کتاب تقاص

اول اینکه هیچگاه بی‌دلیل صحبت نمی‌کردند. چون کسی که زیاد حرف بزند اشتباهاتش زیاد می‌شود. دوم اینکه تا مطمئن نمی‌شدند، در مورد کسی اظهار نظر نمی‌کردند. سخن گفتن از بدی و خوبی دیگران، دلیل محکم می‌خواهد و اگر بدون علت باشد، چه بسا توقف انسان در مسیر معنویت را ایجاد کند.

فکر انسان، اگر در مورد دیگران اشتباه باشد، سوءظن را به دنبال خواهد داشت و اگر به صورت کلام، برای دیگران بیان شود، غیبت یا تهمت را برای ما ثبت می‌کند. اما بعضی مواقع، اشتباه انسان این است که ندانسته، تعریف و تمجید بی‌جا انجام می‌دهد و اگر این تعریف‌ها در حضور جمع باشد، بقیه را نیز به اشتباه می‌اندازد.

ما ناخودآگاه یا خودآگاه با گفتار و رفتار و افکار خود، اطرافیان و دیگران را به سوی خدا یا به دوری از مسیر خدا هدایت می‌کنیم

عالمی می‌فرمود: در آخرت مجبور خواهیم شد اعمال خوب خودمان را که به نزدیک‌ترین دوستانمان نمی‌دهیم، به خاطر حق الناس به کسانی بدهیم که اصلاً آن‌ها را قبول نداشتیم.

همه ما نقطه ضعف‌هایی داریم که اگر به آن‌ها رسیدگی نکنیم، می‌تواند زندگی ما و افرادی که تحت تاثیر ما هستند را خراب کند. ممکن است نام آن نقطه ضعف، غرور، الکل، مواد مخدر، سکس، مال پرستی، قدرت پرستی، قمار، آرزو یا حسادت و بسیاری از چیزهای دیگر باشد.

هر بار به صورت عمدی گناهی می‌کردم اتفاقی ناگوار در زندگی‌ام می‌افتاد. مثلاً به من زمانی را نشان دادند که به یک نفر تهمتی زدم. فردای آن روز شرایط کاری من پیچیده شد و مدت کوتاهی بعد، بیکار شدم. کسی آنجا به من توضیحی نمی‌داد، اما خودم متوجه شدم که بیکار شدنم با تهمتی که به آن شخص زدم ارتباط داشت. یا هر بار که دروغ می‌گفتم بلافاصله اتفاق ناگواری در زندگی من رخ می‌داد.

«طبق این احادیث، اگر کسی چهل روز به وظایف دینی خود عمل کند قطعاً روشنی خاصی پیدا می‌نماید.»

«از مکافات عمل غافل مشو، گندم از گندم بروید جو ز جو»

عزیزان می‌میرند، روابط عشقی شکسته می‌شود، دوستان ما را رها می‌کنند، مال و اموال از دست می‌رود. حتی گاهی به جایی می‌رسیم که از خدا می‌خواهیم مرگ ما را زودتر برساند. این چنین دردهایی خیلی سخت است. ولی به شما اطمینان می‌دهم که تا وقتی که زنده بمانید و با خودکشی سعی در فرار نداشته باشید، این مشکلات و دردها موقتی خواهد بود.

کسی که زیاد حرف بزند اشتباهاتش زیاد می‌شود.

مرتب لحظه‌هایی می‌دیدم که در زندگی باید حرف می‌زدم ولی سکوت کردم! باید به کسی کمک می‌کردم، اما اهمیتی ندادم. جاهایی می‌توانستم محبتی کنم اما دریغ کردم. تمام این لحظات بار سنگینی را بر دوشم وارد می‌کرد.

ناگهان چیز عجیبی به چشمم خورد. چیزی شبیه یک قفس بزرگ در لابه لای باغ‌های بهشتی که شخصی در آن زندانی بود! من گفتم: مادر این چیست؟ زندان در این باغ چه می‌کند!؟ مادر گفت: این شخص در دنیا آدم خوبی بود و لایق بهشت است، اما یک بار بناحق آبروی شخصی را در میان جمع برد. او را این طور نگهداری می‌کنند تا آن شخص به اینجا بیاید و او را حلال کند

یک بار نیز ایشان فرمود: «شخصی در خواب به حضرت سیدالشهدا (ع) عرض کرد؛ من سی سال نوکری درگاه شما را کردم و تنها یک حاجت از شما دارم چرا اجابت نمی‌کنید؟! حضرت نیز در پاسخ به وی فرمود: نوکر باید ارباب را قبول کند، یا ارباب نوکر را؟! تو آنقدر به بندگان خدا ظلم کرده‌ای که هنوز تو را به نوکری قبول نکرده‌ایم...»

مرحوم کربلایی احمد بارها تاکید می‌کرد که مراقب باشید در منزل بی‌ادبی یا ظلمی از شما صادر نشود. زیرا زن و فرزند در برابر شما قدرت ندارند و با این کار، دل شکسته و غمگین می‌شوند.

زمانی که بررسی اعمالم انجام می‌شد، متوجه شدم چقدر بلاها و مشکلات با دعای خیر این خانواده‌ها بر طرف شده است.

تهرانی بارها می‌فرمود: «سعی کنید در زندگی ظلمی از شما صادر نشود، چون بار ظلم ماورای تصور ماست. من این را فهمیده‌ام که هیچ عبادتی به اندازه احسان به خلق خدا نیست و هیچ معصیتی به عظمت ظلم وجود ندارد.»

ایشان غیبت را یکی از مصادیق بزرگ ظلم می‌دانست و می‌گفت: چیزهایی از غیبت می‌دانم که گفتنی نیست، اما همین قدر بدانید که بار غیبت بسیار سنگین است و خداوند به سختی از آن می‌گذرد. ایشان می‌گفت: «در عالم معنا یکی از نزدیکان را به من نشان دادند که گروهی از زنبورها دور دهان او جمع شده و مدام بر لب و زبان او نیش می‌زدند و او را اذیت می‌کردند!

میز بزرگ وسط که پر از خوراکی بود، تبدیل شده بود به یک گوشت مردار و حاضران تکه تکه از آن می‌خوردند و چهره‌هایشان تغییر می‌کرد! صورتشان مثل مردار وحشتناک می‌شد و اصلاً قابل تحمل نبود. از طرفی می‌دیدم که پرونده اعمالم با حضور در آن جلسه سنگین‌تر می‌شد؛ اما زمانی که امر به معروف کردم و از جلسه بیرون آمدم، پرونده اعمالم سبک شد و خیر و برکات زیادی در روزهای بعدی زندگی‌ام دیدم. حتی زمانی که آن شخص، بعد از من از جلسه خارج شد و به حیاط آمد، باز هم خیرات و برکات برای من نوشته شد. من دیدم که برخی گرفتاری‌های زندگی‌ام به همین دلیل برطرف شد.

درباره ملکوت اعمال، چیزهایی را دیدم که در زندگی روزمره زیاد با آن‌ها برخورد می‌کنیم، اما دقت نداریم که این‌ها حق الناس است. مثلاً افرادی که خیرات می‌کنند، اما با ایستادن کنار خیابان و توقف اتومبیل‌های عبوری، راهبندان ایجاد می‌کنند. یا اینکه خیرات می‌دهند، اما کوچه و خیابان وجلوی منزل مردم را پر از زباله می‌کنند. یا کاروان‌هایی که به دنبال ماشین عروس حرکت می‌کنند و مسیر عبور ماشین‌ها را می‌بندند، تمام این‌ها زیرپا گذاشتن حق‌الناس است.

به عزّت و جلال خودم سوگند که از حقّ مردم و از ظلم ظالم نخواهم گذشت. (کافی، ج ۲، ص ۴۴۳)

برخی از موارد هستند که بیان آن، شاید به خودی خود حق‌الناس نباشد، اما در شرایطی حق‌الناس به بار می‌آورد. مثل نظر دادن در حوزه‌ای که تخصص نداریم، سرزنش کردن، نا امید کردن دیگران، ستایش بی‌جا، عمل نکردن به وعده، تنبه بی‌جا، ماهواره، خیانت به شریک یا همسر، عکس پروفایل، بد امر به معروف یا کردن و...

به طور خلاصه باید گفت که برای جبران حق‌الناس این مراحل را باید انجام داد: جبران خسارت مالی ... رضایت طلبیدن ... رد مظالم ... وصیت کردن.

وقتی مرا کنار قبر گذاشتند، متوجه شدم که سرور و سالار شهیدان به بالین من آمده اند. ملائک به ایشان عرض کردند: این شخص هیچ کار خوبی در اعمالش ندارد. اما آقا فرمودند: دو کیلو شکر برای ما خریده، ملائکه گفتند: کارهای زشت او بسیار زیاد است و این کار او، جبران کارهای زشتش را نمی‌کند. آقا فرمودند: شکرها را دانه دانه برایش حساب کنید و سپس شفاعت کردند تا من برگردم و اعمالم را از نو آغاز کنم.

به طور خلاصه باید گفت که برای جبران حق‌الناس این مراحل را باید انجام داد: جبران خسارت مالی ... رضایت طلبیدن ... رد مظالم ... وصیت کردن.

امیرالمؤمنین علی (ع) نیز می‌فرماید: عظیم‌ترین گناهان، خوردنِ به ناحق و تجاوز به مال یک مسلمان است. (تحف العقول، ص ۲۱۷)

با احترام گفتم: پدرجان مرا نصیحت کنید. پدر نگاهی به من کرد و گفت: مردم را قضاوت نکن. کار قضاوت مردم فقط با خداست. اگر چیزی از کسی می‌بینی و یا می‌شنوی زود اظهار نظر نکن. این‌ها انسان را گرفتار می‌کند.

بیت المال که برخی مال شخصی خود حساب کرده‌اند، حتی شهید را گرفتار می‌کند. مگر ندیده‌ایم که امام علی در نامه بیست و ششم نهج البلاغه، بزرگترین خیانت را در مورد بیت المال دانسته و فرمودند: همانا، بزرگترین خیانت، خیانت به (اموال) ملت است.

«توبه از غیبت یک مرحله ظاهری دارد که آسان است اما آن دیگری که مهمتر است توبه از گمان بد نسبت به دیگران است.

نهیبی زد و با صدای وحشت انگیزی گفت: من با شما انسانها به خاطر چند موضوع کار دارم! بعد شروع به شمارش برخی گناهان انسان‌ها کرد و گفت: دروغ، غیبت، تهمت، بی‌حجابی، نزول، زنا. من فقط می‌ترسیدم. تاکنون چنین وحشتی را تجربه نکرده بودم. می‌خواستم حرفی نزنم، اما زبانم خودبه‌خود شروع به صحبت کرد! بدون اراده من اقرار کرد و گفت: دروغ گفتم و شنیدم. (با این که من به راستگویی در میان فامیل شهره بودم) غیبت کردم و شنیدم، اما تهمت نزدم. نزول نداشتم اما بدحجاب و بی‌حجاب بودم، ولی زنا نکردم. یکباره وجود وحشتناک فریاد زد و گفت: آن زمان که حجاب را برداشتی و آنگونه در مقابل نامحرم بودی برای تو زنا نوشته شد!

در آن جهان، عشق و بخشش پادشاهی می‌کند، منیت و غرور جایی ندارد.