کتاب نگذار ببرندم، شارو

تیر بخوریم بهتر از این است که بچه‌های‌مان بیفتند دست این‌ها.

آن‌قدر زخم در قلبم بود که می‌توانستم تمام آن‌ها را یکجا بکشم

می‌شود آدم در کورهٔ آتش بسوزد و خودش را خونسرد نشان بدهد، هَنار؟

چرا نتوانستم آخرین نگاهت را بر این کاغذهای لعنتی پیاده کنم؟

تمام چیزی که از من مانده بود تو بودی

سر میز شام از خود بیخود شده و فریاد زده بود: «تو یک مفت‌خور فرصت‌طلبی. استخوان‌ها را یادت رفته؟» این را در جواب پدر سلین که گفته بود مرز و ملیت را باید فراموش کرد و به زندگی چسبید، فریاد زده بود.

از نگاه کردن به زن‌ها عاجزم، هَنار. نمی‌توانم زن‌های جوان را ببینم، درحالی‌که تو نیستند.

پدر گفت: «این امید واهی بوی خون می‌دهد.»

تنها مانده بودیم، در برهوتی بی‌انتها که امیدی به صبح نبود.

هیچ‌کدام از مردهای داخل آن ماشین نمی‌دانستند که دارند می‌روند بمیرند.

چرا فکر کردم اگر ساکت بمانم ممکن است به ما رحم کند؟

هربار که این تابلوها را نگاه می‌کنم، از خودم می‌پرسم چرا دنیا نخواست آن لحظه کنارت باشم؟

بیست و هفت سال است قلبم را پشتِ مصاحبه‌های سیاسی پنهان کرده‌ام.

سال‌هاست درون این تابلو‌ می‌روم که بمیرم و هربار زنده می‌شوم تا زندگی تلخم را از سر بگیرم.

هربار که خاطرهٔ مو‌هایت را مرور می‌کنم، انگار قلبم را در مشتی آهنین می‌فشارند؛ موهایی که نمی‌دانم چندبار در مشت افسران بعث کشیده شد.

تصویر بدن بی‌جان مادرم را هرگز نکشیدم. هربار خواستم این کار را بکنم، کاغذها را پاره کردم و از پنجره‌ بیرون انداختم. نمی‌توانستم مردهٔ او را بکشم. هر وقت قصد می‌کردم او را بکشم، تمام مرده‌های روستای‌مان در نظرم زنده می‌شدند و یکی‌یکی در سرم می‌گفتند: «من را بکِش. من را بکِش.» این تابلو را از روی آن‌ها کشیده‌ام، هَنار؛ این رمضان است. توپ خورده بود وسط خانه‌اش و سرش زیر دیواری له شده بود. وقتی این تابلو را می‌کشیدم، صدای او از همه بلندتر بود. این هم دخترش است که پشت‌سرش ایستاده و با کتفی متلاشی‌شده نگاهم می‌کند.

گلوله به پشتش خورده و از قلبش عبور کرده بود. اندوه مرگش تا آخرین لحظه در چشمان مادر ماند.

گوری عظیم ‌دیدم که مردم را می‌بلعید.

فکرش را بکن شارو، تمام این‌هایی که کشیده‌ای فقط استخوان‌های‌شان مانده

«چرا آدم‌ها این بلاها را سر هم می‌آورند، شارو؟»

پدرم شبیه مرده‌ها بود هَنار، اما نه به خاطر زخم‌هایش؛ آن‌قدر مرده دیده بود که شبیه‌ آن‌ها شده بود. او پیش‌مرگ‌های لت‌وپار و مردم قتل‌عام‌شده را دیده بود.

سفت چسبیدم که هیچ سربازی نتواند از من جدایت کند.

وقتی گذشته مثل زنجیر پاهایت را ببندد، دیگر نمی‌توانی جایی بروی.

دلم می‌خواست جمعیت را کنار بزنم و گردن آن سرباز سیه‌چرده را بشکنم. اما نمی‌شد. نمی‌توانستم. معنای نشدن و نتوانستن را کی بهتر از من می‌فهمد؟ معنای دست‌بسته بودن را؟