کتاب شب های روشن

دوستم داشته باشید، رهایم نکنید، چون در این دَم خیلی دوستتان دارم، چون شایستهٔ عشقتانم، چون سزاوارِ آنم...

آسمان چنان پرستاره و چنان روشن بود که آدم با نگاه به آن، ناخواسته از خود می‌پرسید: راستی می‌شود زیر چنین آسمانی، رنگ‌ووارنگ آدم‌های تندخو و دمدمی هم زندگی کنند؟

مگه آدم باید برای هر احساسی، حتی هم‌دردی برادرانه، جواب پس بده!

به سال' جاافتاده، ولی نمی‌شد گفت به رفتار هم جاافتاده.

«مادربزرگ' جونش برای همهٔ چیزهای قدیم‌ها درمی‌رفت. قدیم‌ها هم جوون‌تر بود، هم آفتاب گرم‌تر بود، هم خامه این‌جور زود نمی‌ترشید  همه‌ش قدیم‌ها!

بدبخت که هستیم، بدبختی دیگران را بهتر حس می‌کنیم؛ احساس نه پخش‌وپلا، که جایی گِرد می‌آید ...

و در همان دَم، مردِ جوان گام‌هایی به‌سوی ما آمد. خدایا، چه فریادی! چه گونه بر خود لرزید! چه گونه خود را از دست‌هایم درآورد و به‌سوی او پَر کشید …! چون پیکری بی‌جان ایستادم و نگاهشان کردم.

هر دو دستش را به گِردِ گردنم انداخت و مرا با شور و گرما بوسید. سپس بدون آنکه چیزی به من بگوید، دوباره به‌سوی او پرید، دستش را گرفت و به دنبالِ خود کشید.

وای، شادی و خوشبختی' آدم‌ها را چه زیبا می‌کند! دلِ آدم چه از عشق می‌جوشد! انگار می‌خواهی همهٔ جوششِ دلت را به دلِ دیگری سرریز کنی، می‌خواهی همه شاد باشند، همه بخندند. این شادی هم چه واگیرنده است!

ناگهان به گمانم رسید همه، از من یکی' روی می‌گردانند و همه از من دوری می‌گیرند.

"من پیش‌ازاین در پندارهایِ جوانی‌ام دوست داشتم خودم را گاه پریکلس، گاه ماریوس، گاه یک مسیحیِ زمانِ نرون، گاه شهسواری در میدانِ زورآزمایی، گاه اِدوارد گلِندینینگ از داستانِ دیرِ والتر اسکات و این‌وآن ببینم. چه رؤیاهایی که در جوانی نمی‌دیدم ... در زندگی‌ام دَم‌هایی سرشارتر، مقدس‌تر و پاک‌تر پیدا نمی‌شد. چنان در رؤیا فرومی‌رفتم که همهٔ جوانی‌ام از دستم رفت.» این گفتهٔ او، از دیدِ گرایشِ