بریده‌هایی از کتاب پایان میانگین

نظامی که مبتنی‌بر متوسط افراد طراحی شده، محکوم به شکست است.

همهٔ ما این فشار را روی دوشمان احساس می‌کنیم که تا حد امکان بالاتر از متوسط باشیم. اغلب، ما حتی به این فکر نمی‌کنیم که دقیقاً در چه زمینه‌ای می‌خواهیم بالاتر از متوسط باشیم، چون علت این تلاش برایمان خیلی روشن است: در عصر میانگین‌ها ما فقط وقتی می‌توانیم به موفقیت دست پیدا کنیم که دیگران ما را متوسط یاخدای‌ناکرده! زیر متوسط نبینند.

تنها وقتی توانستم موفق شوم که ابتدا اصول فردیت را غریزی و بعد با عزمی آگاهانه دنبال کردم.

در تمام امور، گاهی خوب است که چیزهایی ظاهراً بدیهی را زیر سؤال ببریم. برتراند راسل، فیلسوف انگلیسی

گیلبرت دانیلز اولین کسی نبود که متوجه شد چیزی به نام فرد متوسط وجود ندارد.

مفهوم میانگین معیاری برای اندازه‌گیری افراد شده است و چنان در ذهن ما جا افتاده که به‌ندرت آن را جدی زیر سؤال می‌بریم. به‌رغم شکایت‌های گاه‌وبیگاه ما از مفهوم میانگین، پذیرفته‌ایم که این معیار نمایانگر نوعی واقعیت عینی دربارهٔ افراد است.

فرض اصلی این کتاب به‌طرز گیج‌کننده‌ای ساده است: هیچ‌کس در مقیاس میانگین جای نمی‌گیرد. نه خودِ شما، نه بچه‌هایتان، نه همکاران یا دانش‌آموزان یا همسرتان. این گفته شعاری پوچ نیست بلکه واقعیتی علمی است با پیامدهای عملی عظیم که نمی‌توانید نادیده‌اش بگیرید.

هرچند امروزه فکر نمی‌کنیم که فردی متوسط، کمالِ خوبی‌ها باشد، همچنان فرض می‌کنیم که فرد میانگین، نشان‌دهندهٔ کل گروه و در واقع نماینده‌ای از آن گروه است. ذهن انسان به‌شدت تمایل دارد فکر کند که تمام اعضای گروهمانند «وکلا»، «بی‌خانمان‌ها» یا «مکزیکی‌ها» و...براساس مجموعه‌ای از ویژگی‌های مشترک عمل می‌کنند و به‌این‌ترتیب، نوع تفکر ما دربارهٔ افراد را ساده کند.

ازنظر کوتله واقعاً فرقی نمی‌کرد که کسی ۵۰ درصد سریع‌تر از میانگین افراد باشد یا ۵۰ درصد آهسته‌تر. در هر دو نمونه، چنین فردی به یک اندازه از میانگین انحراف داشته و از کمال فاصله گرفته است. گالتون اما مخالف بود. او می‌گفت فردی که ۵۰ درصد سریع‌تر از حد متوسط است، به‌وضوح در مقایسه با کسی که ۵۰ درصد کندتر است، برتری دارد. این دو برابر نبودند

در این کتاب خواهیم دید همان‌طور که چیزی به نام اندام متوسط وجود ندارد، چیزی به نام استعداد متوسط، هوش متوسط یا شخصیت متوسط هم وجود ندارد.

استعدادهای فردی به دلیل پراکندگی و پیش‌بینی‌ناپذیری نمی‌توانند نقش مهمی در سازماندهی جهان داشته باشند. فقط افراد عادی که به میزان مقبولی آموزش‌پذیرند، می‌توانند جایگاه‌های اجتماعی را پر کنند. استوارت چیس

کوتله دربارهٔ کل مفهوم انسانیت نیز همین خط استدلال را دنبال و ادعا می‌کرد که هریک از ما رونوشتی معیوب از نوعی الگوی کیهانیِ انسان است. کوتله این الگو را «انسان متوسط» نامید. البته امروزه ما اغلب فردی را که «متوسط» توصیف می‌شود، فردی پایین‌مرتبه یا میان‌مایه می‌دانیم. اما ازنظر کوتله، انسان متوسط، خودِ کمال بود؛ همان آرمانی که طبیعت آرزویش را داشت، فارغ از هر خطایی. او اعلام کرد که بزرگ‌ترین مردان تاریخ به انسان متوسطِ عصر خود نزدیک‌ترین بودند.

گالتون می‌خواست این عقیدهٔ کوتله را حفظ کند که میانگین اعضای یک گروه نشان‌دهندهٔ ویژگی‌های کل آن گروه است. اما این عقیده را رد می‌کرد که انحراف یک فرد از میانگین تخطی محسوب می‌شود. اما او چگونه این تناقض ظاهری را حل کرد؟ با ترفندی اخلاقی و ریاضی: او «انحراف» را «تمایز» تعریف کرد.

گالتون بشریت را به چهارده طبقهٔ متمایز تقسیم کرد؛ از «بی‌خردان» در پایین‌ترین رتبه گرفته تا «میان‌مایگان» در ردهٔ متوسط و «برجستگان» که بالاترین رتبه را داشتند. چنین چیزی تغییر عظیمی در معنای میانگین بود که مفهوم معمولی بودن را به میان‌مایگی تبدیل کرد.

تیلور می‌گفت: «سازمانی متشکل از افرادی با توانایی متوسط که مطابق با سیاست‌ها، برنامه‌ها و رویه‌های ارزیابی‌شده بر اساس واقعیت‌های ملزوم عمل می‌کند، در درازمدت موفق‌تر و پایدارتر از سازمانی پُر از کارکنان نابغه خواهد بود که هریک به میل شخصی خود پیش می‌رود.»

کارخانه‌های آمریکایی اصول استانداردسازی تیلور را پذیرفتند و به‌زودی قوانین کاری را منتشر کردند، کتاب‌های استانداردهای عملیاتی را چاپ کردند، برگه‌های دستورالعمل کار را بین کارکنان توزیع کردند و تمام ابزارهای کار را تعیین کردند. کارگر که زمانی صنعتگری خلاق شناخته می‌شد، حالا به دستگاهی خودکار تنزل پیدا کرده بود.

مدرسان تیلوریست اعلام کردند که رسالت جدید آموزش باید آماده‌سازی تعداد انبوه دانش‌آموزان برای کار در اقتصاد مدرن تیلوری باشد. آن‌ها با پیروی از این شعار تیلور که نظامی متشکل از کارگران متوسط، کارآمدتر از مجموعهٔ نظام‌نیافتهٔ نوابغ است، استدلال کردند که مدارس باید به‌جای تلاش برای پرورش برتریِ فردی، آموزش استانداردی را برای دانش‌آموز متوسط فراهم کنند.

حرف من این است که همیشه بیش از یک مسیر در دسترس شما خواهد بود و به احتمال زیاد، بهترین مسیر برای شما همان مسیری است که تابه‌حال در آن قدم نگذاشته‌اید. بنابراین شجاعانه مسیرهای جدید را امتحان کنید و مسیرهای ناشناخته را کشف کنید، چون این مسیرها احتمالاً بیشتر از مسیرهای میانگین به موفقیت منتهی می‌شوند.

قبلاً دیدیم که تفکر میانگین‌گرایانه چطور ما را فریب می‌دهد تا وجود مغزها، بدن‌ها و شخصیت‌های «عادی» را باور کنیم. همین تفکر همچنان ما را فریب می‌دهد تا به مسیرهای عادی هم اعتقاد داشته باشیم؛ یعنی فکر کنیم که یک راه درست برای رشد، یادگیری یا رسیدن به اهدافمان وجود دارد، خواه این هدف، یادگیریِ راه رفتن باشد یا شیمی‌دان شدن. این اعتقاد از سومین فریب ذهنی میانگین‌گرا ناشی می‌شود: تفکر هنجاری. فرض کلیدی تفکر هنجاری این است که مسیر درست را افراد متوسط یا میانگینِ گروه خاصی از تحصیل‌کردگان موفق یا متخصصانِ الگوی جامعه می‌سازند.

خیلی راحت است به شرکتی مثل والمارت نگاه کنیم که با تسلط بر تیلوریسم یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌ها را به وجود آورده است و به‌خاطر رفتار این شرکت با کارکنانش، نظام سرمایه‌داری را سرزنش کنیم. اما در هیچ‌کجای تفکر سرمایه‌داری گفته نمی‌شود که کارفرمایان باید رویه‌های کاری و به‌ویژه روش‌های مدیریت منابع انسانی را براساس میانگین‌ها پیش ببرند. کاستکو هم مثل والمارت در زمین سرمایه‌داری بازی می‌کند، بااین‌حال، مدیران آن متوجه شده‌اند که چطور هم فردیت کارمندان را بپذیرند و هم سود کلانی داشته باشند.