کتاب کلیات سعدی شیرازی

سعدیا گرچه سخندان و مصالح گویی به عمل کار برآید به سخندانی نیست

غم دل با تو نگویم که نداری غم دل با کسی حال توان گفت که حالی دارد

یکی بر سرش کوفت سنگی و گفت: تو هرگز رسیدی به فریاد کس که می‌خواهی امروز فریادرس؟

یا رب ز باد فتنه نگهدار خاک پارس

من از آن روز که دربند توام آزادم

ببین و بگذر و خاطر به هیچ کس مسپار

ملکا مها نگارا صنما بتا بهارا متحیرم ندانم که تو خود چه نام داری

شخصی همه شب بر سر بیمار گریست چون روز آمد بمرد و بیمار بزیست

هر که عیب دگران پیش تو آورد و شمرد بی‌گمان عیب تو پیش دگران خواهد برد

تا تو به خاطر منی کس نگذشت بر دلم

هرگز وجود حاضر غایب شنیده‌ای من در میان جمع و دلم جای دیگرست

ور هیچ نباشد چو تو هستی همه هست

هر که عیب دگران پیش تو آورد و شمرد بی‌گمان عیب تو پیش دگران خواهد برد

اگر لذت ترک لذت بدانی دگر شهوت نفس، لذت نخوانی

آسوده خاطرم که تو در خاطر منی

شب عاشقان بی‌دل چه شبی دراز باشد

گفته بودم چو بیایی غم دل با تو بگویم چه بگویم که غم از دل برود چون تو بیایی

رفتی و نرفتی از ضمیرم

هزار سال برآید همان نخستینی

انصاف نباشد که من خسته رنجور پروانه او باشم و او شمع جماعت

ز من بپرس که فتوی دهم به مذهب عشق

درون ما ز تو یک دم نمی‌شود خالی

تا رنج تحمل نکنی گنج نبینی

در اندیشه ببستم قلم وهم شکستم که تو زیباتر از آنی که کنم وصف و بیانت

گفتی نظر خطاست تو دل می‌بری رواست

خلقی به تو مشتاق و جهانی به تو روشن

دل و جانم به تو مشغول و نظر در چپ و راست تا ندانند حریفان که تو منظور منی

دعوی مکن که برترم از دیگران به علم چون کبر کردی از همه دونان فروتری

سعدی اگر عاشقی کنی و جوانی عشق محمد بس است و آل محمد

جمع نمی‌شود دگر هر چه تو می‌پراکنی