بریده‌هایی از کتاب الفبای خانواده

فکر می‌کردیم جنگ، به محض شروع، زندگی همه را آشفته و زیرورو خواهد کرد. برعکس، سال‌ها، بسیاری از مردم در خانه‌هایشان در امان ماندند و به آنچه همیشه کرده بودند ادامه دادند. وقتی دیگر همه فکر می‌کردند که در واقع مشکل را به‌راحتی از سر گذرانده‌اند و اتفاقات ناگوار دیگری نخواهد افتاد، نه خانه‌ای خراب خواهد شد، نه فرار و تعقیبی در میان خواهد بود، ناگهان بمب‌ها و مین‌ها، همه‌جا شروع کردند به منفجرشدن و خانه‌ها ویران شدند و خیابان‌ها انباشته از ویرانه، سرباز و پناهنده شد. دیگر هیچ کس باقی نماند که وانمود کند اتفاقی نیفتاده، چشم‌هایش را ببندد و توی گوش‌هایش پنبه بچپاند و سرش را زیر لحاف کند. در ایتالیا، جنگ این طور بود.

موقع اشغال بلژیک، همه ما، هرچند وحشت‌زده بودیم، هنوز به توقف پیشرفت آلمانی‌ها امید داشتیم؛ و شب، همه‌اش به امید خبری اطمینان‌بخش، به رادیو فرانسه گوش می‌دادیم. نگرانی ما پابه‌پای پیشروی آلمانی‌ها شدت می‌گرفت.

نمی‌دانم به چه کاری مشغول بود، خیلی بین تورینو و رومانی سفر می‌کرد؛ و ما که زندگی بسته و بی‌تحرکی داشتیم، این موقعیت او را که همیشه یا در شرف سوار شدن قطار بود یا پیاده‌شدن در ایستگاهی، ستایش می‌کردیم؛ و او که شاید می‌دانست تحسینش می‌کنیم، وقتی با ما بود، این وضع را تشدید می‌کرد و کمی ادای یک مرد بزرگ و فعال و همیشه در سفر را درمی‌آورد.

قبل از رفتن، همیشه حال بچه‌هایم را از من می‌پرسید و من می‌گفتم که خوب هستند؛ تا اینکه یک بار مادرم به او گفت: «چه اهمیتی دارد که خوب باشند یا بد، آن هم وقتی هیتلر به‌زودی می‌آید و همه‌مان را می‌کشد؟»

فکر می‌کردیم جنگ، به محض شروع، زندگی همه را آشفته و زیرورو خواهد کرد. برعکس، سال‌ها، بسیاری از مردم در خانه‌هایشان در امان ماندند و به آنچه همیشه کرده بودند ادامه دادند. وقتی دیگر همه فکر می‌کردند که در واقع مشکل را به‌راحتی از سر گذرانده‌اند و اتفاقات ناگوار دیگری نخواهد افتاد، نه خانه‌ای خراب خواهد شد، نه فرار و تعقیبی در میان خواهد بود، ناگهان بمب‌ها و مین‌ها، همه‌جا شروع کردند به منفجرشدن و خانه‌ها ویران شدند و خیابان‌ها انباشته از ویرانه، سرباز و پناهنده شد. دیگر هیچ کس باقی نماند که وانمود کند اتفاقی نیفتاده، چشم‌هایش را ببندد و توی گوش‌هایش پنبه بچپاند و سرش را زیر لحاف کند. در ایتالیا، جنگ این طور بود.

مادرم می‌گفت: «حکومت کشیش‌ها هرچه باشد بهتر از فاشیسم است.» «هردو یکی است! نمی‌فهمی که یکی هستند! درست مثل هم‌اند!»

با رسیدن به رم، نفسی کشیدم و باور کردم که برای ما دوران خوشبختی شروع شده است. برای باورکردن این خوشبختی نشانه‌های زیادی موجود نبود، امّا من باور کردم.