بریده‌هایی از کتاب سرخ و سیاه

عشق مساوی می‌سازد و مساوی نمی‌جوید

چون در آن زمان دیوانه بودم امروز این قدر عاقلم.

آدم‌هایی که تمجید می‌کنیم چیزی نیستند جز اراذلی که این اقبال را داشته‌اند که حین ارتکاب جرم غافلگیر نشده‌اند

به دل فقط از طریق رنجاندنش راه می‌یابند

در میانه این همه خطر، برایم چیزی نخواهد ماند جُز خودم

«رمان آینه‌ای است که در جاده بزرگی در حرکت است. گاهی آبی آسمان‌ها را در نظرتان می‌آورد و گاهی گل و لای و لجنِ چاله‌های راه را. و شما کسی را که آینه را به دوش می‌کشد به بی‌اخلاقی متهم می‌کنید! آینه‌اش لجن را نشان می‌دهد و شما آینه را متهم می‌دانید!» این گفته را استاندال بارها در جاهای مختلف تکرار کرده است، ظاهراً در واگویی جمله‌ای از کشیش سزار سن رئال، صاحب کتاب کاربُرد تاریخ، که می‌گوید «شرح تاریخ همچون آینه‌ای عیب‌های خواننده را به او نشان می‌دهد.»

«سیاست سنگی است به گردن ادبیات، که در کم‌تر از شش ماه غرقش می‌کند. سیاست در گیرودار تخیل شلیک تپانچه‌ای است در گرماگرم یک کنسرت.

هر کاری هم که بکنیم، خاطره نحس این وضعیت هیچ وقت نمی‌گذارد احساس خوشبختی کنیم!

چیزهایی هست که نباید نوشت!

چرا این آدم را به ده سال زندان محکوم نمی‌کنند؟ جای مار و افعی ته چاه است، باید آنها را به تاریکی انداخت تا بمیرند، وگرنه زهرشان جا می‌افتد و خطرناک‌تر می‌شود.

هرچه تازه‌ست قشنگ است

فقط احمق‌ها از دیگران خشمگین می‌شوند. سنگ می‌افتد چون سنگین است.

عشق مساوی می‌سازد و مساوی نمی‌جوید.

به کلام لاتین «عشق» هم‌آوای «مرگ» است. یعنی مرگ می‌زاید از عشق، امّا پیش از آن، گزش اندوه است و سوگ، گریه، فریب، بدی، پشیمانی...

به بشر قوه تکلم داده شده تا افکارش را پنهان کند.

برای آزمایش لیاقت یک فرد باید چنین کنید: مانعی در برابر همه آنچه دلش می‌خواهد، یا هر آنچه در پیش می‌گیرد قرار دهید. اگر واقعاً لیاقت داشته باشد مانع را از سر راه برمی‌دارد یا از کنارش راهی پیدا می‌کند.

شما شوکران می‌کارید و توقع خوشه گندم دارید!

این است معجزه چشمگیر تمدن شما! عشق را به یک کارِ معمولی بدَل کرده‌اید.

هیچ آدم محفل‌نشینی صبح با این فکر رنج‌آور از خواب پا نمی‌شود که: شب چه بخورم؟ همه‌شان هم لافِ درستکاری می‌زنند! عضو هیأت منصفه هم که بشوند با سربلندی رای به محکومیت آدمی می‌دهند که یک قاشق نقره دزدیده چون داشته از گرسنگی می‌افتاده!

آدم‌هایی که تمجید می‌کنیم چیزی نیستند جز اراذلی که این اقبال را داشته‌اند که حین ارتکاب جرم غافلگیر نشده‌اند.

ژولین گفت: ــ راستش، کسی که هدف را می‌خواهد وسیله را هم می‌خواهد؛ من اگر به جای این که ذره ناچیزی باشم قدرتی داشتم، حاضر بودم سه نفر را به دار بزنم تا زندگی چهار نفر را نجات بدهم.

چه مفهومی دارد عشقی که خمیازه بیارد؟

حدس این که دلدار رقیبی را دوست دارد به خودی خود بسیار دردناک است، امّا شنیدن تفصیلِ اعتراف به این عشق، از زبان معشوقه‌ای که آدمی می‌پرستد شاید اوج درد باشد.

عشق عقلانی بدون شک بیشتر از عشق واقعی هوش دارد، امّا اشتیاقش گهگاهی است؛ خودش را بیش از حد خوب می‌شناسد، بی‌وقفه خود را داوری می‌کند؛ بدور از آن است که فکر را به گمراهی بکشاند، برپایی‌اش جُز به نیروی اندیشه نیست.

عشق عقلانی بدون شک بیشتر از عشق واقعی هوش دارد، امّا اشتیاقش گهگاهی است؛ خودش را بیش از حد خوب می‌شناسد، بی‌وقفه خود را داوری می‌کند؛ بدور از آن است که فکر را به گمراهی بکشاند، برپایی‌اش جُز به نیروی اندیشه نیست.

دیگر زندگی نمی‌کرد، جسدی بود که هنوز تکانی می‌خورد.

می‌شود عالِم شد، زرنگ بود، امّا قلب چه؟... قلب داشتن را که نمی‌شود یاد گرفت.

«رمان آینه‌ای است که در جاده بزرگی در حرکت است. گاهی آبی آسمان‌ها را در نظرتان می‌آورد و گاهی گل و لای و لجنِ چاله‌های راه را. و شما کسی را که آینه را به دوش می‌کشد به بی‌اخلاقی متهم می‌کنید! آینه‌اش لجن را نشان می‌دهد و شما آینه را متهم می‌دانید!»

«شرح تاریخ همچون آینه‌ای عیب‌های خواننده را به او نشان می‌دهد.»

«سیاست سنگی است به گردن ادبیات، که در کم‌تر از شش ماه غرقش می‌کند. سیاست در گیرودار تخیل شلیک تپانچه‌ای است در گرماگرم یک کنسرت. صدایی است رعدآسا امّا بدون پویایی. با نوای هیچ سازی هماهنگ نمی‌شود...»