بریده‌هایی از کتاب بر بلندی های مکه

اقبال لاهوری گوید: «ای انسان، یک سجده در برابر پروردگار، تو را از هزار سجده در برابر بندگان می‌رهاند.»

پیش از سفر، مسئول کاروان که از وضعیت آب و هوای آنجا به خوبی آگاه است، تأکید کرد که حتما رو انداز مناسب با خودمان برداریم و ما نیز بی‌درنگ به گفتهٔ او عمل کردیم، زیرا می‌دانیم که فراهم کردن مایحتاج سفر به عهدهٔ اوست و او به خوبی می‌داند که چه چیزهایی را باید خودمان فراهم کنیم ... اما هنگامی که گفتهٔ پیامبر اعظم (ص) را می‌شنویم که به نقل از قرآن کریم می‌فرماید: «وَتَزَوَّدُواْ فَإِنَّ خَیرَ الزَّادِ التَّقْوَی»، چه بسا به آن عمل نمی‌کنیم، یا می‌خوانیم و پند نمی‌گیریم و امید آمرزش داریم، بی آنکه توشه فراهم کرده باشیم

از او پرسیده می‌شود که به چه دلیل، مراقب دلش نبوده و اجازه داده که آمال و آرزوهای دور و دراز، همچون درختی «هرس‌نشده» و لجام گسیخته، شاخ و برگ دهد و در دلش ریشه بدواند؟

آیا می‌توانیم به اعتبار اینکه «مسئول کاروان، شخص وظیفه‌شناسی است و امکانات لازم را برای در امان ماندن از سرما فراهم می‌کند»، بدون آمادگی برویم؟ چنین باوری هرگز معقول نیست، زیرا او قبلا دربارهٔ وظایفمان به ما تذکر داده و در این زمینه، مسئولیتی متوجه او نیست. و ما، این همه را می‌دانیم، اما فرمان خداوند مبنی بر فراهم آوردن زاد و توشهٔ سفر را نادیده می‌گیریم یا به فراموشی می‌سپاریم و همچنان امید آن داریم که خداوند به رحمت خویش ما را ببخشاید و از ما خشنود باشد!

حضرت امام صادق (ع) در سفارش به حجاج بیت‌الله‌الحرام فرمود: «بر توشه و مرکب و یاران خود و بر جوانی و توانایی و دارایی خویش اتکا نکنید. چراکه هر آن ممکن است آن‌ها موجب گرفتاری تو شوند. هر کس ادعا کند که خشنودی خدا را می‌طلبد، اما بر کسی غیر از او اتکا کند، خداوند همان را موجب گرفتاری او قرار می‌دهد تا بداند که جز از جانب خداوند متعال، هیچکس را نیرو و چاره‌ای نخواهد بود.»