کتاب صوتی از سراب تا سرچشمه؛ سیر تحول مولانا از توهم تا واقعیت

کتاب صوتی از سراب تا سرچشمه؛ سیر تحول مولانا از توهم تا واقعیت مجموعه‌ای از دو جلسه سخنرانی مصطفی ملکیان است. مؤسسه سروش مولانا این اثر را منتشر کرده است. در این کتاب صوتی ملکیان باتکیه‌بر متون مولانا و دیگر متفکران، به تحول روحی و فکری مولانا از دوران پیش از ملاقات با شمس تا سال‌های پس از آن می‌پردازد. این اثر شنونده را با طرحی گسترده‌تر درباره‌ی هشت شخصیت بزرگ تاریخ معنوی جهان آشنا می‌کند که زندگی‌شان به دو دوره‌ی کاملاً متفاوت تقسیم شده است.

درباره کتاب صوتی از سراب تا سرچشمه؛ سیر تحول مولانا از توهم تا واقعیت

کتاب صوتی از سراب تا سرچشمه؛ سیر تحول مولانا از توهم تا واقعیت بر محور یک طرح فکری شکل گرفته که مصطفی ملکیان حدود ۱۲ سال پیش در ذهن داشته است. او در این طرح می‌خواسته زندگی هشت شخصیت بزرگ معنوی جهان، از بودا و آگوستین و غزالی تا سنایی، مولانا، فرانسوای اسیسی، تولستوی و آلبرت شوایتسر را با هم مقایسه کند، شخصیت‌هایی که زندگی‌شان به دو تکه‌ی کاملاً متمایز تقسیم شده است.

مصطفی ملکیان در کتاب صوتی از سراب تا سرچشمه؛ سیر تحول مولانا از توهم تا واقعیت توضیح می‌دهد که چگونه قصد داشته از دل آثار و زندگی‌نامه‌های این هشت نفر، پاسخ پنج سؤال مشترک را استخراج کند: چه چیزهایی در دوره‌ی اول زندگی داشته‌اند که نمی‌خواسته‌اند داشته باشند، چه چیزهایی نداشته‌اند که آرزوی داشتنش را داشته‌اند، چه رویدادی نقطه‌ی عطف زندگی‌شان شده، در آن رویداد چه نکته‌ای فهمیده‌اند و اکنون خرسندی‌شان از چیست.

کتاب صوتی از سراب تا سرچشمه؛ سیر تحول مولانا از توهم تا واقعیت در این میان روی یک حلقه از آن طرح بزرگ متمرکز شده است: مولانا. ملکیان ابتدا سه مقدمه‌ی نظری درباره‌ی پنج من در روان‌شناسی اجتماعی، سرمایه‌های سه‌گانه‌ی انسان در تقسیم‌بندی شوپنهاور و تمایز درون و بیرون انسان و نقش باورها، احساسات و خواسته‌ها در سعادت یا شقاوت انسان طرح کرده است، سپس در ادامه باتکیه‌بر این سه مقدمه، به سراغ زندگی مولانا می‌رود تا نشان دهد در دوره‌ی پیش از ملاقات با شمس چه داشته‌های ناخواسته و چه نداشته‌های خواسته‌ای در زندگی او وجود داشته و پس از آن واقعه چه دگرگونی درونی در او رخ داده است.

مصطفی ملکیان در بخش مهمی از کتاب صوتی از سراب تا سرچشمه؛ سیر تحول مولانا از توهم تا واقعیت یک غزل از دیوان شمس را محور تحلیل قرار می‌دهد، غزلی که به‌زعم او گزارشی فشرده از گذار مولانا از زندگی اول به زندگی دوم است: از مرده بودم زنده شدم تا زهره بودم ماه شدم. او نشان می‌دهد که چگونه مولانا در این غزل، همه‌ی پاسخ‌های تفصیلی خود را درباره‌ی تحولش به‌صورت اجمالی و فشرده بیان کرده است. در ادامه، ملکیان با رجوع به آثار مولانا و نیز با استفاده از مفاهیمی مانند عقل محاسبه‌گر، ناموس و حیثیت اجتماعی، علوطلبی، همرنگی با جماعت و اندوه و سعی بی‌حاصل، تصویری از مولانای پیش از شمس و مولانای پس از شمس ترسیم کرده است.

خلاصه کتاب صوتی از سراب تا سرچشمه؛ سیر تحول مولانا از توهم تا واقعیت

کتاب صوتی از سراب تا سرچشمه؛ سیر تحول مولانا از توهم تا واقعیت به‌دنبال پاسخ‌دادن به این سؤال است که مولانا پیش از ملاقات با شمس چه نوع انسانی بوده و پس از آن واقعه چه تغییری در او رخ داده است. مصطفی ملکیان با طرح پنج سؤال محوری درباره‌ی داشته‌های ناخواسته، نداشته‌های خواسته، رویداد نقطه‌ی عطف، فهم حاصل از آن رویداد و منشأ خرسندی کنونی، زندگی مولانا را از درون آثار خودش بازخوانی کرده است.

او باتکیه‌بر سه مقدمه‌ی نظری درباره‌ی پنج من هر انسان، سرمایه‌های سه‌گانه‌ی آنچه هستیم، آنچه داریم و آنچه مردم برای ما قائل‌ هستند و تمایز درون و بیرون، نشان می‌دهد که ریشه‌ی بدبختی و خوشبختی مولانا در درون او و در سطح باورها، احساسات و خواسته‌هایش بوده است. کتاب درنهایت تصویری از گذار مولانا از عقل محاسبه‌گر، ناموس‌طلبی، علوطلبی و همرنگی با جماعت به‌سوی نوعی خرسندی درونی و دگرگونی عمیق روحی ارائه کرده است.

چرا باید کتاب صوتی از سراب تا سرچشمه؛ سیر تحول مولانا از توهم تا واقعیت را بشنویم؟

شنیدن کتاب صوتی از سراب تا سرچشمه؛ سیر تحول مولانا از توهم تا واقعیت فرصتی است برای دیدن مولانا نه‌فقط به‌عنوان شاعر و عارف، بلکه به‌عنوان انسانی درحال دگرگونی. این کتاب صوتی نشان می‌دهد که چگونه تغییر در باورها، احساسات و خواسته‌ها می‌تواند یک زندگی را از اندوه، سعی بی‌حاصل و ناموس‌طلبی به‌سوی خرسندی درونی و معنای تازه سوق دهد و درعین‌حال شنونده را به بازنگری در سراب‌ها و سرچشمه‌های زندگی خودش فرامی‌خواند.

شنیدن کتاب صوتی از سراب تا سرچشمه؛ سیر تحول مولانا از توهم تا واقعیت را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

شنیدن کتاب صوتی از سراب تا سرچشمه؛ سیر تحول مولانا از توهم تا واقعیت به کسانی پیشنهاد می‌شود که به مولانا، عرفان و اخلاق علاقه‌ دارند، به دگرگونی‌های عمیق در زندگی انسان‌ها می‌اندیشند یا درگیر پرسش‌هایی درباره‌ی خوشبختی، رنج، معنای زندگی و نسبت درون و بیرون در سرنوشت خود هستند.