بریده‌هایی از کتاب دلهره‌ی هستی

هرچه هست، در همین دنیا است. عاقبت کار آدمی دخمه‌ای است بی‌روزن. پس: بیار باده که بنیاد عمر بر باد است. شوق زیستن طبیعی است، باید اراده زیستن هم بدان افزوده شود.

آدمی در این دنیا، همانند موشی است که در تله گرفتار آمده باشد. بهترین کاری که عجالتآ این موش می‌تواند انجام دهد، این است که فعلا پنیر طعمه را بخورد.

آیا زندگی به زحمت زیستن می‌ارزد؟ آری، باید زیست. انسان میرنده است. این سرنوشت محتوم آدمی است و باید آن را بپذیرد. به سراغ مرگ نباید رفت

بیداد را هرکسی می‌فهمد. اما کسی آن را احساس می‌کند که در آن زیسته باشد.

«اسطوره سی‌زیف»، که به سال ۱۹۴۲ منتشر شد، رساله‌ای است فلسفی. موضوع کتاب چنین است: رابطه جهان و آدمی گنگ است. آیا این مسأله می‌تواند بهانه‌ای برای خودکشی یا مرگ ارادی گردد؟ خلاصه، آیا زندگی به زحمت زیستن می‌ارزد؟ آری، باید زیست. انسان میرنده است. این سرنوشت محتوم آدمی است و باید آن را بپذیرد. به سراغ مرگ نباید رفت.

در دنیای فقر، ایام هفته، همانند صفحه شکسته موسیقی پیوسته می‌چرخد و همیشه همان نغمه مکرر تهی را بازمی‌گوید: شنبه، یکشنبه،... سه‌شنبه... جمعه، شنبه،... دوشنبه، چهارشنبه... جمعه،... در این زندگی، زیستن، فقط به معنای حاضر بودن است. والسلام

می‌خواهد اندیشه‌های مرده را، به‌عنوان واقعیت‌های زنده، به ما عرضه کند.

(آنچه که مردم بهانه زیستن می‌خوانند، بهانه بسیار خوبی برای مردن نیز هست.) پس به عقیده من معنی زندگی واجب‌ترین مسأله است.

بیار باده که بنیاد عمر بر باد است.

آغاز اندیشه، آغاز نزار شدن است.

«آزادی را من در آثار مارکس نیاموختم. بل خود آن را در دل فقر شناختم».

در جهانی که ناگهان از آرزوها و نور هم محروم شده است، آدمی احساس بیگانگی می‌کند.

«شاید به‌عنوان هنرمند نیازی نباشد که ما در امور عصر خود دخالتی داشته باشیم، ولی به‌عنوان یک انسان، چرا».

اما عظمت انسان در این نیست، بل در تصمیم او است به این‌که بزرگ‌تر از سرنوشت خود باشد، و اگر سرنوشت عادلانه نباشد، برای او فقط یک راه می‌ماند که بر آن چیره گردد: «آن راه این است که او خود عادل باشد».

در میان تیره‌روزان، بهروزی فردی غیرممکن یا دست‌کم شرم‌آور است.

به عقیده کامو، تحلیل تاریخ، این نکته را به اثبات می‌رساند. هر شورشی، فلسفی، سیاسی یا هنری، دلالتگر قدرت آدمی است در «مرمت هرآنچه در آفرینش مرمت‌پذیر است».

او می‌گوید: «در یک دنیای بدون داوری، که در آن کسی بی‌گناه نیست، چه کسی جرأت دارد که محکومم کند؟»

شاید خوشبختی یعنی همین حال؛ دلسوزی در حق شور بختی خود.

بعضی گلی را در اوراق کتاب می‌گذارند و بدین‌سان گردشگاهی را که در آن همای عشق نوازششان کرده است به زندان می‌کنند.

پرومته مبشر چه پیامی است؟ بی‌شک می‌توان گفت که این عصیانگر، که علیه خدایان گردن افراخته، نمونه انسان معاصر است. و صدای اعتراضی که هزاران سال پیش از این در سرزمین سوزان سکاها برخاست امروز بدل به تشنج تاریخی بی‌نظیری گردیده است. اما گویی هنوز آزار این ستمدیده در میان ما ادامه دارد و ما برای شنیدن فریاد عصیان بشر که او تک ناله منزوی آن را سر می‌دهد گوش شنوا نداریم.

: آدمی در این دنیا، همانند موشی است که در تله گرفتار آمده باشد. بهترین کاری که عجالتآ این موش می‌تواند انجام دهد، این است که فعلا پنیر طعمه را بخورد. رند شیراز هم به عافیت آدمی توجه داشت که می‌گفت: جایی که تخت و مسند جم می‌رود به باد گر غم خوریم خوش‌نبود،

غم دردناک پیری اینست که دیگر گوش کسی بدهکار حرف آدم نیست. او را به سکوت و تنهایی محکوم می‌کردند. به او اخطار می‌کردند که باید به زودی بمیرد

«مادر کودک نیز خموش می‌ماند. گاه کودک ازاو می‌پرسد: ـ به چه می‌اندیشی؟ ـ به هیچ! این سخن عین حقیقت بود. مادر به چیزی نمی‌اندیشد. هرچه هست همین‌جا است: زندگی او، علاقه‌ها و کودکانش. حضورشان چنان طبیعی است که احساس هم نمی‌شود».

آری، نمی‌توان به زیان دیگران آزاد بود.

ـ آیا شما با مقدمات اگزیستانسیالیسم موافق هستید؟ چه خطایی در نتایج آن می‌بینید؟ ـ اگر، چنان که من می‌پندارم، مقدمات اگزیستانسیالیسم در آثار پاسکال، نیچه، کیرکه‌گارد یا شستوف وجود دارد، من با آن موافقم. اگر نتایج آن همان نتایج اگزیستانسیالیست‌های ما است، با آن موافق نیستم. چرا که این نتایج با مقدمات متناقض است.

مطمئن نیستم که من خود انسان امروزی باشم.

آدمی با پذیرش آگاهانه کار بی‌ثمر خود، حکم خدایان را تحقیر و محکوم می‌کند

سی‌زیف را باید خوشبخت در نظر گرفت

بیداد را هرکسی می‌فهمد. اما کسی آن را احساس می‌کند که در آن زیسته باشد.

در دنیای فقر، ایام هفته، همانند صفحه شکسته موسیقی پیوسته می‌چرخد و همیشه همان نغمه مکرر تهی را بازمی‌گوید: شنبه، یکشنبه،... سه‌شنبه... جمعه، شنبه،... دوشنبه، چهارشنبه... جمعه،... در این زندگی، زیستن، فقط به معنای حاضر بودن است. والسلام