کتاب مغلطه

درد و رنج کسی باعث نمی‌شود که او در زمینه‌ای خاص صاحب‌نظر شود.

باور نکردن هیچ‌چیز درست به اندازه باور کردن همه‌چیز احمقانه است.

مردم زمانی مدعی ایمان می‌شوند که نمی‌توانند از عقایدشان دفاع کنند. هیچ‌کس نمی‌گوید من به سایز کفشم یا جنسیت مادرم یا وزن اتم‌های طلا ایمان دارم. زمانی که کسی می‌گوید به چیزی ایمان دارد خودتان می‌دانید قضیه از چه قرار است.

از سوی دیگر هیتلر عکس اینشتین است. اگر عقیده کسی را به هیتلر یا کلاً به نازی‌ها نسبت بدهید، باید با آن عقیده وداع کنید. جمله «هیتلر هم همین‌طور فکر می‌کرد!» فقط در صورتی می‌تواند ایده‌ای را با موفقیت رد کند که همه افکار هیتلر غلط بوده باشند، که روشن است این‌طور نبوده است. حتی بدترین‌ها هم اعتقادات درست بسیاری دارند.

ما در جامعه‌ای تغییرپذیر زندگی می‌کنیم. نیازی نیست خودتان را برای همیشه به نوعی طرز فکر خاص محدود کنید

آیا طرفدار عدالتید؟ شرط می‌بندم پاسختان مثبت است. آیا فکر می‌کنید عادلانه است دولت کسانی را که درآمد بیشتری دارند وادار کند بخشی از درآمدشان را به کسانی بدهند که درآمد کمتری دارند؟ فکر نمی‌کنم این‌طور باشد. بسیاری معتقدند توزیع مجدد درآمد لازمه جامعه‌ای عدالت‌گستر است، و برخی دیگر آن را دزدی محض می‌دانند.

بسیاری از افراد احساس می‌کنند عقایدشان کمی تا قسمتی مقدس است و دیگران باید با احتیاط و دقتکامل با آن‌ها برخورد کنند. آن‌ها وقتی با استدلال‌های مخالف روبه‌رو می‌شوند، لحظه‌ای درنگ نمی‌کنند و نمی‌اندیشند که شاید آن‌ها اشتباه کرده باشند. این‌گونه است که به تریج قبایشان برمی‌خورد.

سقط جنین در نظر آن‌ها جنایت است. به اعتقاد آن‌ها کشتن جنین از لحاظ اخلاقی هیچ تفاوتی با کشتن فردی بزرگسال ندارد.

اگر در طول بحثی احساس کردید که بیشتر متهم به بی‌عاطفگی می‌شوید تا برخطا بودن، بدانید که با یک متحجر محترم سر و کار دارید. در این صورت فقط فردی شرور و فریبکار می‌تواند دست او را رو کند.

بحث تلویحی کسی که این دو را با هم اشتباه گرفته است به شکل زیر درمی‌آید: ۱. اگر کسی استحقاق عقیده داشتن داشته باشد، پس می‌تواند با شواهد لازم از خودش دفاع کند (این دقیقا مفهوم حق عقیده داشتن است). ۲. من حق دارم هر عقیده‌ای داشته باشم. (همان‌طور که همه در یک جامعه دموکراتیک حق دارند!) ۳. از این رو شواهدی برای دفاع از عقیده من وجود دارد. این نمونه زیبایی است از مغلطه دوپهلوگویی: یعنی لغزیدن بین معانی متفاوت یک کلمه در بحثی که تنها در صورتی موجه است که این کلمه در تمام مدت به یک معنی استفاده شود

وقتی کسی مدعی حقی می‌شود اولین سؤال این است که این حق چه تکالیفی را برای دیگران ایجاد می‌کند؛ این حقِ شما را تعریف می‌کند. و همچنین محک خوبی است برای روشن کردن این موضوع که آیا چنین حقی باید وجود داشته باشد یا نه. چون روشن می‌سازد که کسی این تکالیف ضمنی را بر گرده خود احساس نمی‌کند و ادعای تحمیل این تکالیف هم مضحک به نظر خواهد رسید.

کسانی که فکر می‌کنند نظرهای عجیب و مورد علاقه‌شان ــ در مورد موضوعاتی مانند تناسخ، خروج روح از بدن یا هر چیز دیگری ـ بسترهای فکری مشترکی با فیزیک کوانتوم دارند باید در این زمینه بیشتر مطالعه کنند. این تجربه توهمات آن‌ها را خواهد زدود.

افرادی که مبهم و دوپهلو صحبت می‌کنند کلمات سنگین روشنفکرانه را جایگزین مهارت‌های معناشناختی می‌کنند.

بازی کردن با کلمات بسیار ساده‌تر از سر و کله زدن با واقعیت است و سیاستگذارانِ خسته را به طرز عجیبی اغوا می‌کند.

اگر مستراح شما بوی بدی می‌دهد، نمی‌توانید با توالت خواندنِ آن کاری کنید که بوی بهتری بدهد. باید تمیزش کنید. و یک چلاق هم اگر او را تندرست بنامید، نمی‌تواند بایستد و راه برود.

مبهم‌گویی، همان‌طور که در مورد کلمه «مسیحی» و سایر مثال‌های بالا نشان داده شد، نابهنجاری فکری شدیدی را نشان می‌دهد. این کار اعم از این‌که دانسته یا تصادفا انجام شود، نوعی فریبکاری است.

شما از خیر بحث در باب یک موضوع می‌گذرید ولی در واقع کاری نکرده‌اید جز تأیید موضع خودتان.

آن‌ها پاسخی را که به نفعشان است بدیهی فرض می‌کنند، و مستقیما در جهت رد نظر مخالفانشان صحبت می‌کنند.

اگر طرفداری آن‌ها از ممنوعیت سقط جنین غلط است، به این دلیل نیست که نمی‌توانند قتل و جنایت را تحمل کنند، بلکه به این دلیل است که کشتن جنین [از نظر موافقان این عمل] واقعا جنایت محسوب نمی‌شود. مسئله تحمل در بحث سقط جنین بی‌ربط است. اگر سقط جنینجنایت نیست پس مستلزم تحمل و مدارا هم نیست؛ و اگر جنایت است، مدارا کردن با آن نقطه‌ضعف بزرگی است.

آمار بی ام اِی بی‌شک غلط است، چون هیچ بیماری‌ای نمی‌تواند، بیش از آنچه آمار مرگ و میر کلی مردم نشان می‌دهد، باعث مرگ و میرشان شود. ولی این آمار چقدر غلط است؟ رقم ۰۰۰, ۱۴ حدود هزار بار بیشتر از واقعیت است. تعداد زنان جوانی که در سال ۱۹۹۹ جانشان را بر اثر این بیماری از دست دادند سیزده نفر بود. نه سیزده‌هزار، بلکه سیزده.

همان‌طور که اعداد کوچک می‌توانند بزرگ‌تر از آنچه هستند به نظر برسند، اعداد بزرگ هم می‌توانند کوچک‌تر به نظر برسند.

همه از شوکه شدن از آمارهای حیرت‌انگیز لذت می‌برند. ولی باید بتوانید آن‌ها را باور کنید؛ این لذت با پی بردن به توخالی بودن این آمارها از بین می‌رود.

تا زمانی که ندانید چگونه استدلال به خطا می‌رود، مشکل را درنمی‌یابید.

ما اغلب درباره خوب یا بد بودن غذاها با هم بحث می‌کنیم، به‌خصوص این بحث را با والدینمان در دوران کودکی داشته‌ایم. کلم‌دکمه‌ای به نظر من وحشتناک بود، و مادرم اصرار داشت که خوشمزه است. هیچ‌یک از ما نمی‌توانستیم معیار خوشمزه یا بدمزه بودن را در مورد کلم‌دکمه‌ای توضیح بدهیم. آیا خوشمزگی کلم‌دکمه‌ای به عقیده ارتباطی دارد؟

و به این وسیله ابتدایی‌ترین قانون منطق یا به‌اصطلاح «عدم تناقض» نقض می‌شود. بلکه مسئله فقط این است که من این غذا را دوست ندارم و مادرم آن را دوست دارد؛ و همه داستان همین است. چیزی به نام خوشمزگی کلم‌دکمه‌ای وجود ندارد.

اختلاف تنها زمانی ایجاد می‌شود که ما در مقابل آن واکنش نشان می‌دهیم: مادرم می‌گوید خوشمزه است و من می‌گویم وحشتناک است.

از خودتان سؤال کنید که آیا منبع اقتداری که پیشنهادی را ارائه کرده است، در این زمینه کارشناس است یا نه. اگر این‌طور نیست باید به جای این‌که فقط به گفته‌های او اکتفا کنید موضوع را باز کنید. عقیده او به‌تنهایی شاهدی بر صحت گفته‌های او نیست. همچنین مراقب «سرایت نظرهای کارشناسی» هم باشید. این زمانی رخ می‌دهد که کسی را که قطعا در زمینه‌ای صاحب‌نظر است، به عنوان منبعی موثق در زمینه‌ای کاملاً متفاوت با تخصصش به شما معرفی می‌کنند.

تعصبتان حالا که جامه رمز و راز بر تن کرده است، بزرگ و باشکوه به نظر می‌رسد. آن‌قدر بزرگ که هیچ‌کس بو نمی‌برد کوچک‌ترین شاهد و گواهی در دفاع از آن ندارید.

ردای ساده‌ای بپوشید و حوله‌ای دور سرتان بپیچید؛ هیچ‌کس از کسی با چنین ظاهری تقاضای ارائه شهود نمی‌کند. پوشیدن کفش راحتی، ریش گذاشتن و صحبت کردن با لحنی خاص هم می‌تواند کمکتان کند دست بالا را پیدا کنید.

ولی کسانی که وحدت تثلیث را قبول دارند با نکته آخر مخالف‌اند. آن‌ها انکار می‌کنند که عیسی همان روح‌القدس است.