کتاب شمشیر و جغرافیا

کم‌کم تمام آدمیان آهنی شدند

ترسم آن روز که از قلّه فرود آید مرد سیصد و سیزده آدم نتوان پیدا کرد

گفتیم «زود است‌» و ماندیم‌؛ رفتند و گفتند «دیر است»

عوض نکرد خدا سرنوشت قومی را و جز به همّت انسان عوض نخواهد شد

من معترفم که به تعبیر دوستی عزیز، فقط «درک مهاجر» را داشته‌ام، نه «درد مهاجر» را. هم از این روی شرمندۀ همه کسانی هستم که دردشان مرا شاعر ساخت، ولی شعر من کمتر توانست چیزی از آن دردها بکاهد.

شاعر! غبارِ هرچه که عادت‌، به آب ده‌ شعری که سر به باد ندادت‌، به آب ده‌

یک پاره زمین به قدر مردن بدهید

هر کُشتۀ این طایفه‌، خود خواهد داشت‌ یک خانۀ ناتمام و یک گورِ تمام‌

عجبی نیست از این مردم چسپیده به خاک‌ که بمانند و برآید نفسِ عزرائیل‌

همه ققنوسیم‌، خاکستر ما می‌گوید

فریاد اگر بلند نشد، نالش است و بس‌ تیغی که زیر سر بنهی‌، بالش است و بس‌»

فریاد اگر بلند نشد، نالش است و بس‌ تیغی که زیر سر بنهی‌، بالش است و بس‌»

این خدا کیست که داغی به جبینش زده‌اند؟ کودکان با فن اوّل به زمینش زده‌اند این که تب نامده تشویش اجل دارد، کیست‌؟ بعد یک عمر طبابت سرِ کل دارد، کیست‌؟

از بس خدای را به خدایی نخواستیم‌، منّت‌پذیر خوارترین بندگی شدیم‌

ولی جدا از همه آموزه‌های ادبی، جانمایۀ اصلی شعرم، دردها، رنج‌ها، آرزوها و امیدهای مردمم بوده است. من معترفم که به تعبیر دوستی عزیز، فقط «درک مهاجر» را داشته‌ام، نه «درد مهاجر» را. هم از این روی شرمندۀ همه کسانی هستم که دردشان مرا شاعر ساخت، ولی شعر من کمتر توانست چیزی از آن دردها بکاهد.

ه کتاب حاضر با توجه به انتشار آن سه گزیده، در عمل شعرهای تازۀ بسیاری ندارد، ولی امیدوارم که از این پس «گزیده‌گوی» باشم نه «گزیده‌ساز»، و از چاپ مکرّر شعرها در کتاب‌های پراکنده بپرهیزم. چون بنا بر گزیده‌سازی نیست، در کتاب حاضر دست به انتخاب نزدم و تقریباً همه سروده‌های این بیست سال را آوردم، با همه فراز و فرودی نسبی که در آن‌ها هست، مگر دو سه شعر خاص که به دلایلی از انتشارشان درگذشته‌ام و نیز بعضی اخوانیه‌ها و طنزها که اگر تعدادشان به حد نصاب برسد، شاید در دفتری یا دفترچه‌ای دیگر گرد آید. بسیاری از سروده‌هایم با مسایل دو دهۀ