کتاب تاریخ فشرده اتحاد شوروی

بلشویک‌ها به انترناسیونالیسم مارکسیستی پایبند بودند و ناسیونالیسم را آگاهی کاذبی می‌دانستند. با وجود این از جاذبه‌اش برای مردم و از گرایش‌اش به رشد، اگر سعی می‌شد نابودش کنند، آگاه بودند. از این رو می‌کوشیدند مرتکب این اشتباه نشوند. راهبردشان تشویق ناسیونالیسم‌های غیرروس بود، نه تنها با استفادهٔ اداری از زبان‌های بومی و کمک به فرهنگ‌های ملی بلکه همچنین با تأسیس ادارات جداگانهٔ منطقه‌ای، که از سطح جمهوری (مثل اوکراین) آغاز می‌شد و تا شوراهای روستایی پیش می‌رفت (تعدادی ناحیهٔ خودمختار یهودی، بلاروسی، روسی، لتونیایی، یونانی و غیره در دل جمهوری اوکراین شکل گرفت). این یکی از تناقض‌نماهای حکومت شوروی بود که ساختارهای اداری‌اش نه تنها از هویت‌های ملی حمایت می‌کردند بلکه در ایجاد آنها هم کمک می‌کردند.

افزون بر پیشرفتگی فراوان شهرهای ورشو و ریگا

(پرسش) فرق کاپیتالیسم با سوسیالیسم چیست؟ (پاسخ) کاپیتالیسم عبارت از بهره‌کشی انسان از انسان است؛ در سوسیالیسم جای ضدین عوض می‌شود.

هر شهروند شوروی به یاد می‌آورد هنگامی که خبر مرگ استالین را شنیده کجا بوده است ــ مانند آمریکایی‌ها وقتی که خبر کشته شدن رئیس‌جمهورشان جان کندی را شنیده‌اند. برخی بی‌گمان از شادی پر درآورده‌اند، اما بسیاری از آنها ابتدا غمگین شده‌اند، و نگران آینده: بدون استالین چه بر سرمان خواهد آمد؟ در آیین سوگواری، همهٔ مسکو راه‌بندان شد. مردم به خیابان‌ها ریختند، یا برای واپسین دیدارشان با رهبر، یا تنها از سر کنجکاوی.