کتاب انسان در جستجوی معنا

معنادرمانی فقط برای زندانیان اردوگاه‌های کار اجباری نیست. معنادرمانی در واقع ابزاری است که ذهن و ناخودآگاه انسان را از پریشانی‌ها و ترس‌هایش رها می‌کند. کتاب انسان در جست‌وجوی معنا نوشتهٔ ویکتور فرانکل، بنیان‌گذار لوگوتراپی، روانشناس و عصب‌شناس اتریشی، به این موضوع پرداخته است. انسان در جست‌وجوی معنا با ترجمه منیره وفایی‌فر در انتشارات یوشیتا به چاپ رسیده است.

درباره کتاب انسان در جستجوی معنا

ویکتور فرانکل که در طول سه سال، به دلیل یهودی بودن در اردوگاه‌های کار اجباری آلمان نازی، اسیر و زندانی بود، به بررسی اهمیت جستجوی مفهوم زندگی در شرایط مختلف پرداخته است. وی به عنوان یک روانشناس اگزیستانسیالیست، اهمیت معنای زندگی را در پرتنش‌ترین شرایط ممکن بررسی می‌کند. هم‌چنین او در این کتاب دیدگاه جدیدش را در روانشناسی (لوگوتراپی یا معنا درمانی) بیان می‌کند.

فرانکل دارای مدرک دکترای اعصاب و روان از دانشگاه وین و نیز دارای دکترای افتخاری از 120 کشور دنیا است. وی در جنگ جهانی دوم همسر باردارش، والدین و برادرش را از دست داد و در چهار اردوگاه مختلف منجمله آشویتس اسیر بوده است.

در اردوگاهی که فرانکل اسیر بود به طور معمول از هر 28 نفر یک نفر زنده می‌ماند و مابقی یا کشته می‌شدند و یا خودکشی می‌کردند. او بعد از بررسی‌های فراوان متوجه شد که کسانی که زنده می‌مانند لزوما قبل از اسیر شدن‌شان سالم‌ترین، قوی‌ترین، باهوش‌ترین، ثروتمندترین و… نبوده‌اند. آن‌ها کسانی بوده‌اند که برای زندگی خود معنایی دارند و به امید تحقق آن معنی و هدف بعد از پایان جنگ زنده مانده‌اند. این معنی می‌تواند کشف اعضای خانواده، ساختن کشور و یا هر چیز دیگری باشد.

این موضوع انگیزهٔ اصلی پرداختن او به معنی‌درمانی و نوشتن کتاب انسان در جست‌وجوی معنا بود.

دربارهٔ فرانکل و کتاب انسان در جست‌وجوی معنا گفته‌اند:

- اگر شما امسال تنها یک کتاب بخوانید، کتاب دکتر فرانکل باید همان کتاب باشد. (لس‌آنجلس تایمز)

- ویکتور فرانکل... یکی از قهرمانان اخلاقی قرن بیستم است. بینش‌های او درباره‌ی آزادی و حیثیت بشر و جستجوی او برای معنا عمیقاً جنبه‌ی انسانی دارد که می‌تواند زندگی‌ها را دگرگون کند. (خاخام ارشد دکتر جاناتان ساکس)

- ویکتور فرانکل می‌گوید شرارت و انزجار نمی‌تواند ما را کاملاً از بین ببرد... این کتابِ به غایت حساس، سرودی است برای سیمرغِ درون هر یک از ما که برمی‌خیزد و قبل از گریز، زندگی را انتخاب می‌کند. (برایان کینون، مؤلف کتاب یک زیربنای شرارت)

- این یکی از قابل‌توجه‌ترین کتاب‌هایی است که در عمرم خوانده‌ام. زندگی‌ام را عوض کرد و جزئی از هر آنچه برایش زندگی می‌کنم و آنچه تدریس می‌کنم شد. کتابی است که واقعاً باید خواند. (سوزان جِفِرز، مؤلف کتاب ترس را احساس کنید ولی به هر حال کارتان را بکنید)

- یک اثر ماندگارِ ادبیات بقاء (نیویورک تایمز)

کتاب انسان در جستجوی معنا را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب برای تمامی انسان‌هایی که در دام روزمرگی و ملال افتاده‌اند و نمی‌دانند برای چه زنده‌اند و برای چه تلاش می‌کنند، می‌تواند بسیار راهگشا باشد.

درباره ویکتور فرانکل

ویکتور فرانکل در ۱۹۰۵ در وین به‌دنیا آمد. در دوران دبیرستان او مشتاقانه آرای فیلسوفان طبیعی را مطالعه می‌کرد و در سخنرانی‌های مربوط به روان‌شناسی عمومی شرکت می‌کرد. در همین دوره او با روان‌کاوی آشنا شد. فرانکل در ۱۶ سالگی مکاتباتش را با فروید آغاز کرد و یکی از دست‌نوشته‌هایش را در حیطهٔ روانکاوی برای او فرستاد که این دست‌نوشته سه سال بعد در نشریهٔ بین‌المللی روانکاوی چاپ شد. فرانکل یک سال بعد، فروید را ملاقات کرد اما به مرور زمان، گرایشهای نظری‌اش به آرای آلفرد آدلر نزدیک‌تر شده بود. او در سال ۱۹۲۵ مقاله‌ای را در نشریهٔ بین‌المللی روانشناسی فردی منتشر کرد و در آن با تمرکز بر مفاهیم معنا و ارزش به بررسی تفاوت‌های فلسفه و روان‌شناسی پرداخت.

بین سال‌های ۱۹۳۰ و ۱۹۳۸ فرانکل در بیمارستان روانی وین به عنوان رئیس بخش خودکشی زنان مشغول به کار شد و در سال ۱۹۳۸ که آلمان به اتریش حمله کرد، او به‌طور خصوصی کارش را به عنوان عصب‌شناس و روان‌پزشک شروع کرده بود.

او در ۱۹۴۹ از دو دانشگاه وین و آدیتشنالی موفق به گرفتن درجهٔ دکترای اعصاب و روان شد. در ضمن او از ۱۲۰ دانشگاه در سراسر جهان دکترای افتخاری گرفت.

فرانکل به علت یهودی بودن در سال‌های ۱۹۴۲ تا ۱۹۴۵ به وسیله نازیها ابتدا در اردوگاه آشویتس و سپس در اردوگاه کار اجباری داخائو زندانی شد. تجارب او در این اردوگاه‌ها موجب شد مکتب جدیدی را در روانشناسی بنیان‌گذاری کند که معنادرمانی یا لوگوتراپی نامیده می‌شود.

او پس از پایان جنگ جهانی دوم ریاست بخش اعصاب بیمارستانی در وین را به عهده گرفت و به مقام استادی دانشگاه در رشتهٔ عصب‌شناسی و روان‌پزشکی نایل آمد. در سال‌های ۱۹۷۰ تا ۱۹۷۳ استاد دانشگاه بین‌اللملی سن دیگو بود و نظریه معنا درمانی‌اش در میان روان‌شناسان و روان‌پزشکان پیروان زیادی دارد.

بخشی از کتاب انسان در جستجوی معنا

ما زندانیان فرسوده با پاهایی خسته خود را به طرف دروازه های اردوگاه می‌کشاندیم و با ترس و لرز به اطراف نگاه می‌کردیم. تلاقی نگاه‌مان به هم پر از بیم و امید و سؤال بود! و سپس چند گام به بیرون اردوگاه رفتیم و امّا این بار کسی بر سر ما فریاد نزد و هیچ نیازی هم نبود که برای فرار از لگد یا کتک جا خالی دهیم. نه، این بار حتی نگهبان‌ها به ما سیگار تعارف می‌کردند. نمی‌شد آن‌ها را شناخت، همه لباس شخصی پوشیده بودند. به آهستگی از اردوگاه خارج شدیم. به آرامی در امتداد جاده‌ای گام بر می‌داشتیم که از اردوگاه منشعب می شد. پاهایمان سست شده و لنگان لنگان پیش می‌رفتیم. می‌خواستیم دنیا را با چشمان انسان‌های آزاد بنگریم. هر لحظه می‌گفتیم آزادی، آزادی! ولی قادر به درک آن نبودیم. آن‌قدر در طی سال هایی که در آرزوی آن بودیم این واژه را بر زبان آورده بودیم که اکنون دیگر برایمان بی‌معنی شده بود. دیگر واقعیت آزادی توان نفوذ در ضمیر آگاهمان را نداشت و نمی‌توانستیم این حقیقت را پذیرا شویم که اکنون آزادی از آنِ ما شده است.