کتاب فراق بهشت

ذات آدمی بیزار است از خو گرفتن به هیاهوی این جهان خاکی و دربندبودگی در این منزلگاه؛ در عوض، آنچه آدمی می‌جوید و نمی‌یابد همچون مِهی، همچون هاله‌ای رازآمیز و چون جانِ بی‌قرار کوهساران رام‌نشدنی است.

گفتهٔ ویلسون، گرایشی که باعث می‌شود به‌سمت موجودات زنده کشیده شویم‌ـ‌ـ‌ـ‌مثل درخواست از والدینمان برای داشتن حیوان خانگی یا گذاشتن گل بر مزار عزیزانمان‌ـ‌ـ‌ـ‌بیانگر نیازی زیستی با پایهٔ ژنتیکی است. او استدلال می‌کند که انسان‌ها به‌خاطر چیزی فراتر از غذا به طبیعت وابسته‌اند. ما از نظر تکاملی نیاز داریم که با جهان طبیعی ارتباط برقرار کنیم تا از نظر شناختی، ذهنی، احساسی و روحی رشد کنیم، بزرگ بشویم، معنا بیابیم و به کمال برسیم. بدون ارتباط با جهان طبیعی، فقیر می‌شویم.

«در سطح بیولوژیکی واقعیت این است که ما نه تنهاییم و نه حتی موجودات یکپارچه و منفردی هستیم، در سطوح مختلف دیگر هم بخشی از یک جامعه و شبکهٔ گستردهٔ حیاتیم و بودن در طبیعت یادمان می‌اندازد که تنها نیستیم. اینجا و در کنار همهٔ این موجودات دیگریم.»

بیمارانی که از پنجره منظرهٔ درختان را می‌دیدند، مدت‌زمان کمتری در بیمارستان ماندند، پرستاران نظرات منفی کمتری درباره‌شان ثبت کرده بودند و مسکن کمتری هم دریافت کرده بودند، چه مسکن قوی چه معمولی. به‌علاوه عوارض خفیف کمتری هم بعد از عمل داشتند. بین دو گروه از لحاظ مصرف داروهای ضداضطراب تفاوت چشمگیری وجود نداشت

طبیعت را با نگاه به سه عنصر بررسی می‌کرد: اول اینکه منظرهٔ خانهٔ کودک رو به درختان، گیاهان یا دیگر عناصر طبیعی است یا رو به منظره‌ای «غیرطبیعی» یا اصلا ً هیچ منظره‌ای ندارد؛ دوم اینکه چه تعداد گل‌وگیاه در اتاق نشیمن وجود دارد؛ و سوم اینکه حیاط خانه از چمن است یا خاک یا بتن. به نظر آنها «اگر دسترسی به طبیعت پیرامون واقعاً عاملی محافظتی باشد و به تاب‌آوری کودکان و نوجوانان کمک کند، پس فقدان آن در حکم ضربهٔ دیگری است بر پیکرهٔ نحیف کودکان محرومی که پیشاپیش با محرومیت‌های زیادی مواجهند».

«اما بعد به آن اشتیاق پیدا می‌کنند. دوست دارند به جست‌وجوی حشرات بروند. دلشان می‌خواهد گِل‌بازی کنند. تغییر در رفتار بازی‌کردنشان را می‌توان دید. وقتی سوسکی می‌بینند، شور و هیجان را در چشمانشان می‌بینی... از حالت محتاط و ترسو، و مملو از نگرانی، به کودکانی شاد و هیجان‌زده تبدیل می‌شوند، فقط به‌خاطر بودن در فضای باز. معلم‌ها هم اغلب می‌گویند حس خیلی خوبی دارم، از بودن در جنگل واقعاً لذت بردم، بوی متفاوتی دارد، می‌توانم صدای پرنده‌ها را بشنوم.»

آن شکوه دوست‌داشتنی، سهمگین، پُرشکاف، بدبو، چسبناک، درخشان، خزپوش، خونین، مسحورکننده، پرزرق‌وبرق و تپندهٔ زمین؛ همان زمینی‌بودنِ محضش. پنجه می‌کشد، لگد می‌زند، می‌پوسد، جفت‌گیری می‌کند، جیغ می‌زند، خرناس می‌کشد، می‌جود، و می‌ترکد. چه رقص وحشی و خیره‌کننده‌ای روی زمین برپاست، اگر فقط ببینیم و دریابیمش.

باغبانی به مراجعان حس کنترل، اعتمادبه‌نفس و مسئولیت‌پذیری فردی هم می‌دهد. این جنبهٔ غیرتهدیدآمیز اما بین‌فردیِ طبیعت موضوعی بود که در خیلی از گفت‌وگوهایی که با دیگران داشتم تکرار می‌شد. یکی از دوستانم در یکی از پیاده‌روی‌هایمان گفت: «اینجا احساس نمی‌کنم کسی قضاوتم می‌کند.» طبیعت با معیارهای امروزیِ محبوبیت کاری ندارد. در آن خبری از «لایک»، ریتوییت یا لیست علاقه‌مندی‌ها نیست.