بریده‌هایی از کتاب امیر گلها

می‌فرمود: هرگاه غذایت را تمام کردی، از خداوند به خاطر آن‌چه به تو داده است سپاسگزاری کن؛ آن هم با صدای بلند تا دیگران نیز او را بستایند و پاداش تو بسیار شود. (۴۲)

از او پرسیدند: چهرهٔ نیایشگران هماره زرد رنگ است، امّا شما رخساری روشن، سپید و پیشانی گلرنگی دارید. راز این تفاوت در چیست؟ پاسخ داد: دیگر عابدان در هراس و بیم‌اند که آیا آفریدگار از آنان خرسند است یا نه، امّا من بدان پایه رسیده‌ام که هم خداوند محبوب من است و هم من محبوب او؛ از این روی، از هراس در امانم. (۱۵)

ابوبکر: از پیامبر - درود خدا بر او باد - شنیدم که می‌فرمود: علی، جز من بهترین کسی است که آفتاب بر او طلوع و غروب می‌کند.

گردو خوردن گردو در زمستان را باعث گرمای بدن و کلیه‌ها می‌شمرد، امّا خوردنش را در تابستان توصیه نمی‌فرمود و سبب آن را نیز تولید حرارت بسیار در بدن و تولید دُمَل بیان می‌فرمود. (۹۷)

هنگامی که باران آغاز می‌شد، زیر باران می‌رفت، بدان گونه که سر، محاسن و پیراهنش خیس می‌شد. بدو می‌گفتند: ای امیر دین‌باوران! خود را (از باران) بپوشان. می‌فرمود: این آبی است که به عرش خداوند نزدیک است.

آن که از مرز خود بگذرد، مردم به وی توهین کنند.

به پسرش امام مجتبی فرمود: اگر ادب نباشد، آدمی چیست جز چارپایی بی‌خاصیت!

(فرزندم!)... تو را نه پارهٔ تن، که تمام وجود خویش می‌یابم؛ به گونه‌ای که اگر مصیبتی به تو رسد، پنداری که به من رسیده باشد؛ و اگر مرگ به سراغ تو آید، گویی به سراغ من آمده است.

ارجمندی مؤمن، در رها کردن بگو مگو (های بیهوده) است.

جوانمردی آدمی به مقدار خرد اوست.

از او پرسیدند: چهرهٔ نیایشگران هماره زرد رنگ است، امّا شما رخساری روشن، سپید و پیشانی گلرنگی دارید. راز این تفاوت در چیست؟ پاسخ داد: دیگر عابدان در هراس و بیم‌اند که آیا آفریدگار از آنان خرسند است یا نه، امّا من بدان پایه رسیده‌ام که هم خداوند محبوب من است و هم من محبوب او؛ از این روی، از هراس در امانم.

هیچ نگهبانی را محافظ‌تر از سکوت نمی‌دانست

خدمتکارش را صدا زد. او پاسخ نداد. دوباره و سه‌باره او را صدا زد، غلام پاسخ نداد. امام برخاست و نزدش رفت. دید دراز کشیده است. پرسید: مگر نشنیدی؟ - شنیدم. - پس چرا جوابم را ندادی. - از مجازاتت ایمن بودم، در نتیجه، تنبلی کردم. - برو (به پاس این که خداوند مرا ظالم قرار نداد) در راه خدا آزادی. (۱۴۰) به صاحب خدمتکاران می‌فرمود: هرگاه خدمتکارت خدا را نافرمانی کرد، او را تنبیه کن؛ و اگر از تو سرکشی کرد، از او بگذر.

مالِ اندک با برنامه‌ریزی، پایدارتر از مال فراوانی است که ریخت و پاش شود.

به پسرش امام مجتبی فرمود: اگر ادب نباشد، آدمی چیست جز چارپایی بی‌خاصیت!

از نبی گرامی شنیدم که می‌فرمود: اگر نه آن بود که تندروهای امت من دربارهٔ تو همان را می‌گفتند که ترسایان به عیسی بن مریم گفتند (و او را خدا و پسر خدا انگاشتند)، دربارهٔ تو سخنی می‌گفتم که از میان مردمان عبور نکنی جز آن که خاک از زیر پایت به تبرک بردارند.

از کمال جوانمردی آن است حقی که (بر اثر نیکی به دیگران) داری فراموش کنی، و حقی را که (دیگران) بر تو دارند به خاطر داشته باشی.

شکفتگی دین باور در چهره، و اندوهش در دل است؛

جبران آن‌چه به خاطر خاموشی از کف داده‌ای، آسان‌تر است از جبران آن‌چه به خاطر گفتارت از دست داده‌ای.

دربارهٔ نشانه‌های بزرگوار می‌فرمود: هرگاه وعده دهد، وفا کند؛ و چون تهدید کند، درگذرد.

آن که همت حقیری داشته باشد، برتری (و پیشرفت) اش ناچیز خواهد بود.

برترین ادب را آن می‌دانست که آدمی در مرز خویش بایستد و از آن نگذرد

به پسرش امام مجتبی فرمود: اگر ادب نباشد، آدمی چیست جز چارپایی بی‌خاصیت!

از نشانه‌های کم‌خرد، دمدمی مزاج بودن اوست

هر آن‌چه پراکندنش نیکو نباشد، امانت است؛ گرچه پنهان داشتنش را نخواسته باشند

از نبی گرامی شنیدم که می‌فرمود: اگر نه آن بود که تندروهای امت من دربارهٔ تو همان را می‌گفتند که ترسایان به عیسی بن مریم گفتند (و او را خدا و پسر خدا انگاشتند)، دربارهٔ تو سخنی می‌گفتم که از میان مردمان عبور نکنی جز آن که خاک از زیر پایت به تبرک بردارند.

وارد مسجد شد. دید انس - پسر مالک - مشغول نماز است، اما به این طرف و آن طرف نگاه می‌کند. فرمود: ای انس! نمازی بخوان که (گویا) فرجامین نماز توست. به سجده گاهت نگاه کن. به چپ و راستت منگر و بدان برابر کسی ایستاده‌ای که او تو را می‌بیند، (گرچه) تو وی را نمی‌بینی

زیبا چهره بود؛ رخسارش به سانِ ماهِ شب چهارده می‌درخشید. (۱۴) از او پرسیدند: چهرهٔ نیایشگران هماره زرد رنگ است، امّا شما رخساری روشن، سپید و پیشانی گلرنگی دارید. راز این تفاوت در چیست؟ پاسخ داد: دیگر عابدان در هراس و بیم‌اند که آیا آفریدگار از آنان خرسند است یا نه، امّا من بدان پایه رسیده‌ام که هم خداوند محبوب من است و هم من محبوب او؛ از این روی، از هراس در امانم. (۱۵)

بسیار خندان بود. (۳۳) معاویه در دیداری که «قیس بن سعد» با وی داشت، امام را چنین توصیف می‌کند: خداوند اباالحسن را بیامرزد! خوش و خندان و بسیار شوخ طبع بود. (۳۴)

با آن که انواع گوشت‌ها را می‌خورد، در دوران فرمانروایی، غذای معمولش نان، روغن زیتون و خرمای «عجوه» بود. (۱۱۵) خود، سبب متوسّط بودن غذایش را رهبری اجتماع اعلام می‌کرد: خداوند مرا پیشوای مردمان قرار داد. پس بر من ضروری دانست که در خوردن، نوشیدن و پوشیدن به سانِ مردم بینوا رفتار کنم تا بینوایان به من اقتدا کنند و ثروتمند از ثروتمندی سرکشی نکند. (۱۱۶) به مردمان نان و گوشت می‌داد. (۱۱۷)