کتاب تاریخ روان کاوی از فروید تاکنون

باید درمان را با بیمار تطبیق داد نه بیمار را با درمان.

چاه گذشته بسی ژرف است... هرچه ژرفایش را بیشتر می‌پیماییم و هرچه در ژرفای این جهان زیرین فروتر می‌رویم و کند و کاو می‌کنیم، بیشتر درمی‌یابیم که بنیان‌های نخستین آدمیت، یعنی تاریخ و فرهنگ، به‌آسانی فراچنگ نمی‌آیند. توماس مان

بیمار امروزی نیز دیگر نه درگیر اختلال در واپس‌رانیِ جنسی و عذاب وجدان، که گرفتار کاستی‌های هیجانی در روابط و ازخودبیگانگی و فقدان معنا در زندگی است

برای کسانی که روان‌کاوی برایشان واقعیتی زیسته نیست، مفاهیم روان‌کاوانه نامتعارف و انتزاعی و عجیب و غریب و نامفهوم است

هرچند فروید محرومیت را محرکی می‌دانست برای رشد و تحول ایگو که آدمی را به مواجهه با واقعیت وامی‌دارد، پژوهش اشپیتس درباب نوزادانِ «بازمانده از رشد» به‌روشنی نشان داد که «دیوار سخت واقعیت» در غیاب مهرورزی مراقبان مرگبار است.

کسی که گمان کند آشنایی با آثار فروید معادل فهم روان‌کاوی است با روان‌کاوی بیگانه است

دستیابی به تصویری از خود و دیگری که انسجام عاطفی دارد بر ظرفیت تجارب پیچیده‌تر به‌شدت می‌افزاید: یعنی توانایی ثبت و تاب‌آوری تفاوت‌های موجود میان هیجانات خود و نزدیکان؛ و تغییر تدریجی پاسخ‌های هیجانی که ظرفیت‌های تفکر و یادگیری را -که با پذیرش بی‌قیدوشرط یا طرد کامل به مخاطره می‌افتد- تقویت می‌کند؛ و توان دوست داشتن دیگری به‌رغم دلخوری و دلسردی از او؛ و ظرفیت تاب‌آوری خشم بدون فروپاشی درونی و از دست دادن احساس ارزشمندی یا دوست‌داشتنی بودن.

ما همه در خیالات ناهشیار (و گاه هشیار)، شدیداً در پی تخریب غضبناک دیگرانیم، چرا که آنان را منشأ همهٔ ناکامی‌ها و نومیدی‌ها و دردهای جسمانی و روانی خود می‌دانیم. این میل به تخریب ِمدامِ اشخاصِ محبوب منبع همیشگی اضطراب افسرده‌وار و گناه، و نیز منشأ نیاز بی‌پایان به جبران و ترمیم است

در نظر بیون، حسادت نوعی اختلال روانی خودایمنی و حملهٔ ذهن به خود است.

اگر آدمیان واقعاً لذت را می‌جویند و از درد می‌پرهیزند، چرا اکثر ما در ناشاد نگه داشتن خویش چنین توانمندیم؟

سالیوان برای درک آسیب‌شناسی روانی هرچه بیشتر متقاعد شد که فرد به‌تنهایی واحد مطالعه نیست. آدمیان همواره و ضرورتاً از بستر بین‌شخصی‌شان جدایی‌ناپذیرند. شخصیت فرد در محیطی متشکل از دیگر افراد شکل می‌گیرد. شخصیت یا خود چیزی نیست که در «درون» فرد جای داشته باشد، بلکه چیزی است که در تعامل با دیگران پدیدار می‌شود. سالیوان می‌نویسد: «شخصیت... در موقعیت‌های بین‌شخصی هویدا می‌شود و لاغیر» (۱۹۳۸، ص ۳۲). شخصیت «الگوی به‌نسبت پایدار موقعیت‌های بین‌شخصی مکرّری است که مشخصهٔ زندگی آدمی است» (۱۹۴۰، ص xi).

وقتی از کسی متنفری، از چیزی در او متنفری که در خود توست. آنچه از ما نیست، ما را نمی‌آزارد

ادعای آلفرد نورث وایتهد که فلسفهٔ غرب پانوشت‌هایی بر افلاطون است تعبیری مجازی بود.

سرقت علمی از بیمار برنمی‌آمد و درواقع او بود که در مباحثه با دوست صاحب‌نامش ایده‌هایی را طرح می‌کرد و آن دوست هم مشتاقانه آنها را به نام خود می‌زد و می‌پروراند و دست‌آخر منتشرشان می‌کرد و البته هیچ نامی هم از بیمار به میان نمی‌آورد. بعدها، وقتی بیمار نوشته‌های دوستش را می‌خواند، از سهم خود در آنها آگاه نبود و به‌غلط گمان می‌کرد برای نخستین بار با ایده‌هایی روبه‌رو می‌شود که در نظرش اهمیت بسیار دارند، اما احساس گناه از سرقت علمی نمی‌گذاشت به آنها بیندیشد و بیانشان کند. او نه سارق علمی، که نویسندهٔ پشت پرده بود!

«تا وقتی که نتوان معشوق را از دیگران بازشناخت، عشقی هم در کار نیست» (۱۹۶۵، ص ۱۵۶).

. از دید فروم، ناهشیار برساختهٔ اجتماع است و تداوم می‌یابد چون هریک از ما از آزادی خود سخت بیزاریم و ای‌بسا هراس ما از انزوای اجتماعی از ابراز تمام‌عیار تجارب شخصیِ اصیلمان سرچشمه می‌گیرد. [۲]

اگر شخص تصور کند پلیدی و بدی بیرون او قرار دارد، یعنی در موضوعی که می‌تواند از آن بگریزد، کمتر احساس خطر می‌کند تا اینکه گمان کند آن موضوع درون خود اوست و گریزی از آن نیست.

سالیوان بر این باور است که اضطرابِ شدید مخلّ و مخرّب است و تاحدی مایهٔ یادزدودگی تجربهٔ پیش از اضطراب می‌شود. بنابراین تجربهٔ کودک از کارهایی که معمولاً اسباب اضطرابِ شدید در برخی بزرگسالان دور و بر او می‌شود به هیچ روی در زمرهٔ تجارب کودک نیست -آنها به شکل احوالی گسسته و «غیرمن» تجربه می‌شوند که شخص در کودکی، و بعدها در بزرگسالی، آنها را بخشی از خود نمی‌انگارد.

به باور فروم، آدمیان در ادوار تاریخ صفات شخصیتی گوناگونی داشته‌اند، زیرا هر جامعه‌ای برای ایفای نقش‌های اجتماعی‌اقتصادی محتاج مردمانی خاص خود است. ما موجوداتی عمیقاً اجتماعی هستیم که بیش از هر چیزی از انزوا می‌هراسیم؛ بنابراین، آدمیان جملگی سخت ناگزیرند تا شخصیتشان را مطابق با نیازهای اجتماعی شکل دهند. هم از این روست که مبنای تفکیک تجربه به دو قلمرو هشیار و ناهشیار، نه بدویت ذاتی سائق‌های غریزی، که انتخاب اجتماعی صفات مطلوب و نامطلوب از میان گسترهٔ وسیعی از صفات انسانی است.

عجالتاً باید گفت در تمامی سنت‌های اصلی روان‌کاوی جنبشی پردامنه در جریان است تا جلسهٔ روان‌کاوی هرچه تعاملی‌تر برگزار شود. حقیقت آن است که روان‌کاوان بین‌شخصی پیشگامانی بوده‌اند که پهنهٔ مفهومی ناآشنایی (و همچنان مناقشه‌برانگیز و تحول‌نیافته و پیچیده) را گشودند و کاشفان دیگر محتاطانه‌تر در آن گام نهادند.