کتاب شاهراه

اگر مرد باشم، باید از چک یک موشک کاغذی بسازم و رهایش کنم در آسمان تا بالا و بالاتر برود. بنشیند روی ابرها. محکم بخورد به شیشهٔ پنجرهٔ هواپیماها... عقلم را از دست داده‌ام و در آستانهٔ فروپاشی عصبی‌ام. تئوری توطئه، مثل آن گودزیلای بدبو، خیابان را از شش جهت محاصره کرده.

به خودت قول بده، در خطاکاری خاطرات، دنبال جراحی هیچ دوره‌ای از زندگی نباشی. این گمان ــ و بدتر، باور ــ که اگر فلان تجربه‌ها را پشت‌سر نمی‌گذاشتی، آدمی که امروز هستی نبودی، خیالی از جنس زباله‌های غیرقابل‌بازیافت است. کاش زندگی چنین بود و تجربه‌های گذشته به کارِ زمانِ حال می‌آمد، اما گرداب زمانْ قبل از بلعیدن زندگی، اول منطقش را از کار می‌اندازد...

کارهای اشتباه چندبار باید تکرار شوند تا همه اعتراف کنند از بیخ اشتباه بوده‌اند؟

کاش مامان هم می‌آمد. دعوتش کرده‌اند اما بهانه آورده. احساس می‌کنم در خانه تنهایش گذاشته‌ام، اما نمی‌توانم خودم را اسیر هوس‌ها و منع‌های او کنم. وقتی در سراشیبی سقوطْ دنده‌خلاص می‌روی ته دره، چه معنایی دارد نیش‌ترمز؟

قرار نیست از آدم‌ها دیو بسازی تا از زندگی‌ات اخراج‌شان کنی...

آیا می‌توان بدون احساس نیاز، کسی را واقعا دوست داشت؟

.. داستان فرعون‌ها با من همان می‌کند که توفان با شاخه‌های نورس بهار؛ و مگر شکستن همان شکفتن نیست، وقتی تا این لحظه از زندگی به هر چه دوگانه است بدبین بوده‌ای و از تضادها و تناقض‌ها همان‌قدر لذت برده‌ای که از تفاهم‌ها؟

دروغ گفته هر کی گفته آدم‌ها یک‌شبه تغییر نمی‌کنند. با چشم‌های خودم می‌بینم مامان در روزهای منتهی به آخر هفته، آدم دیگری می‌شود.

هنوز قاطعانه فکر می‌کنم هر کس‌وناکس را نباید محرم اسرار دانست. تا این‌جای کار شانس آورده‌ایم که محرم اسرارها روسفیدمان کرده‌اند

در مسیر بازگشت، به گفته‌های معلم فکر می‌کنم؛ تصمیم بزرگت را بگیر: ایران، کجای قلب کوچکت جا دارد؟ نکند یک روز برسی به قله و ببینی پرچم یادت رفته؟

وطن اگر واقعا وطن باشد، نجوایی است که مثل گردباد می‌پیچد در عمق جان

شبیه مترسکی سر جالیز، ساکتم؛ آن‌قدر ساکت که پرنده‌ها می‌توانند بر سرشانه‌هایم تخم بگذارند

خیلی چیزها هستند که ترس ندارند، اما آدم دوست ندارد به‌شان نزدیک شود انگار عبور از آن حریم نفوذناپذیر، شرایط ویژه و ناممکن روحی می‌خواهد.

وظیفهٔ من دوست داشتن است، نه دخالت بی‌جا در دردسرهای خودساختهٔ دیگران...

مامان اشتباه می‌کرد؛ کشتی‌هایم غرق نشده بود تنها در آن لحظه آسمان تیره بود و ستاره‌ها پیدا نبودند و نمی‌شد راه را از بیراه بازشناخت. غرق بودم، اما نمی‌دانم در کدام آب‌ها... نسبتا خوشبخت بودیم و تقریبا تیره‌روز...

و تو زیباتری وقتی در آن خیابان چنارپوش یوسف‌آباد قدم می‌زنی... و این پاداش مرد جوانی است که از تفنگ‌ها تنها به تفنگ آب‌پاش دل‌بسته است و از فواره‌ها تنها به فواره‌های غول‌آسای نمایشگاه کتاب... و ستاره‌اش را از آسمان آتن هدیه گرفته... او را گاه زهره صدا می‌زنم تا گواهی باشد بر نور روز که هنوز بی‌دریغ از نورگیر بر مبل تک‌نفره می‌تابد و ما را در آینهٔ قدی، شانزده‌ساله‌تر، بیست و یک‌ساله‌تر و سی‌ساله‌تر نشان می‌دهد...

می‌دانم در هیچ جنگی حلوا خیرات نمی‌کنند و یکی می‌کُشد و دیگری کشته می‌شود و بعضی وقت‌ها برای دفاع، مجبوری تن به کارهای ناخواسته بدهی، اما این مرز کُشندهٔ شک‌وتردید، عصبی‌ام کرده... وقتی از چیزی مطمئن نیستی چرا باید بر زبان بیاوری؟ آدمِ باوجدان این‌طور مواقع از جان دیگران مایه نمی‌گذارد.

مه غلیظ جنگلِ دو جانب تله‌کابین را گرفته؛ یعنی اگر برسیم بالا، می‌توانم یک مُشت مه بقاپم و بگذارم در جیب شلوارم؟

خوش‌باورانه است تصور کنی مرگْ متمدن و مبادی آداب می‌آید؛ گرومب‌گرومب قدم‌هایش شهر بزرگ ــ و جنگل جادهٔ کناره ــ را از خواب خرس‌وار بیدار می‌کند.

در هیچ فلسفه‌ای ننوشته‌اند اعترافْ فی‌نفسه طلب بخشایش است، اما مامان از آن تکان‌های مرگ‌بار به بعد، سخت‌تر دیگران را بخشید، سنگ‌تر شد و قدرت مواجهه با شر و خطا را از دست داد.

هفته‌هاست دلهره دارم؛ نمی‌دانم چه‌طور باید به او بگویم از ستون‌ها که سقف خانه را نگه می‌دارند بیزارم؛ واقعا نمی‌شد مراسم را در یک باغ دلباز بگیریم و لحظه‌ای که قرار است دهان‌مان را شیرین کنیم، از میوه‌های باغ بچینیم؟

آه ای روح ریاضی، جسم تو را کدام دست مقدس به خاک خواهد سپرد؟ بی‌اختیار، سفرهٔ دلهره از امتحان ریاضی و آقای معلم را، که ما طفل‌معصوم‌ها را با فیثاغورث اشتباه گرفته، پیش بابا باز می‌کنم.

اما خوبی‌اش این است از همان دوران یاد می‌گیرم طعم شکست را زیاد در دهانم مزه‌مزه نکنم...

رفیق‌باز نبودم و نیستم، اما خدمت آدم‌ها را مسخ می‌کند؛ آن‌قدر مسخ که پلان‌به‌پلان گذشته را به یاد می‌آوری و شهر و غیرشهر دستاویزی می‌شود برای سوت‌های دوانگشتی... و این یعنی مُجازی ورقه‌های شفاف زمان را روی هم بیندازی و بگیری جلوِ نور و ببینی از تداخل‌شان چه عایدت می‌شود...

والا جعبه‌سیاه رفاقت‌های تو به اندازهٔ آن قهوه‌ساز غم‌خوار و پُرسوزوگداز، پُر از رنج و دلهره است... پسرها مثل جُم‌جُمک‌برگ خزان از چشمت افتادند و دخترها اصلا به چشمت نیامدند؛

یک‌بار که طبلش سوراخ شده و غصه وجودش را پُر کرده بود، طبلش را برده‌ام خیابان چهارم بیمه و داده‌ام تعمیر. جز او نمی‌توانم با کس دیگری درددل کنم؛ برایش از بابا و خطر ناشناخته‌ای که تهدیدش می‌کند، می‌گویم. انگار نمی‌شنود. دهان بازش، بازتر می‌شود و خمیازه‌ای جانانه می‌کشد. «می‌خوای برات یه چهارضرب اساسی بزنم؟» شدت شنگولانهٔ خنگی‌اش همیشه درمانده‌ام می‌کند.

لابد در آن فضای بی‌ارتفاع، دنبال قطعات گم‌شدهٔ جهانی است که تنها ساکنش خود اوست.

«براتون نامه می‌نویسم و حال خونه رو می‌پرسم.» آفتابِ نورگیر دارد چشمش را می‌زند؛ عجیب نیست در پذیرایی خانه بنشینی و دست را سایبان چشم‌ها کنی؟ بی‌قرار نگاهش می‌کنم و در خفا دلتنگی‌اش را برای ذرات خانه ستایش می‌کنم؛

خیرگی و کنجکاوی‌ام را می‌بیند، دستم را می‌گیرد و به حیاط می‌بَرد. به تنهٔ زبر درخت دست می‌کشد و با شوق‌وذوق توضیح می‌دهد «کاج تهران، بومی کوهپایهٔ البرز و تنها گونهٔ گیاهی که در دنیا به اسم تهران ثبت شده.» بعد انگار کلاس درس باشد. «بسیار سریع‌الرشده. همیشه سبزه و ارتفاعش ممکنه به پونزده متر برسه. گلاشو نمی‌شه به‌آسونی دید اما میوه‌های مخروطی محکمی داره؛ از همونا که اسباب توپ‌بازی بچه‌ها تو راه مدرسه می‌شن.» فکر می‌کند چیز خیلی بامزه‌ای گفته که قهقههٔ بی‌مزه‌اش سخاوتمندانه روانهٔ بلوار می‌شود.

فکر می‌کنم که به‌زودی باید تغییر کند... و بارش را باید به‌تنهایی برداشت... و این از بدیهی‌ترین چیزهایی است که باید نظرم را درباره‌اش می‌پرسیدند و نپرسیدند؛ چیزهایی که می‌بخشی، اما فراموش نمی‌کنی...