کتاب سیره تربیتی پیامبران؛ حضرت ادریس (ع)

ای ادریس! هرکه مرا شناخت، رستگار شد و هرکه نشناخت، ضایع و تباه گردید. شگفتا کسی که از من منحرف و روی‌گردان است، درحالی‌که هیچ لحظه از زندگی‌اش بدون من نبوده و چگونه بدون‌من می‌تواند باشد، وقتی من از رگ گردنِ هرکس به او نزدیک‌ترم!

قلب مادر را متوجه تو ساختم و مهر و محبتش را به تو اختصاص دادم تا با وجود آزار و اذیت تو، ملول و دل‌خسته نشود و برای بی‌تابی‌ها و بدرفتاری‌هایت، خسته و ملول نشود و به‌بهانۀ بسیاریِ درد و بیماری و نقص، از تو روی‌گردان و بیزار نشود و با وجود پلیدی و نجاست‌های پی‌درپی [که از تو دفع می‌شود]، تو را کثیف و آلوده و نجس نشمارد. گرسنگی می‌کشید تا تو را سیر کند و تشنه می‌ماند تا سیرابت کند. نمی‌خوابید تا تو را خواب کند و بر خود سخت می‌گرفت تا به تو استراحت و آسودگی دهد.

اما ضرربارترینِ شهوات، میل به خوردن است؛ زیرا خوردن باعث برانگیخته شدن سایر امیال همچون آشامیدن و آمیختن با همسر می‌شود. هرچیزی که مردم در دنیا به آن میل می‌کنند، برخاسته از شهوت خوردن است. این میل است که نفس را به‌سوی مهالک می‌کشاند و به پستی و رذالت می‌افکند.

ای نفس! هرکس در میدان جنگ با دشمن، سلاح را کنار بگذارد و تسلیم شود، به بند اسارت درمی‌آید و هرکس اسلحه به‌دست بگیرد و بجنگد و تسلیم نشود، کشته می‌شود. زمانی که نفس وارد دنیای مادی و جهان طبع می‌شود، ناچار باید یکی از این دو حال را برگزیند: یا اسارت یا کشته شدن. هرکس حبس و گرفتاری را انتخاب کند، به‌سوی عذاب طولانی می‌رود و هرکس مرگ را بر اسارت ترجیح دهد، با عزت می‌میرد و این مرگ در حقیقت برای او زندگی و حیات است و سبب رستگاری و رهایی از عذاب طولانی اسارت است.

منظور آنكه اگر كسى از روى واقع در امر هدایت متوسل به پروردگار خود گردد، البته او را اعانت و یارى خواهد نمود. در این حال استمداد از آیات قرآنیه كه موافق حال اوست، بسیار مؤثر و مفید واقع خواهد شد. قال الله تبارک‌وتعالى: أَلا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ (تنها با یاد خدا دل‌ها آرام می‌شود). و نیز اورادى مانند: «یا فتّاح»، «یا دلیل المتحیّرین» و امثالها مؤّر خواهد بود. البته باید دقت داشت كه از ته دل و با حضور كافى و توجه انجام داد.

زلت و لغزش عالِم، همچون شکستن کشتی است که غرق می‌شود و فرومی‌رود با او خلق بسیار.

از فلک زیر آورد ابلیس را وز زمین بالا برد ادریس را

رسیدن انسان به مرتبه‌ای که همۀ اشیا را مستقیماً کلام الهی ببیند و مقصود آنها را بشناسد، آسایشی تمام و فایده‌ای بزرگ است.

موت مراتبی دارد. هر انقطاع و جدا شدنی که برای انسان ایجاد می‌شود، موت است

چه‌بسیار طلاهای ناخالص که باید در آتش بیفتند تا خالص شوند و چه‌بسیار چوب‌های کج که باید با آتش صاف شوند و چه‌بسیار گندم‌های طلایی که باید با غربال از خاشاک جدا شوند و چه‌بسیار نفوس زنگ‌گرفته در عالم طبیعت که ناچارند عذاب‌های گوناگونی ببینند تا پاک شوند!