر شاعران را با معنی ظاهری آن یکی دانست.

در مقدمهٔ دیوان امام خمینی (ره) نیز به زیبایی بیان شده است: اگر که شاعر را نه قافیه اندیش که ساغرِ شرابِ طهورِ آسمانی بدانیم که جرعه جرعه میِ ناب را می‌نوشد و در جامه شعر به دیگران عرضه می‌دارد، باید به راستی امام را شاعری راستین دانست. در این مقام شعر هم خانه عرفان است. هر دو از یک جنس‌ هستند و هر دو به سرچشمه‌های الهام متصل.

امروزه خوشبختانه به یمن ارتقای فرهنگ این مرز و بوم، گذر از پوسته و رسیدن به مغز این مفاهیم و معانی عرفانی بیشتر از قبل شده است؛ به عنوان مثال، «انا الحق» منصور حلاج، موجب سنگسارشدن و بر سر دار شدن او توسط متعصبان و کج‌فهمان آن زمان شد و امروزه تدریس آن مفاهیم عرفانی در کتاب‌های درسی آمده است.

سخن آخر اینکه ممکن است شاعری مثل امام خمینی (ره) که شکی در غیر زمینی بودن عشقش نیست در بیان شعری‌اش به خال لب دوستی گرفتار باشد و فرد دیگری همان شعر را برای مقصود مورد نظر خود معنی و استفاده کند و این همان است که عین القضاة همدانی (متوفی ۵۲۵) نیز بیان کرده است: «شعر چون آینه است که هر کس در آن نگاه کند صورت خود را می‌بیند».

خواندن کتاب در حریم مهربانی؛ دیوان سید عرشی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران شعار فارسی پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب در حریم مهربانی؛ دیوان سید عرشی

«وای از رعنایِ تو آن قد و بالای تو

ریخت عالم را به‌هم آن رخِ زیبای تو

ای خدا که دیده است مِهر عُظما یک کجا

وایِ من کی برده است عشق مهسا را یه جا

رحم کن بر ماه و مِهر رخ تو پنهان کن ز مِهر

رخ عیان کردن همان نیست بعدش ماه و مِهر

بَه بَه از هر حرکتت ریخت به عالم برکتت

وایِ من دیگر نماند غش نمودند از قَدَت

ای گلِ گلهای حور عالمی کردی تو بور

با تکانِ قدِ خود گشته عالم همچو صور

صمُّ و بکمَم من دگر از صفای تو جگر

باز حرکت کرده‌ای در تو آوردی پدر

عرشی مدهوشِ قدَت ماتْ مانده از بَرت

باشدش او را بکُش یک نشانش ده وَرت 

ای که نگه کرده‌ای راه نشانم بده

بر من مانده به خود ماه نشانم بده

منتظرت تا به کی سوز زند این جگر

بهر تماشای تو دگر درآمد پدر

ببین چه بیچاره‌ام مسکنتم را نگر

با همه ی مسکنت عشق تو دارم به بَر»