کتاب ورای ممکن

من عقیده‌ای داشتم. برای شکست خوردن به این دنیا نیامده بودم.

به‌طور دائم از محدودۀ راحتی خودم فاصله گرفته بودم و درد و رنج بسیار زیادی را متحمل شده بودم. درنهایت، قدرت ذهنی از قدرت فیزیکی بااهمیت‌تر بود.

با اینکه که من به هیچ خدایی وابسته نبودم، به قدرت دعا کردن باور داشتم. همچنین، دوست داشتم با طبیعت ارتباط برقرار کنم و زمانی که مراسم پوجا به پایان رسید، از تیم فاصله گرفتم تا به قلۀ آناپورنا خیره شوم و از دیدن آن لذت ببرم

اما برای من موقعیت و چالشی بود که به جهانیان ثابت کنم که هر چیزی، تأکید می‌کنم هر چیزی، امکان دارد اگر یک فرد ذهن و قلبش را در آن مسیر قرار دهد.

وقتی با درد دست‌وپنجه نرم می‌کردم، اغلب تلاش می‌کردم درد بزرگ‌تری ایجاد کنم و بنابراین درد اولی را فراموش می‌کردم. درد اولی را با دردی بالاتر تعویض می‌کردم که ورای تحمل من بود. اگر در تمرین‌های نظامی کوله‌پشتی‌ام بسیار سنگین بود، با سرعت بیشتری می‌دویدم. حالا دردی که در کمرم احساس می‌کردم با درد شدیدتری در زانوهایم تعویض شده بود.

یک کوه‌نورد باید به توانایی‌های خودش اعتماد داشته باشد. اعتمادبه‌نفس در کوهستان همه‌چیز بود و من کاملاً از آن آگاه نبودم.

آیا در آن لحظات کوتاه از مرگ هراس داشتم؟ به‌هیچ‌وجه! من مرگ را به ترس و واهمه در هر وضعیتی ترجیح داده بودم؛ به‌خصوص وقتی برای جلو راندن مرزهای توانایی بود و هر چیزی که برای انسان و توانایی‌اش غیرممکن به نظر می‌رسید.

وقتی موقعیت‌هایی که به خطر مرگ بسیار نزدیک بودند، مانند حادثه نانگاپاربات، پیش می‌آمد از آن‌ها نمی‌گریختم، بلکه با آن‌ها رودررو مبارزه می‌کردم.

مارک تواین، نویسندۀ برجستۀ آمریکایی، گفته بود که اگر فردی قصد دارد یک قورباغه را بخورد، بهتراست این کار را اول صبح انجام دهد. اما اگر لازم است دو قورباغه خورده شوند، بهتر است قورباغۀ بزرگ‌تر اول خورده شود. به عبارت دیگر: سخت‌ترین کار را از راه کنار بزن.

امیدواری حکم خدا را دارد

اگر صبح از خواب بیدار می‌شدم و به خودم می‌گفتم که باید سیصد تا شنا بروم، مطمئناً این کار را می‌کردم، چون اگر از آن کار صرف‌نظر می‌کردم، معنی‌اش این بود که تعهدی ندارم و تعهد نداشتن به قراردادهای فردی باعث شکست می‌شود.

با خودم تکرار می‌کردم: «تو یه قهرمانی. می‌تونی این کار رو انجام بدی.» داستان‌هایی را که دربارۀ محمدعلی کلی شنیده بودم به‌یاد می‌آوردم. حتی در سال‌های پیری و ناتوانی هرگز به شکست و ناتوانی فکر نکرد. یوسین بولت هم مانند محمدعلی هرگز هنگام شرکت در مسابقات المپیک و کسب مدال طلا به شکست فکر نکرد. در کمپ اصلی هر کوه سعی می‌کردم مانند آن‌ها بیندیشم و هرگز به این نیندیشیدم که قله‌ای که بالای سرم قرار دارد دور از دسترس است. به خودم می‌گفتم که قله آنجاست تا فتح شود.

تجربۀ بسیار تلخی با بیماری حاد ارتفاع قبل از صعود به اورست داشتم و انگشتان دست و پایم از سرما یخ زده بودند. اما اولین نگاه به نور خورشید از میان قله‌های رفیع همه‌چیز را تغییر داد. نیروی اورست از تاریکی به روشنایی گروید، از مرگ به زندگی، و من می‌دانستم که به خانه خواهم رسید.

چون هدفم بسیار سخت و غیرواقعی به نظر می‌رسید، ولی فقط به این علت که هیچ‌کس تا آن روز نتوانسته بود چنین کاری را انجام دهد. اما تصور سفر به ماه و فضانوردی نیز پیش از اینکه اتفاق بیفتند ناممکن بود. در ابتدای قرن بیستم، ایدۀ اینکه فردی روی کرۀ ماه قدم بگذارد خواب و خیالی کودکانه به نظر می‌رسید و چنین سفرهای خیالی‌ای فقط در کتاب‌های ژول ورن یافت می‌شد. اگر به نیل آرمسترانگ می‌گفتند که رؤیایش دست‌یافتنی است، آیا قبول می‌کرد؟ هرگز.

‫بهتر از هر فرد دیگری می‌دانستم که طبیعت به شهرت، سن، جنسیت، یا تجربۀ هیچ فردی اهمیت نمی‌دهد.

با صعود به همۀ قله‌های هشت هزار متری جهان در شش ماه و شش روز ساکت کرده بودم. به جهانیان نشان داده بودم یک فرد با تلاش و کوشش، با عزم و اراده، و با روحیۀ جنگندگی می‌تواند چه کارهایی انجام دهد،

هر روز به خودم می‌گفتم: «امروز صددرصد توانم را صرف خواهم کرد. نگرانی‌هایم را دربارۀ فردا به فردا موکول خواهم کرد. وقتی فردا از راه رسید.»

تشبیهی که پیش از این برای تمرکز کردن استفاده کرده بودم دربارۀ این است که تا جایی که ممکن است هوشیار و کارآمد باشیم بدون اینکه صددرصد روی یک کار متمرکز باشیم، همان‌گونه که یک راننده می‌تواند در بزرگراه هم‌زمان براند و با نفر کناری صحبت کند.

ارتباط خنده‌آوری با ترس داشتم. یک جوک معروف وجود داشت که می‌گفت سربازان گورخا هرگز از هیچ چیزی هراسی ندارند، اما واقعیت چیز دیگری بود. ترسیدن بخشی از ذات انسان است. ما فقط آموخته بودیم چگونه تأثیرات مخرب آن را مدیریت کنیم. به‌جای اینکه اجازه دهیم احساسات منفی ما را فلج کنند، ترس را به نیرویی الهام‌بخش و انگیزشی مبدل می‌کردیم. در زمان‌های دیگر از ترس برای یادآوری اهمیت اصلی مأموریت خود و ارزش حفظ آرامش خود بهره می‌جستیم.

با برداشتن گامی کوچک و حرکتی ساده توان روانی و ذهنی بسیار زیادی ایجاد می‌شد، چون همان حرکت کوچک نشان‌دهندۀ میل و اشتیاق بود. همان‌گونه که مرتب کردن رختخواب در صبح نشان‌دهندۀ آغاز یک روز نو بود

اول صعودهای «پروژۀ ممکن» تصویر تمامی قله‌های هشت هزار متری را در پشتم خالکوبی کرده بودم. خالکوبی‌ها از بالای ستون فقراتم آغاز می‌شدند و نوک تمامی قله‌ها روی شانه‌هایم قرار داشت. آن خالکوبی بیان‌کنندۀ هر آن چیزی بود که قصد داشتم به آن دست یابم و در طول آماده شدن دردناک آن، دی ان ای والدین، خواهران، برادران و همسرم با جوهر آن مخلوط شده بود. می‌خواستم همۀ آن‌ها را در طول سفر به همراه داشته باشم

به‌نوعی این پروژه روندی اکتشافی بود؛ نه‌تنها روی کوهستان در حال اکتشاف بودم، بله درون خودم را نیز می‌جستم و کشف می‌کردم. با صعود به مرتفع‌ترین چهارده قلۀ جهان قصد داشتم خود را بیابم که چه کسی هستم. می‌خواستم بدانم که حد و مرز توانایی‌های فیزیکی و ذهنی‌ام کجاست.

وقتی امکان انتخاب بین مردن آرام و ناراحت‌کننده در سنین بالا و کشته شدن در یک اعزام بود، احساس من واضح بود. قطعاً، دومی را انتخاب می‌کردم. من از مردن در کوهستان هیچ ترسی نداشتم. بیشتر علاقه داشتم باشکوه بمیرم تا اینکه مرگی آرام و ساکت داشته باشم.

هر کوه‌نوردی برای هدف و دلیل خاصی به سمت یک قلۀ هشت هزار متری می‌آید. برخی از آن‌ها آلپینیست‌هایی حرفه‌ای هستند که تمایل دارند توانایی‌های خود را بیازمایند و افزایش دهند. دیگران نیز دلایل خاص خودشان را دارند. برخی برای بنیادهای خیریه پول جمع می‌کنند. بسیاری از افراد از یک سفر استفاده می‌کنند تا بر عوارض روحی و روانی بعد از یک حادثه غلبه کنند یا بهبودی از یک حادثه یا بیماری بسیار سخت مانند سرطان را جشن بگیرند. دیگران به دنبال ثبت رکورد شخصی یا رکوردهای دست‌نیافتنی بزرگی هستند.

وقتی در یک جنگل خسته می‌شویم می‌توان استراحت کرد و زنده ماند. در یک صحرای برهوت می‌توان روزها بدون آب و غذا سر کرد، فوراً نخواهی مرد، اما مرگ در کوهستان به‌سرعت رخ می‌دهد و تسلیم یا تردید فقط باعث توقف شما می‌شود و توقف هم به معنای یخ زدن و مرگ است.

یک بار هم در ارتفاع بالا با دندان درد شدیدی صعود می‌کردم و فشار هوا باعث شد پرشدگی یکی از دندان‌هایم فشار بیشتری به داخل دندان بیاورد (برخی کوه‌نوردان حتی از این گلایه کرده‌اند که پرشدگی دندان‌هایشان در ارتفاع بالا از داخل دندان خارج شده است).

در تمامی مدت تمرین با شک و تردید مبارزه می‌کردم.

شجاعت از هر چیز دیگری بالاتر است و روش زندگی دیگری جز این برایم وجود نداشت.

وقتی با کوه‌نوردان بزرگ مقایسه شدم و با تجربۀ آن‌ها در کوه‌نوردی مورد قضاوت قرار گرفتم، به نظر می‌رسید که بی‌تجربه و مبتدی‌ام. فقط چند سال قبل صعود به قله‌های بالای هشت هزار متر را آغاز کرده بودم، ولی به‌سرعت به یک غول در ارتفاع تبدیل شدم و علت آن را بیشتر فیزیک جسمانی قوی و بالای خود می‌دانستم.

خورشید بر فراز هیمالیا بالاتر می‌آمد و برف روی قله‌ها را با اشعه‌های نارنجی و صورتی آب می‌کرد و به نظر می‌رسید که ابرهای نازک ارتفاع‌های پایین‌دست را می‌سوزاند. پرچم‌های دعای نپالی پشت سرم تاب می‌خوردند. در آن لحظه بالاترین انسان در کرۀ زمین بودم و آن لحظه برایم مانند معنای زندگی بود