کتاب بازخوانی جنگ های روسیه علیه ایران

در سال ۱۱۹۵ ه.ق (۱۷۸۱ م)، زمانی که آقامحمّدخان در مازندران استقرار یافت، روس‌ها با هفت فروند کشتی بادی در اشرف (بهشهر) پیاده شدند و اجازهٔ تأسیس تجارتخانه‌ای را گرفتند و به بنای استحکاماتی در آنجا پرداختند که با تهدید شدید حاکم اشرف بی‌نتیجه ماند و پس از خراب شدن استحکامات، فرار کردند. در چنین شرایطی، منطقهٔ قفقاز طالب استقلال‌طلبی شده بود و هر حاکمی سعی داشت حوزهٔ فرمانروایی خویش را مستقل کند. از این میان اراکلی حاکم گرجستان که در زمان نادرشاه، وی را در جنگ‌ها صادقانه یاری کرده بود، در صدد برآمد قلمرو خود را مستقل و از تسلط ایران خارج سازد. این سیاست تجزیه‌طلبی که از سیاست تجاوزکارانهٔ روسیه سرچشمه می‌گرفت، موجبات عکس‌العمل شدید آقامحمّدخان را فراهم آورد.

آقامحمّدخان با شصت هزار سپاهی از سه جبههٔ شیروان و داغستان، ایروان و قراباغ با نقشهٔ نظامی، مخفیانه به گرجستان حمله کرد و رؤسای ایالات و حکام ولایات را به اطاعت درآورد و سرانجام تفلیس را در اثر مقاومت گرجیان با قتل‌عام فتح کرد. منظور آقامحمّدخان از این عمل متنبه ساختن حکامی بود که در آینده قصد داشتند از فرمان وی سرپیچی کنند.