کتاب دل شده

«دلشده» زندگی‌نامه و تحلیلی بر احوالات عارف توحیدی مرحوم سیدهاشم حداد است. در بریده‌ای از کتاب می‌خوانیم: «باید گفت اگر سخن از توحید، وحدت و فنا بسیار به میان می‌آید، تمامی آنچه بزرگان از توحید و عالم وحدت بیان می‌کنند و به دنبال آن هستند، همه و همه در یک کلمه خلاصه می‌شود و آن «اخلاص» است. تمام پیام و دعوت انبیا نیز برای همین یک کلمه بوده است و این اخلاص در نظر اهل ایمان یعنی: برای یکی عبادت کردن و مُخلَّق بودن، برای یکی کار کردن و زندگی کردن، برای یکی نگاه کردن و سخن گفتن و برای یکی خوردن و خوابیدن و نفس کشیدن. یعنی اضافات و سیاهی‌ها و نیات غیرخدایی را از هرکار پاک کردن و در همۀ کارها تنها خدا را مد نظر داشتن. یعنی مراقبت از اعمال و زدودن تمام شائبه‌ها و اغراض دنیوی از آن مانند ریا، خودنمایی، طمع قدر و منزلت نزد مردم پیدا کردن و... و بالاخره اخلاصی که خداوند از اهل ایمان می‌خواهد این است که از کوچک‌ترین تا مهم‌ترین امور، قصدی جز قصد قربت به خداوند متعال نداشته باشند. اما مراتب و درجات اخلاص بر حسب مقامات انسان‌ها نیز متفاوت است. اخلاص برای سیدهاشم حداد معنای خاصی دارد که حتی درک ظاهری آن برای ما شاید میسر نباشد تا چه رسد به عمل کردن بر طبق آن مقام! و خداوند نیز به حکم آیۀ شریفۀ لا یُکَلِّف الله نَفساً إلا وُسعَها چنین انتظاری از اهل ایمان ندارد. انتظار او از ما همین است که همواره نیت خود را برای او خالص کرده، تنها برای خودش کار کنیم؛ نه برای نگاه دیگران و تعریف و تمجید و یا مدح و ذمّشان، نه برای به دست آوردن مقام و موقعیت خاصی و نه به طمع هیچ لذت دنیایی دیگر.»