بریده‌هایی از کتاب جادوی زبان

با توجّه به این مطلب در ذهن من آرزو (پهلوی ārzōg) مرکب از پیشوند نفی «آ» و «رُز» به معنی روز (در پهلوی rōz) و «او» پسوند اتّصاف است: چیزی که در روزی آدمی نیست!

ریشه‌شناسی‌های محی‌الدین ابن عربی یکی از جنبه‌های تأویلات محی‌الدین ابن عربی توجّه به ریشهٔ لغات است امّا او در این زمینه ذوقی عمل می‌کند و جهت رسیدن به معنی خاصی که در ذهن دارد لغات را به هم مربوط می‌کند. مخصوصاً در فصوص‌الحکم این ریشه‌شناسی‌های مشکوک و مغلوط زیاد است مثلاً نساء (زنان) را با نساء (تاخیر) و نسی (فراموشی) از یک ریشه می‌داند یا مال (دارایی) را با میل از یک ماده می‌داند یا عصا (چوبدستی) را با عصی (سرکشی کرد) همریشه می‌گیرد. در فتوحات‌المکّیّه می‌گوید ما سُمَّیَ الانسانُ انساناً الّا لِنسیانه (انسان را انسان گفته‌اند چون فراموشکار است) محی‌الدین ابن عربی اهل تأویل است و از این ریشه‌شناسی‌ها (بدون توجّه به صحّت و سُقم آن‌ها) جهت معنی‌آفرینی‌های عرفانی بهره می‌جوید

سمبل‌ها ـ حتّی سمبل‌های شخصی و ناخودآگاه ـ به یک شبکهٔ جهانی سمبولیسم متصّل است. یکی از راه‌های درک سمبل توسّل به این شبکهٔ جهانی است.

در بلاغت سنّتی ما هم مطرح شده بود که بعضی از جملات انشایی مخصوصاً صیغ و عقود حکم اجرایی دارند. در زمانی که هنوز کتابت رواج نداشت وقتی فرد می‌گفت می‌فروشم یا فروختم (بعتُ، اشتریتُ) یا ازدواج کردم (زوّجتُ) فعل اجرایی می‌شد. به همین سبب می‌گوییم قولنامه و در حقیقت قول را معادل عمل می‌گیریم. به همین سبب است که دشنام دادن (مثلاً به مادر و خواهر کسی) باعث قتل و کشتار می‌شود، تو گویی با سخن فعلی صورت گرفته است. از همین مقوله است مسألهٔ نفرین که برای مردم باستان بسیار مهم بود و آن را اجرایی می‌دانستند.