بریده‌هایی از کتاب زن در برابر زن

جامعه ـ شبکهٔ خانوادهٔ هسته‌ای و گستردهٔ مردسالار ـ همیشه از زنان استقبال نمی‌کند. دوستی به من گفت از وقتی که بیوه شده است، زنان متأهل عضو گروه هم‌کیشان او، دعوت کردن او به مهمانی شام یا سایر مناسبت‌های اجتماعی را متوقف کرده‌اند.

یاد بگیرید خواسته‌های خود را طلب کنید؛ یاد بگیرید که وقتی به خواسته‌های خود نمی‌رسید، به‌طرف آنها حرکت کنید. زن باید تشویق شود که خواسته‌های خود را به زبان آورد و مستقیما آنها را طلب کند، نه اینکه منتظر بماند تا دیگران حدس بزنند خواستهٔ او چیست. اگر زن نتواند به خواستهٔ خود برسد نباید خود را سرزنش کند، نومیدانه از خواستهٔ خود دست بکشد، قطع رابطه کند، یا خشمگین شود؛ بلکه باید یاد بگیرد که اگر امروز به خواسته‌اش نرسید، فردا، یا در یک شغل دیگر، یا با یک فرد دیگر، می‌تواند خواسته‌اش را تأمین کند. زنان باید تشویق شوند که پیش بروند و ثابت‌قدم باشند.

اگر با زنی دیگر هم‌عقیده نباشیم، باید با او محترمانه و بامحبت برخورد کنیم. باید مفهوم «حریف قابل احترام» را در خود پرورش دهیم. ما نباید به‌طور خودکار، حریفان یا رقبای خود را از اعتبار ساقط کنیم. زنان ملزم نیستند که عاشق یکدیگر باشند یا از یکدیگر متنفر باشند. حتی نیازی نیست که یکدیگر را دوست داشته باشند. منظور من این است که زنان باید به شیوه‌ای متمدنانه با یکدیگر رفتار کنند. در نهایت، زنان باید یاد بگیرند که چگونه از یک زن دیگر، برای یک کار محبت‌آمیز کوچک، تشکر کنند؛ برخلاف اینکه انتظار داریم تمام کارها را یک زن دیگر انجام دهد و اگر نداد، عصبانی می‌شویم.

مردان رقابت و مخالفت کردن با یکدیگر را امری طبیعی و چه‌بسا، خوشایند تلقی می‌کنند؛ در این موارد، آنها مشاجره‌ها را شخصی نمی‌کنند و بر این باور نیستند که دوستی یا رابطهٔ کاری آنها، در نتیجهٔ اختلاف‌نظر شدید به خطر می‌افتد. اما زنان، چنین کاری می‌کنند.

وقتی ما موضوعی را به کلام در می‌آوریم یا می‌نویسیم، به آن اندازه که پیش‌تر تصور می‌کردیم، یا به آن اندازه که به‌راستی ممکن است هولناک باشد، هولناک به نظر نمی‌رسد. شرمساری و اندوه در سکوت پرورده می‌شود. به کلام در آوردن مکنونات، همان چیزی است که ما را انسان کرده است؛ همان کاری است که انسان واقعی انجام می‌دهد.

محققان اهل اروپا، امریکای شمالی و استرالیا نشان دادند که خشونت کلامی و غیرمستقیم در بین دختران و زنان، شامل چنین مواردی است: لقب‌گذاری، توهین، مسخره کردن، تهدید کردن، اخراج کردن، دوست شدن با کسی دیگر به‌عنوان انتقام، نادیده گرفتن، غیبت کردن، بدگویی پشت سر فرد، و تلاش برای جلب نظر دیگران با هدف بی‌بهره ماندن فرد مورد نظر از محبت. به‌طور کلی، شکل‌گیری گروه‌ها و دار و دسته‌های صرفا زنانه، از نخستین سال‌های زندگی شروع می‌شود.

در واقع، صِرف زن بودن یک فرد به این معنی نیست که او سایر زنان را دوست دارد، به آنها اعتماد می‌کند، یا می‌تواند به‌خوبی در کنار ایشان کار کند. گرچه زنان در مقایسه با مردان، از نظر احساسی بسیار پرشور و از نظر رابطهٔ فردی، تیزبین‌ترند، برخی از آنها نیز سایر زنان را دوست ندارند و به آنها اعتماد نمی‌کنند. با وجود امتیازهای جدید زنان در زمینهٔ تحصیلات و شغل، و در عین وجود الگوهای آزادی‌خواهانهٔ حق رأی زنان، تحقیقات نشان می‌دهند که بسیاری از زنان، هنوز زنان رهبری را که دارای روش‌های مردانهٔ رهبری هستند، دوست ندارند و زنان خانه‌دار را بر زنان شاغل ترجیح می‌دهند.

«اگر زنان از صحه گذاشتن بر معیارهای مردسالارانه خودداری کنند، مسئله تغییر خواهد کرد؛ به‌خصوص به این دلیل که زنان برای خشنود کردن یکدیگر، یا دست‌کم نرنجاندن یکدیگر، راه درازی در پیش دارند.» این نویسندهٔ کتاب‌های پر سر و صدا دوست دارد، «زنان با این عقیدهٔ ساده شده که، مرد دشمن است و زن قربانی، مبارزه کنند.» ما همه از ظرفیت رفتار کردن به شیوه‌های ستمگرانه، مستبدانه و زخم‌زننده برخورداریم (چه این قدرت نهادینه شده باشد، چه نشده باشد)؛ بنابراین، ستمگر به‌طور بالقوه، در درون ماست و باید در مقابل آن مقاومت کنیم.

مارگارت فیشرلیچ نویسنده و پزشک، اظهار می‌دارد که نیاز زنان به دوست داشتن مردی که به آنها ستم می‌کند، به همانندسازی با قوانین و تعصب‌های مردانه می‌انجامد. در آلمان نازی، اغلب زنان، خود را از نگرش‌های متعصبانهٔ آن زمان جدا نمی‌دانستند. در عوض، با ظالم همانندسازی می‌کردند و از یکدیگر انتظار داشتند به تحمیل‌های مردسالارانهٔ فاشیستی متعهد باشند. مردان به‌تنهایی مسؤول تفکر مردسالارانه نیستند؛ زنان هم خواسته‌های آنها را دارند و حتی همدستانی پرشورتر هستند. فیشرلیچ معتقد است که زنان، صرفا با آگاه شدن از پرخاشگری و احساس گناه خود (و تحمل آن) می‌توانند به صورتی بسیار شایسته، در برابر این همدستی مقاومت کنند.

گفت: «مادرم، پدرم را تحسین می‌کرد و بسیار به او وابسته بود، به‌طوری که وقتی پرستار ما نزد مادرم فاش کرد که پدرم من و خواهرم را مورد آزار جنسی قرار می‌دهد، مادر به این نتیجه رسید که شاید پدرم به توجه بیشتری نیاز دارد! ما یاد گرفته بودیم سر میز غذا از پدرم استقبال کنیم و رفتارمان با او مثل رفتار با یک بچه باشد.» این زن هم مانند بسیاری از زنان دیگر، بیشتر از مادرش خشمگین بود که شجاعت دفاع از آنها را در مقابل پدر متجاوزشان نداشت.

امیدوارم که این کتاب نگرانی را در شما برانگیزد. همچنین شیوهٔ نگاه کردن شما به قضایا را تغییر دهد. من باید به شما هشدار بدهم که تمام دانسته‌های قبلی را رها کنید. به عبارتی، شما در حال ورود به حلقهٔ کوچک‌تر جهنم هستید. من دوست دارم شما این حلقه را، بدون انکار کردن یا نومید شدن مشاهده کنید. طرف دیگر قضیه این است که برای تغییر کردن، چندان حسرت نخواهید کشید. من نمی‌خواهم شما را بهت‌زده و بدون امید رها کنم. از یک طرف، معتقدم برای زنان کار چندانی ندارد که اجرای کارهای مناسب برای سایر زنان را شروع کنند، کارهایی که دیگر زنان را خوشحال و توانمند می‌کند.

. من از سایر هم‌مسلکانم انتظارات بسیاری داشتم ـ همهٔ ما داشتیم ـ به‌طوری که معمولاً سرخوردگی‌های رایج را خیانت بزرگی تلقی می‌کردیم. انتظارات ما از مردان، زیاد نبود و لغزش‌های آنها را نه یک بار، بلکه چندین بار نادیده می‌گرفتیم. برعکس انتظارات زیادی از زنان داشتیم، درحالی‌