کتاب شکوه زندگی

وقتی کار آدم ساخته شده است که دیگر نتواند فکر کند

تو درک نمی‌کنی، خیلی چیزهاست که تو درک نمی‌کنی، و با این‌حال برایم عزیزی.

چند روزی را در ناامیدی می‌گذراند؛ انگار اول باید بالکل ناامید شود، تا بعد از آن همه‌چیز ممکن شود.

چرا به فکر زندگی خودتان نیستید؟ جواب روبرت این است که زندگی‌اش همین‌جا در این اتاق است، من کنار شما هستم و از لحظه‌لحظهٔ این زندگی لذت می‌برم. قابل درک است؟ دکتر با خود می‌گوید، برای مدتی مشخص، شاید بله. نگاهی به خودش می‌اندازد و می‌بیند زندگی هنوز سرجایش هست، و از آن راضی است، و بلکه بیش از همیشه از آن راضی است و به هر احمقانه‌ترین بهانه‌ای خوشحال می‌شود.

اصلاً خود همین عجیب نیست که خواسته‌ها و آروزهای آدمی تا آخرین لحظات عمر رهایش نمی‌کنند؟

تو درک نمی‌کنی، خیلی چیزهاست که تو درک نمی‌کنی، و با این‌حال برایم عزیزی.

همه‌جا را شکوه فرا گرفته و آدم آمادهٔ افتادن در ورطهٔ گمراهی‌های کوچک است.

اصلاً خود همین عجیب نیست که خواسته‌ها و آروزهای آدمی تا آخرین لحظات عمر رهایش نمی‌کنند؟

در سال‌های آشنایی‌اش با ف. بارها و بارها به این قضیه فکر کرده است و تصمیمش این بوده که بچه‌دار نشود. یا شاید هم زندگی این تصمیم را برایش گرفته است؟ با خودش گفته است یا نوشتن یا زن و فرزند؛ یا تنها ماندن یا در پیش گرفتن زندگی‌ای شبیه زندگی پدر و خواهرها.

فرانتس می‌گوید، همه‌اش مشتی کاغذباطله است، آدم باید هرازگاه بار خودش را سبک کند

از بعدازظهر، گذر زمان عذاب‌آور می‌شود.

ناامیدی موذیانه‌ای گریبانش را گرفته است.

همهٔ فکر و ذکرش شب پیش رو و کارهای هر ساعتش و قرارها و مداوا و وعدهٔ غذای بعدی است. هرشب با خودش می‌گوید که آیا فردا صبح می‌تواند از بستر برخیزد، صبح نگاهی به هوا می‌اندازد تا ببیند آیا می‌تواند به بالکن برود.

روزها همچنان به‌سختی برای فرانتس می‌گذرند؛ حرف‌زدن هر روز برایش سخت‌تر می‌شود و همچنین کتاب‌خواندن. چند روز پیش، رمان جدید ورفل رسیده است و حالا فرانتس هرازگاهی با آهستگی تمام اما به‌طور منظم هربار چند صفحه از کتاب را می‌خواند.

این فکر هم هربار برایش تازه و فراتر از درکش است.

تو نجاتم داده‌ای، دورا. وگرنه من هیچ راه نجاتی پیش رویم نمی‌دیدم. اگر ممکن است کسی از فرط خوش‌بختی بمیرد، باید این اتفاق بدون شک برای من بیفتد و اگر خوش‌بختی بتواند کسی را زنده نگه دارد، پس من هم زنده می‌مانم.

تو هم از این که کنارمی راضی هستی، فرانتس؟ روزهای اول است و هیچ پرسشی پرسش نیست.

همین که منتظر باشی، یعنی امیدت هنوز ناامید نشده است

می‌خواهد بعد از پایان تحصیلاتش به فلسطین برود. شاید درس‌خواندن پیش از رفتن به آنجا کار عبثی باشد؛ حقوقدان آلمانی، آن هم زن، به چه درد آن‌ها می‌خورد. آن‌ها به کسانی نیاز دارند که در مزارع کشت و کار کنند، نیاز به باغبان و کشاورز دارند، به زنانی نیاز دارند که بچه بزایند، بچه‌های یهودی با موهای مجعد. خنده‌اش می‌گیرد، چون نمی‌تواند مادرشدن خودش را تصور کند. از دورا می‌پرسد، تو چی؟ او هم نمی‌تواند مادر شدن خودش را تصور کند.

«چه بسا شکوه زندگی، دور و بر هرکس و همواره تمام و کمال حاضر باشد، اما پوشیده، در ژرفنا، نادیدنی و بسیار دور. اما او همان‌جاست، نه آکنده از نفرت، نه بی‌رغبت، نه ناشنوا. کافی است او را با کلمهٔ درست، با نام درست فرابخوانی تا بیاید. این ماهیت جادو است که نمی‌آفریند بلکه فرامی‌خواند.» فرانتس کافکا، یادداشت‌های روزانه (۱۹۲۱)