کتاب تفکر نامطمئن

‫راز این است که با دنیایی که می‌دانیم هیچ چیزش قطعی نیست آشتی کنیم و بدانیم مطمئن‌نبودن هیچ عیبی ندارد

آلدوس هاکسلیِ رمان‌نویس و فیلسوف هم همین نظر را دارد: «تجربه چیزی نیست که برای کسی اتفاق بیفتد؛ کاری است که آن شخص با آنچه برایش اتفاق افتاده انجام می‌دهد.

اشتباهات، احساسات و شکست غیرقابل اجتناب‌اند؛ چون ما انسانیم.

نیچه می‌گوید «ندامت، افزودن دومین حماقت به حماقت نخست است.»

ژان کوکتِئو هنرمند و نویسنده، می‌گوید: «باید به شانس اعتقاد داشته باشیم. اگر اعتقاد نداشته باشیم چطور موفقیت افرادی را که دوست نداریم، توصیف کنیم؟»

ما می‌توانیم خودمان را طوری آموزش دهیم تا از دریچهٔ «می‌خواهی شرط ببندی؟» دنیا را ببینیم. وقتی شروع به این کار کنیم، به‌احتمال زیاد متوجه می‌شویم همیشه درجاتی از عدم قطعیت وجود دارد و سطح اطمینان و قطعیت ما خیلی کمتر از چیزی است که تصور می‌کنیم؛ درمی‌یابیم عملاً هیچ چیزی سیاه‌وسفید یا صفروصد نیست و این یک فلسفهٔ خیلی خوب برای زندگی‌کردن است.

فریتز هایدِرِ روان‌شناس، از پیشگامان مطالعهٔ نحوهٔ ارزیابی پیامدها از منظر شانس و مهارت بود. او گفته است ما پیامدها را مثل دانشمندان مورد مطالعه قرار می‌دهیم، اما مثل دانشمندان ساده‌لوح. وقتی در پی درک چرایی یک اتفاق هستیم، به‌دنبال دلیل قابل قبولی برای آن می‌گردیم که با خواسته‌های ما منطبق باشد. هایدر می‌گوید: «این معمولاً دلیلی است که به مذاق ما خوش می‌آید، وجههٔ خوبی از ما به نمایش می‌گذارد و به قدرت و توانایی بالای ما ربط داده می‌شود.»

چیزهایی را پیدا کنم که می‌توانم کنترل‌شان کنم و نحوهٔ تصمیم‌گیری‌ام دربارهٔ آن‌ها را بهبود ببخشم

یک متخصص در هر زمینه‌ای نسبت به یک تازه‌کار برتری دارد. اما نه آن پیشکسوت و نه آن تازه‌کار هیچ‌یک نمی‌توانند مطمئن باشند که حرکت بعدی چه خواهد بود. شخص باتجربه‌تر فقط می‌تواند حدس‌های بهتری بزند. غالباً این‌طور است که حتی بهترین انتخاب ما هم احتمال بالای خاصی برای موفقیت ندارد.

مغز ما برای عقلانیت ساخته نشده است

تمرکز بر دقت (به‌جای تمرکز بر تأیید) پاداش حقیقت‌جویی، بی‌طرفی و روشنفکری را به‌دنبال خواهد داشت؛

ما به‌جای تغییر باورهای خود در جهت مطابقت با اطلاعات جدید، عکس این کار را انجام می‌دهیم و تفسیر خود از آن اطلاعات را طوری تغییر می‌دهیم تا با باورهایمان در تناسب باشد.

سوگیری واپس‌نگر تمایلی ذهنی است که طی آن وقتی فردی نتیجهٔ یک اتفاق را می‌بیند، آن را از پیش‌دانسته و اجتناب‌ناپذیر تلقی می‌کند. وقتی می‌گوییم: «باید می‌دانستم این‌طور می‌شود» یا «باید فکرش را می‌کردم که این اتفاق می‌افتد» در معرض سوگیری واپس‌نگر هستیم. این باورها حاصلِ بیش‌ازحد مرتبط دانستنِ نتایج و تصمیمات‌اند. این نمونه‌ای از چگونگی ارزیابی ما از تصمیمات گذشته است.

تصمیمات مرتبط با شغل و جابه‌جایی هم نوعی شرط‌بندی است. قراردادها و مذاکرات فروش هم همین‌طور. خرید خانه هم شرط‌بندی است. حتی سفارش مرغ به‌جای استیک در رستوران هم شرط‌بندی است. همه‌چیز در این دنیا شرط‌بندی است.

یکی از مهارت‌های زندگی این است که یاد بگیریم ارزیاب بهتری برای باورهایمان باشیم و از تجربه و اطلاعات برای به‌روزرسانی بی‌طرفانه‌تر باورهایمان استفاده کنیم تا جهان را دقیق‌تر توصیف کنیم. هرچه باورهایمان دقیق‌تر باشد، پایه و اساس شرط‌بندی‌های ما محکم‌تر می‌شود.

اگر زندگی مثل شطرنج بود تقریباً هر بار که از چراغ قرمز رد می‌شدید، تصادف می‌کردید (یا حداقل جریمه می‌شدید).

کیفیت زندگی به کیفیت تصمیم‌گیریمان بستگی دارد، اما تصمیم‌هایمان را چطور ارزیابی کنیم؟ از روی نتایج آنها؟ نتیجۀ هر تصمیم به دو عامل مهم بستگی دارد: شانس و مهارت. پذیرفتن نقش شانس و تشخیص اثر آن در نتیجۀ هر تصمیم، منافع بزرگی برایمان به همراه دارد. اگر وزن شانس را در تصمیم‌گیری‌ها در نظر داشته باشیم، یاد می‌گیریم که چقدر از نتیجه به خاطر شانس و چه مقدار از آن حاصل مهارت ما بوده است؛ در نتیجه از شکستی که به خاطر شانس بوده، غمگین نمی‌شویم و از موفقیت بر پایهٔ شانس هم مغرور نمی‌شویم.

تفکر نامطمئن با درک این نکته آغاز می‌شود: دقیقاً دو چیز وجود دارد که زندگی ما را تعیین می‌کند: کیفیت تصمیمات و شانس. اینکه یاد بگیریم بین این دو تفاوت قائل شویم، همان چیزی است که اساس تفکر نامطمئن را شکل می‌دهد.

سوگیری واپس‌نگر تمایلی ذهنی است که طی آن وقتی فردی نتیجهٔ یک اتفاق را می‌بیند، آن را از پیش‌دانسته و اجتناب‌ناپذیر تلقی می‌کند.

وقتی تصمیم‌ها را نوعی شرط‌بندی در نظر می‌گیرم، از افتادن در تله‌های رایج تصمیم‌گیری دور می‌مانم و از نتایج به‌روش منطقی‌تری می‌آموزم و تا جای ممکن احساسات را در روند تصمیم‌گیری وارد نمی‌کنم.

نتیجۀ هر تصمیم به دو عامل مهم بستگی دارد: شانس و مهارت. پذیرفتن نقش شانس و تشخیص اثر آن در نتیجۀ هر تصمیم، منافع بزرگی برایمان به همراه دارد. اگر وزن شانس را در تصمیم‌گیری‌ها در نظر داشته باشیم، یاد می‌گیریم که چقدر از نتیجه به خاطر شانس و چه مقدار از آن حاصل مهارت ما بوده است؛ در نتیجه از شکستی که به خاطر شانس بوده، غمگین نمی‌شویم و از موفقیت بر پایهٔ شانس هم مغرور نمی‌شویم. اگر بدانیم کدام نتایج تصمیماتمان (موفقیت یا شکست) و چه سهمی از آن به خاطر مهارت ما بوده، به راحتی می توانیم ارزیابی کنیم و یاد بگیریم، رشد کنیم و به مرور تصمیمات بهتری بگیریم.

شرط‌بندی در واقع تصمیمی دربارهٔ یک آیندهٔ نامطمئن است. نگاه‌کردن به تصمیم‌ها به‌چشم شرط‌بندی، باعث شد تا فرصت یادگیری در شرایط نامطمئن و عدم‌قطعیت را پیدا کنم. متوجه شدم وقتی تصمیم‌ها را نوعی شرط‌بندی در نظر می‌گیرم، از افتادن در تله‌های رایج تصمیم‌گیری دور می‌مانم و از نتایج به‌روش منطقی‌تری می‌آموزم و تا جای ممکن احساسات را در روند تصمیم‌گیری وارد نمی‌کنم.

علی‌رغم این باور عامیانه که با تجسم مثبت به موفقیت می‌رسیم، به نظر می‌آید با تجسم منفی احتمال بیشتری وجود دارد که به اهداف‌مان برسیم.

به‌طور کلی احساس ناشی از شکست دو برابر احساس ناشی از پیروزی است

دقیقاً دو چیز وجود دارد که زندگی ما را تعیین می‌کند: کیفیت تصمیمات و شانس. اینکه یاد بگیریم بین این دو تفاوت قائل شویم، همان چیزی است که اساس تفکر نامطمئن را شکل می‌دهد.

زندگی ما آن‌قدر کوتاه است که نمی‌توانیم از تجربه‌های شخصی خود داده‌های کافی به‌دست آوریم. بنابراین بررسی کیفیت تصمیم‌گیری از روی مجموعهٔ کوچکی از نتایجی که در زندگی تجربه می‌کنیم، کار آسانی نیست.

ما انسان‌ها عدم قطعیت و ابهام را دوست نداریم و می‌خواهیم همه‌چیز مشخص، قابل پیش‌بینی و قابل برنامه‌ریزی باشد. دوست داریم همه‌چیز

برای بهبود روند تصمیم‌گیری خود گروهی از هم‌دستان جویای حقیقت ایجاد و آن‌ها را حفظ کنیم و گذشته و آیندهٔ خود را به‌کار بگیریم

زندگی پوکر است، نه شطرنج

وقتی دست به انتخاب می‌زنیم، روی یک آیندهٔ احتمالی شرط می‌بندیم. ما شرط می‌بندیم نسخه‌ای از آیندهٔ ما که حاصل تصمیمات فعلی‌مان است، بهتر از بقیهٔ نسخه‌ها خواهد بود