کتاب صوتی از سراب تا سرچشمه؛ سیر تحول مولانا از توهم تا واقعیت

کتاب صوتی از سراب تا سرچشمه؛ سیر تحول مولانا از توهم تا واقعیت مجموعه‌ای از دو جلسه سخنرانی مصطفی ملکیان است که مؤسسه سروش مولانا آن را منتشر کرده است. در این کتاب صوتی ملکیان با تکیه‌بر متون مولانا و دیگر متفکران، به تحول روحی و فکری مولانا از دوران پیش از ملاقات با شمس تا سال‌های پس از آن می‌پردازد. کتاب با گویندگی خود مصطفی ملکیان منتشر شده و شنونده را با طرحی گسترده‌تر درباره هشت شخصیت بزرگ تاریخ معنوی جهان آشنا می‌کند که زندگی‌شان به دو دوره کاملاً متفاوت تقسیم شده است.

درباره کتاب از سراب تا سرچشمه؛ سیر تحول مولانا از توهم تا واقعیت

کتاب صوتی از سراب تا سرچشمه؛ سیر تحول مولانا از توهم تا واقعیت بر محور یک طرح فکری شکل گرفته که مصطفی ملکیان حدود ۱۲ سال پیش در ذهن داشته است. در این طرح او می‌خواسته زندگی هشت شخصیت بزرگ معنوی جهان، از بودا و آگوستین و غزالی تا سنایی، مولانا، فرانسوای اسیسی، تولستوی و آلبرت شوایتسر را با هم مقایسه کند؛ شخصیت‌هایی که زندگی‌شان به دو تکه کاملاً متمایز تقسیم شده است. در کتاب صوتی از سراب تا سرچشمه؛ سیر تحول مولانا از توهم تا واقعیت ملکیان توضیح می‌دهد که چگونه قصد داشته از دل آثار و زندگی‌نامه‌های این هشت نفر، پاسخ پنج سؤال مشترک را استخراج کند: چه چیزهایی در دوره اول زندگی داشته‌اند که نمی‌خواسته‌اند داشته باشند، چه چیزهایی نداشته‌اند که آرزوی داشتنش را داشته‌اند، چه رویدادی نقطه عطف زندگی‌شان شده، در آن رویداد چه نکته‌ای فهمیده‌اند و اکنون خرسندی‌شان از چیست. کتاب صوتی از سراب تا سرچشمه؛ سیر تحول مولانا از توهم تا واقعیت در این میان روی یک حلقه از آن طرح بزرگ متمرکز شده است: مولانا. ملکیان ابتدا سه مقدمه نظری درباره «پنج من» در روانشناسی اجتماعی، «سرمایه‌های سه‌گانه انسان» در تقسیم‌بندی شوپنهاور و تمایز «درون و بیرون» انسان و نقش باورها، احساسات و خواسته‌ها در سعادت یا شقاوت انسان طرح کرده است. سپس در ادامه کتاب صوتی از سراب تا سرچشمه؛ سیر تحول مولانا از توهم تا واقعیت با تکیه‌بر این سه مقدمه، به سراغ زندگی مولانا می‌رود تا نشان دهد در دوره پیش از ملاقات با شمس چه داشته‌های ناخواسته و چه نداشته‌های خواسته‌ای در زندگی او وجود داشته و پس از آن واقعه چه دگرگونی درونی در او رخ داده است. در بخش مهمی از کتاب صوتی از سراب تا سرچشمه؛ سیر تحول مولانا از توهم تا واقعیت ملکیان یک غزل از دیوان شمس را محور تحلیل قرار می‌دهد؛ غزلی که به‌زعم او گزارشی فشرده از گذار مولانا از زندگی اول به زندگی دوم است: از «مرده بودم زنده شدم» تا «زهره بودم ماه شدم». او نشان می‌دهد که چگونه مولانا در این غزل، همه پاسخ‌های تفصیلی خود را درباره تحولش به‌صورت اجمالی و فشرده بیان کرده است. در ادامه، ملکیان با رجوع به آثار مولانا و نیز با استفاده از مفاهیمی مانند عقل محاسبه‌گر، ناموس و حیثیت اجتماعی، علوطلبی، همرنگی با جماعت و اندوه و سعی بی‌حاصل، تصویری از مولانای پیش از شمس و مولانای پس از شمس ترسیم کرده است.

خلاصه کتاب از سراب تا سرچشمه؛ سیر تحول مولانا از توهم تا واقعیت

کتاب صوتی از سراب تا سرچشمه؛ سیر تحول مولانا از توهم تا واقعیت به‌دنبال پاسخ‌دادن به این سؤال است که مولانا پیش از ملاقات با شمس چه نوع انسانی بوده و پس از آن واقعه چه تغییری در او رخ داده است. مصطفی ملکیان با طرح پنج سؤال محوری درباره داشته‌های ناخواسته، نداشته‌های خواسته، رویداد نقطه عطف، فهم حاصل از آن رویداد و منشأ خرسندی کنونی، زندگی مولانا را از درون آثار خودش بازخوانی کرده است. او با تکیه‌بر سه مقدمه نظری درباره «پنج من» هر انسان، سرمایه‌های سه‌گانه «آنچه هستیم، آنچه داریم و آنچه مردم برای ما قائل‌اند» و تمایز درون و بیرون، نشان می‌دهد که ریشه بدبختی و خوشبختی مولانا در درون او و در سطح باورها، احساسات و خواسته‌هایش بوده است. کتاب در نهایت تصویری از گذار مولانا از عقل محاسبه‌گر، ناموس‌طلبی، علوطلبی و همرنگی با جماعت به سوی نوعی خرسندی درونی و دگرگونی عمیق روحی ارائه کرده است.

چرا باید کتاب از سراب تا سرچشمه؛ سیر تحول مولانا از توهم تا واقعیت را بشنویم؟

شنیدن کتاب صوتی از سراب تا سرچشمه؛ سیر تحول مولانا از توهم تا واقعیت فرصتی است برای دیدن مولانا نه‌فقط به‌عنوان شاعر و عارف، بلکه به‌عنوان انسانی در حال دگرگونی. این کتاب صوتی نشان می‌دهد که چگونه تغییر در باورها، احساسات و خواسته‌ها می‌تواند یک زندگی را از اندوه، سعی بی‌حاصل و ناموس‌طلبی به سوی خرسندی درونی و معنای تازه سوق دهد و در عین حال شنونده را به بازنگری در «سراب‌ها و سرچشمه‌های» زندگی خودش فرامی‌خواند.

شنیدن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

شنیدن کتاب صوتی از سراب تا سرچشمه؛ سیر تحول مولانا از توهم تا واقعیت به کسانی پیشنهاد می‌شود که به مولانا، عرفان و اخلاق علاقه‌مندند، به دگرگونی‌های عمیق در زندگی انسان‌ها می‌اندیشند یا درگیر پرسش‌هایی درباره خوشبختی، رنج، معنای زندگی و نسبت درون و بیرون در سرنوشت خود هستند.