کتاب تقویم بی هدفی

«نمی‌توانی گذشته را پشت سر بگذاری. گذشته در تو دفن شده و از گوشت تنت برای خود گنجه‌ای ساخته است. هر خاطره‌ای لزوماً به کار نمی‌آید، اما همهٔ خاطرات از جهان بیرون سرچشمه می‌گیرند تا در تو انباشته شوند. چه کسی در چه روزی با چه کسی چه کرد؟ آن حرف را که گفت؟ آن زن چه گفت؟ مرد همین حالا چه کرد؟ زن واقعاً همان را گفت؟ مرد چه گفت؟ زن چه کرد؟ آیا آنچه شنیدم همان بود که گمان می‌کردم شنیده‌ام؟ آن حرف از دهان من بیرون آمد، یا از دهان او، یا از دهان تو؟ یادت هست کِی آه کشیدی؟»

عشق چیزی نیست که بتوان به‌زور طلب کرد یا از قبل برایش برنامه ریخت بلکه باید به صورت طبیعی اتفاق بیفتد. اهمیت ندارد که بدبین‌ها می‌گویند عشق، نود درصد، حاصل مجاورت است و ده درصدْ نتیجهٔ جبر حیوانی؛ در فیلم‌ها آرمان‌گراها برنده می‌شوند.

در جستاری کوتاه می‌گوید آدم‌ها سفر می‌کنند چون به دنبال آن «نقطهٔ بی‌نقصی‌اند که در آن، زمان و مکان به تفاهم می‌رسند... آن‌ها خانه‌شان را ترک می‌کنند، به این امید که با حرکتی هرچند بی‌برنامه و آشوبناک، بخت‌شان را برای یافتن آن نقطه بیشتر کنند.»

فرهنگ زادهٔ فراغت است و بازی سرچشمهٔ خیال

واژهٔ کلاژ در زبان فرانسوی معانی گوناگونی دارد و می‌تواند به معنای رابطهٔ پنهانی و نامشروع نیز باشد. چنین رابطه‌ای سرشار از هیجان، رعشه، پنهان‌کاری، دورویی، ناراستی، و ابهام است.

هیچ‌چیز طبیعی‌تر از بی‌هدفی نیست، و هیچ‌چیز بی‌هدف‌تر از طبیعت.

بشر نخست فنون ضروری برای زنده ماندن (مثل کشاورزی و خانه‌سازی) را ابداع کرد و بعد سراغ فنون لذت‌آفرین رفت، اما دانش‌های برتر، یعنی دانش‌های نظری و ریاضی، حاصل فراغت۱ بودند

شعر از دیرباز شیفتهٔ آوارگان بوده است

سارا لِوین می‌نویسد، «جستار به پالتویی از جنس خز می‌مانَد، یا به پروتئوس۶ در زنجیر، یا به روحی سرشار از هجا، و وجه اشتراکش با سوسک‌های آلمانیِ جان‌سخت بیشتر است تا با لیسک‌ماهی‌های ظریف و شکنندهٔ تِنِسی.»

لحظهٔ کیمیاگری خیال همین است؛ لحظه‌ای که ذهن از یوغ سنگین عقل مآل‌اندیش و آینده‌نگر آزاد می‌شود و دنیای خلاقانهٔ خودش را می‌سازد

مرگْ بزرگ‌ترین عامل بی‌معنایی و، در عین حال، بزرگ‌ترین انگیزهٔ زندگی است.

در یونان باستان، اقتصاد و تأمین نیازهای حیاتی (خورد و خوراک و بقا) به خانه مربوط می‌شد و عرصهٔ عمومیِ شهر جایگاه کنشِ آزادانه، سیاست‌ورزی، و عمل بی‌پاداش بود. اما ما مدرن‌ها اقتصاد را از خانه بیرون کشیدیم و منطقش را به تمام شهر و همهٔ ساحت‌های زندگی تسری دادیم.

شاید اصلاً سیطرهٔ هدفمندیِ حسابگرانهٔ ماست که باعث شده نسل جدید گریزگاهی در بازی جست‌وجو کند. ما گاهی در بازی هم سخت تلاش می‌کنیم، استراتژی می‌چینیم، می‌بازیم، از نو شروع کنیم... و همهٔ این‌ها، جز لذت و هیجان، هیچ دستاورد خاصی نصیب‌مان نمی‌کند. اما دقیقاً همین بی‌دستاوردی و بی‌فایدگی است که بازی را نجات‌بخش می‌کند

«نمی‌توانی گذشته را پشت سر بگذاری. گذشته در تو دفن شده و از گوشت تنت برای خود گنجه‌ای ساخته است. هر خاطره‌ای لزوماً به کار نمی‌آید، اما همهٔ خاطرات از جهان بیرون سرچشمه می‌گیرند تا در تو انباشته شوند

محکومیم به زیستن در این وضعیتِ خاکستری و بینابینی

گم‌گشته‌ام و بی‌مقصد، سرگردان. گویی ابلهی هستم با ذهنی آشفته و پریشان. مردمان عادی روشن‌اند، تنها منم که تاریکم. مردمان عادی باهوش‌اند، تنها منم که کودنم. مردمان عادی به‌ظاهر بد و خوب را می‌دانند، تنها منم که گیجم و سردرگم. بر امواج اقیانوس شناورم و دستخوش باد. دیگر مردمان برای خود هدفی دارند، تنها منم که خموده‌ام و خالی از ظرافت.

ما انگار فراغت را هم با ضرورت آمیخته‌ایم. ما دیگر چیزی به نام وقتِ آزاد، به معنای ارسطویی‌اش، نداریم؛ فقط وقت غیراداری داریم که آن هم باید صرف بازتولید نیروی کار شود

تجربه صرفاً از سر گذرانده نمی‌شود، بلکه بر تن حک می‌شود، به ثبت می‌رسد، و تلنبار می‌شود.

«یک‌درصدی‌ها» در ایالات متحده، چین، روسیه و تمام رژیم‌های اقتدارگرای جهان مشغول توزیع رنج و مرگ میان ۵۰ تا ۷۰ درصد فرودست‌اند. هوش مصنوعی دارد توانایی افراد برای کار و امرار معاش را نابود می‌کند و هیچ جامعه‌ای در این سیاره واکنشی درخور به این مسئله نشان نمی‌دهد.

این نیست که ما سخت کار می‌کنیم؛ انسان همیشه برای بقا کار کرده است. مسئله این است که ما انگار فراغت را هم با ضرورت آمیخته‌ایم. ما دیگر چیزی به نام وقتِ آزاد، به معنای ارسطویی‌اش، نداریم؛ فقط وقت غیراداری داریم که آن هم باید صرف بازتولید نیروی کار شود. حتی وقتی در باشگاه ورزش می‌کنیم یا در پارک می‌دویم، هدف‌مان لذتِ ورزیده شدن یا دویدن نیست؛ هدف‌مان سالم ماندن و طول عمر برای کار بیشتر است. سفر می‌رویم، نه برای کشف مکان‌های نو و حیرت کردن، بلکه برای عکس گرفتن و پر کردن رزومهٔ اجتماعی‌مان در اینستاگرام. حتی مراقبه و مدیتیشن هم قرار است تمرکزمان بر پروژه‌های کاری را بیشتر کند. ما نادانسته آزادی بی‌هدفی را با امنیت کسالت‌بار رفتار بهنجار تاخت زده‌ایم.

هیچ‌چیز طبیعی‌تر از بی‌هدفی نیست، و هیچ‌چیز بی‌هدف‌تر از طبیعت.

انسانِ امروزی به حیوانی زحمتکش تبدیل شده است. در چنین جامعه‌ای، عمل آزادانه (کنشِ پیش‌بینی‌ناپذیر، خلاقانه و مختص فرد) جای خود را به رفتارِ بهنجار می‌دهد. جامعهٔ توده‌ای از ما نمی‌خواهد «عمل» کنیم؛ می‌خواهد «رفتار» کنیم، آن هم به شکلی که پیش‌بینی‌پذیر و سنجیدنی باشد و چرخ تولید و مصرف را بچرخاند

در جهان‌بینی آن‌ها، کسی که در بند ضرورت بود، کسی که کار می‌کرد تا فقط زنده بماند، برده بود، و کسی که از بند نیاز رها بود و می‌توانست وقتش را به کارهای ظاهراً بی‌فایده بگذراند، انسان آزاد به شمار می‌آمد.