کتاب من محروم نیستم

کتاب من محروم نیستم نوشته محمدرضا شیخ‌الاسلامی است. این کتاب راهنمایی برای فعالان تربیتی در مواجهه با نوجوان روستا، حاشیه شهر است.

درباره کتاب من محروم نیستم

کتاب من محروم نیستم نتیجه یک پژوهش میدانی پنج ساله پیرامون آسیب مهم برچسب گذاری نسبت به مناطقی است که اصطلاحاً و متاسفانه «محروم» نامیده می‌شوند. این کتاب می‌تواند زاویه دید ما را به مفهوم محرومیت تغییر دهد و زمینه‌ساز یک کوچ فکری از بینش کاستی‌محورانه به بینش فرصت‌بینانه و استعدادمحورانه باشد. «محروم» یک ویژگی منفی است. به همین دلیل همه‌جا صحبت از محرومیت‌زدایی است. سیطره و عمومیت کاربرد ویژگی منفیِ محروم، بر تمام ویژگی‌های مثبت، حیرت‌انگیز و استعدادخیز نوجوان مناطق روستایی و حاشیه‌نشین، سایه انداخته و از این معادن طلا و نقره، تماشاچیانی وابسته، منتظر و چشم‌ به راه جریان‌ها، گروه‌ها و نهادها ساخته است. به نحوی که اکنون پس از سال‌ها محروم خواندن آنان، این سرمایه‌های بالقوه اولاً به‌سادگی خود را با «نمی‌توانم»ها و «نمی‌شود»ها توصیف می‌کنند و ثانیاً به‌سختی پذیرای خرق عادت و تغییرات درونی منجر به خودشکوفایی می‌شوند. 

تاریک‌دیدن یک پدیده همیشه نمی‌تواند پاسخی از سوی آن شیء باشد. گاهی ممکن است تاریکی، نتیجه تماشا از دریچه عینکی باشد که بدان می‌نگرد. وقتی برچسبی را برای نامیدن یک گروه به کار می‌بریم، الگویی خاص را بر سیره رفتاری آنان حاکم می‌کنیم. 

مثلاً وقتی کسی را کودن محله‌مان می‌نامیم، به مرور او را به پیاده‌سازی یک سبک زندگی احمقانه و عقب‌مانده‌طور جهت‌مند می‌سازیم. او حتی اگر زمانی کار هوشمندانه‌ای نیز انجام دهد، باز تلاش می‌کنیم آن را در همان قاب حماقت و عقب‌ماندگی تفسیر کنیم. به همین روال، وقتی کسی را محروم می‌نامیم، به او چنین القاء می‌کنیم که از او انتظار داریم رفتارهای محرومانه و متعلق به طبقه ضعیف از وی سر بزند، نه بیشتر! از این رو، نوجوانی که در مناطق روستایی و حاشیه‌نشین زندگی می‌کند، یاد می‌گیرد که خود را لایق انواع محرومیت‌ها در تمام ابعاد بداند، انتظارات از خویش را هم‌سطح یک کالای درجه دو تعریف کند و به یک زیستِ محرومانه پناه آورد که در آن خبری از برازندگی به دارندگی‌ها نباشد. چراکه آن دارایی‌ها در نگاه رسانه، شهرنشینان و در یک کلام مرکز قدرت، ارزشمند تلقی نمی‌شوند. 

دغدغه کتاب معرفی خوانشی نو مبتنی بر درست دیدن داشته‌ها، استفاده از نیمه پر لیوان استعدادها و ظرفیت‌ها در این مناطق و زیر سؤال بردن قرائت رایج کنونی یا همان اصرار بیهوده بر برخی کاستی‌های موجود است که راه‌کار عملی رفع باور محرومیت را به دنبال داشته باشد. مطالعه این کتاب را به تمام دغدغه‌مندان ویرایش نگاه بالا به پایین و مرکز به پیرامون در کشورم پیشنهاد می‌کنم. 

خواندن کتاب من محروم نیستم را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به تمام فعالان حوزه آموزش پیشنهاد می‌کنیم

محروم نه آن روستایی نجیب و حاشیه‌نشین صبور، بلکه قوانین و قواعدی است که او را دریافت‌کننده و درجازننده می‌خواهد و سپس با تثبیت این محرومیت در قالب یک سبک زندگی بنجل و اطمینان از خودمحروم‌پنداری او، عده‌ای را منجی و فریادرس محرومان قلمداد می‌کند تا بدین وسیله، از نردبان عزت نفس ایشان بالا رفته و برای خود پایگاه و جایگاه اجتماعی بیافریند. این به صراحت با کرامت انسانی برابر در آفریدگان خداوند در تضاد است. تز این کتاب که حاصل پنج سال مطالعه میدانی و گفت‌وگوی صریح و مستند نویسنده با نوجوانان روستایی و حاشیه‌نشین است، پایان‌دادن گفتمان «روستا و حاشیه شهر محروم» و جای‌گزینی آن با گفتمان «روستا و حاشیه شهر مستعد، هنرمند و توانا» می‌باشد و اعتقاد دارد این عینک فرهنگی و تربیتی ما است که تعیین می‌کند مناطق روستا و حاشیه شهر، محروم نام‌گذاری شوند یا جهان شگفتی، استعداد و توانمندی.