کتاب اندیشه دینی معاصر؛ دفتر سوم

کتاب اندیشه دینی معاصر؛ دفتر سوم نوشتهٔ مهدی مهریزی، سیدجواد ورعی، بهرام دلیر، محمود شفیعی، سیدابوالفضل موسویان، کاظم قاضی‌زاده، محمد سروش محلاتی، محمدتقی فاضل میبدی و سیدضیاء مرتضوی است. کتاب اندیشه دینی معاصر؛ دفتر سوم را انتشارات میراث اهل قلم منتشر کرده است.

درباره کتاب اندیشه دینی معاصر؛ دفتر سوم

اندیشه از سنخ حرکت است؛ حرکت عقل به‌عنوان یک توان خدادادی، از معلومات و شناخت‌های تصوری و تصدیقی موجود به‌سوی کشف واقعیات و حقایق. اصل پذیرش دین نیز بر پایهٔ داوری عقل و فرمان قوهٔ عاقله است؛ البته ابزار شناخت تفصیلی حقایق دینی همانند واقعیات تکوینی محدود به این قوه نیست، اما بی‌شک عقل عام‌ترین ابزار مشترک انسانی در درک و شناخت حقایق کلی به‌شمار می‌رود. این ابزار و در نگاهی عام‌تر همهٔ ابزارهای تکوینی که آدمی برای درک و شناخت حقایق دینی در هر ۳ بخش عقاید و احکام و اخلاق در اختیار دارد، با این پرسش روبه‌رو است که قلمرو آن چیست؟ این پرسش مهم را با رویکردهای مختلف می‌توان مطرح کرد و به آن پاسخ داد.

یکی از رویکردها نگاه فقهی است. پاسخ به این پرسش از نگاه فقهی می‌تواند با رجوع مستقیم به مواردی از آیات و روایات و غیر از آن باشد؛ مانند آیهٔ «فَبَشّر عبادی الّذین یستمعون القولَ فیتّبعونَ احسنه.» اما سطحی دیگر از پاسخ، به مجموعه‌ای از اصول کلی و در‌واقع به پیش‌شرط‌هایی برمی‌گردد که در نگاهی عام‌تر و کلی‌تر، زمینهٔ آزاداندیشی دینی را فراهم می‌سازد. آنچه در این کتاب به آن پرداخته می‌شود، ناظر به همین سطح است. بدین رو در این کتاب پس از طرح پرسش، به ۶ محور کلی به‌عنوان بخشی از مبانی آزاداندیشی دینی پرداخته شده که عبارت‌اند از: تفکیک میان امور قطعی و نظری دین؛ شناخت ماهیت، قلمرو و پیشینهٔ اجتهاد؛ شناخت میزان اعتبار اجماع؛ شناخت مرز اجتهاد و بدعت؛ شناخت مرز اسلام و کفر و قلمرو تکفیر؛ شناخت جایگاه ادلهٔ نقلی.

مبانی و پیش‌شرط‌های آزاداندیشی محدود به موارد پیش‌گفته نیست و مقالهٔ حاضر نیز درصدد استقرا و گزارش همهٔ استدلال‌ها بر این امر نیست؛ اما در سایهٔ شناخت و پایبندی به اصول و مبانی عام که در حوزه‌های مختلف کارایی دارد، می‌توان به پشتیبانی فقهی از آزادی برخاست و در کنار ادلهٔ خاص، زمینه‌ساز چنین رویکردی به آزادی اندیشه و دانش بود.

خواندن کتاب اندیشه دینی معاصر؛ دفتر سوم را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به تمام علاقه‌مندان به شناخت اندیشهٔ دینی معاصر پیشنهاد می‌کنیم.