کتاب خانه روز، خانه شب

ناگهان این میل در درونش به وجود می‌آمد که زانو بزند و در اوج ناامیدی شروع به دعا بکند، نه این‌که در دعاهایش چیزی بخواهد، بلکه فقط حرف بزند و حرف بزند، به امید این‌که کسی به حرف‌هایش گوش دهد.

از آن لحظه‌ای می‌ترسم که دیگر نمی‌توانم چیزی را به بعد موکول کنم

حتی نمی‌دانست این درد چیست، اما گاهی خاطره‌ای مبهم به ذهنش می‌آمد، همه‌جا داغ بود، نوری پرحرارت کل دنیا را در خود غرق و ذوب کرده بود. این روشنایی از کجا می‌آمد، او نمی‌دانست. تمام چیزی که از کودکی‌اش می‌توانست به یاد بیاورد لحظهٔ گرگ‌ومیش بود. این لحظه در ذهنش ابدی بود.

این‌که جز کوچکی از یک کُل باشی و از آن کُل جدا شده باشی اما هنوز آن را را به یاد داشته باشی، برای مردن ساخته شده باشی اما مجبور باشی که زندگی کنی، کشته شده باشی اما زنده مانده باشی ـ داشتن روح به این معناست.

مردمکش در سفیدی چشمانش محو شده بود، انگار رنگ‌شان را به خاطر جذب نور در تاریکی انبار یا در اثر خواندن همهٔ آن کتاب‌های جلد آبی از دست داده باشند

دوست داشت در مکان‌های عمومی، در میان هیاهو و دود بنشیند و ناگهان خودش را در میان زمینی از شاخه‌های کتانِ پر از گل پیدا کند و تا صبح همان‌جا دراز بکشد. تنها خدا می‌داند چگونه چنین چیزی ممکن بود. دلش می‌خواست بمیرد. دوست داشت در یوبیلاتکا چیزی بنوشد، سپس با صورتی پر از خون و دندانی شکسته پیچ‌وتاب بخورد و در طول بزرگراه به سمت روستا حرکت کند. دلش می‌خواست نیمه‌جان باشد، نیمه هوشیار باشد و آهسته و آرام زندگی‌اش پایان یابد.

همیشه می‌پرسی "چیست". به‌هرحال "چیست" همیشه بزرگ‌تر از "کیست" است و میزان احتمالات بیشتری را پوشش می‌دهد. "چیست" همچون خداست ـ هیچ‌وقت نمی‌پرسی خدا کیست، بلکه می‌پرسی او چیست.

بالاخره به این نتیجه رسید که این اتفاق نمی‌توانست دلیلی برای باور نداشتن خواب‌هایش باشد. خواب‌ها همیشه معنی دارند، هیچ‌وقت غلط نیستند ـ خواب دنیایی واقعی است که هیچ‌وقت به بهترین شکل محقق نمی‌شود. کتابچه‌های تلفن دروغ می‌گویند، قطارها به مسیر اشتباه می‌روند، حروف مربوط به نام شهرها اشتباه نوشته می‌شوند و مردم نام خودشان را فراموش می‌کنند. تنها خواب است که واقعیت دارد.

این‌که جز کوچکی از یک کُل باشی و از آن کُل جدا شده باشی اما هنوز آن را را به یاد داشته باشی، برای مردن ساخته شده باشی اما مجبور باشی که زندگی کنی، کشته شده باشی اما زنده مانده باشی ـ داشتن روح به این معناست.

پس حقیقتا مرگ باید خوشایندترین خلقتِ خداوند باشد. اگر این موضوع درست باشد، پس انسان نمی‌تواند چیزی را عزیزتر از مرگِ خود به خداوند پیشکش کند.

وقتی‌که از خواب بیدار شد احساس کرد که در سفر است، تا قبل از آن فقط فکر می‌کرد که دارد از جایی به جای دیگر می‌رود و تغییر مکان می‌دهد.

هر چه که مدت سکوتمان بیشتر می‌شد، آغاز مکالمهٔ جدید غیرممکن‌تر و موضوعات دور از دسترس و کم‌اهمیت‌تر می‌شوند. چنین سکوتی نرم، گرم و ابریشمی است، لمس آن لذت‌بخش است؛ اما گاهی اوقات می‌ترسم مارتا احساسی مشابه با احساسِ من نداشته باشد و با بی‌ملاحظگی به سکوت بین‌مان انتقاد کند، مثلاً بگوید "خب، اره..." یا "اینطوریه دیگه..." یا حتی به نشانهٔ انتقاد آهی معصومانه بکشد. این نگرانی لذتی را که از سکوت می‌برم از بین می‌برد، چون بدون آن‌که بخواهم تبدیل به نگهبان و زندانبان سکوت شده‌ام.

همچون دیگر قارچ‌ها این استعداد در من وجود داشت که با گیج کردن ذهن ترسوی آدم‌ها خودم را از دیدشان پنهان کنم. قارچ‌ها می‌توانند انسان‌ها را هیپنوتیزم کنند؛ به جای پنجه، پاهای پرسرعت، دندان و هوش، چنین خصوصیتی به آن‌ها داده شده است. کسانی که قصد دارند قارچ‌ها را از زمین بکنند، گیج و ناهشیار از کنارشان می‌گذرند. چشم‌شان به تصاویر رنگی و چشمک‌زنی خیره می‌شود که نور خورشید و برگ‌ها ایجاد کرده‌اند.

پنجرهٔ اتاق پاسکالیس رو به جنوب بود، بنابراین به‌محض این‌که ابرهای زمستانی کنار می‌رفتند و دور می‌شدند، پرتوی گستردهٔ نور در اتاق منزل می‌گزید، پرتویی که پر از ذرات خاک و حشرات بی‌قرار بود. هر وقت پشت میزش احساس سرما می‌کرد، بلند می‌شد، در میان اشعهٔ آفتاب می‌ایستاد و بدن سرد خود را گرم می‌کرد.

پس پاسکالیس با خواندن کتاب کارش را آغاز کرد. ابتدا به نظرش کسل‌کننده آمد و ازآنجایی‌که زبان لاتینش خوب نبود بسیاری از مطالب آن را نفهمید؛ اما بعد با سردرگمی متوجه شد که زبان لاتین قدیسه چندان خوب نبوده است ـ کلماتی از زبان چک، آلمانی و لهستانی در متن کتاب وجود داشت، مثل کشمش‌هایی که راهبه‌ها در کیک‌هایشان می‌ریزند.

فرانتس به خاطر وجود اشکالی که با چشم دیده نمی‌شوند هیجان زده بود، الگوها و طرح‌هایی که دقیقاً مقابل و جلوی چشمانتان قرار دارند، اما هنوز حالت مادی ندارند، بنابراین همچون دود هستند و دستانتان از میان آن‌ها عبور می‌کند. فرانتس با خودش فکر کرد شاید طبیعتِ تمامِ هستی همین است، هم در گذشته و هم در آینده ـ شاید چیزهایی وجود دارند، اما در دسترس ما نیستند.

لئو از روز بعد شروع کرد به زندگی در دنیایی که دیگر وجود نداشت، خیالی باطل و محض، خوابی که از غریزه زاده شده بود، عادتی که در همهٔ حس‌ها شکل گرفته بود. زندگی در چنین دنیایی اصلاً سخت نبود؛ حتی ساده‌تر از زندگی قدیمی بود. این روزها رفتن به شهر مثل قدم گذاشتن در مه بود، مثل رفتن به روی صحنه. برای مردم شکلک درمی‌آورد و وقتی‌که آن‌ها با حیرت به او نگاه می‌کردند می‌خندید.

به خودش گفت گریه کن، به نظرش کاری بجا بود، اگرچه واقعاً هیچ غمی در درونش احساس نمی‌کرد. گاهی اوقات این کار را انجام می‌داد. در تقاطع خیابان پیاست و پودیازدوا می‌ایستاد و گریه می‌کرد

به تدریج از میان سکوت آشکار صدای نفس کشیدن مهمان‌هایی که در خانه خوابیده بودند شنیدم، ابتدا فقط صدای خش‌خش ضعیفی در گوشم می‌شنیدم، تا وقتی‌که همهٔ بدنم از بالاترین میزان حس شنوایی پر شد، بدنم مثل کاسه، لیوان یا کرنای گوش شده بود که روی دیوار فشار می‌آورد. برای اولین بار در زندگی‌ام هیچ کاری غیر از گوش دادن انجام نمی‌دادم

اگرچه اِرگو سام هرگز مطمئن نیست که زیتون چه شکلی دارد آن‌طور که از اسمش مشخص است باید نرم و قابل ارتجاع باشد، به‌محض این‌که پوستش را گاز بزنی، آب پرقوت موجود در آن روی لب‌هایت بریزد. خورشید گذرگاه‌های سنگی را گرم می‌کند و هر قطرهٔ آب سرگردانی را خشک می‌کند. هیچ واژه‌ای برای مه وجود ندارد، برف افسانه‌ای است که پاورچین به قصه‌های شبانه سرک می‌کشد، اما هیچ‌کس آن را باور ندارد. آب تنها به‌عنوان خدای اقیانوس یا نوشیدنی ظاهر می‌شود

چقدر بعضی از افکار عجیب هستند، مثل خمیر شیرینی پف می‌کنند و حجیم می‌شوند. آن یک جمله، آن یک تصویر، حالا همهٔ زندگی‌اش را پر کرده بود.