کتاب صوتی پادکست طعم نقد؛ ویژه برنامه نقدینگی01؛ رضا درستکار

کتاب صوتی پادکست طعم نقد؛ ویژه‌برنامه نقدینگی 01؛ رضا درستکار گفت‌وگویی طولانی و صریح با رضا درستکار است که گروه طعم نقد آن را تولید کرده‌اند. در این کتاب صوتی محسن بدرقه و رضا درستکار به گفت‌وگو نشسته‌اند و نشر طعم نقد آن را با گویندگی همین دو نفر منتشر کرده است. محور اصلی این برنامه نقد فیلم، نسبت منتقد با سینما، تلویزیون و جامعه و همچنین تجربه‌های زیسته‌ی درستکار در جنوب شهر، مطبوعات و برنامه‌های تلویزیونی است. شنونده در قالب یک گفت‌وگوی پرجزئیات با جهان فکری و عاطفی یک منتقد سینما روبه‌رو می‌شود که از زندگی شخصی تا وضعیت فرهنگ و رسانه را کنار هم می‌گذارد.

درباره کتاب پادکست طعم نقد؛ ویژه برنامه نقدینگی01؛ رضا درستکار

کتاب صوتی پادکست طعم نقد؛ ویژه‌برنامه نقدینگی 01؛ رضا درستکار یک گفت‌وگوی بلند است که در آن رضا درستکار از مسیر ورودش به نقد، زیست جنوب‌شهری، تجربه‌های مطبوعاتی و حضورش در تلویزیون حرف زده است. در ابتدای گفت‌وگو درستکار توضیح می‌دهد چرا نقد را انتخاب کرده، چطور از حوض نظری سینما تغذیه کرده و چرا ورود به سینما در دوره‌ای که او شروع کرده دشوار بوده است. او نقد را حوزه‌ای نظری می‌داند که هرچه آگاهی در آن بیشتر می‌شود احتیاط و فاصله‌گذاری هم بیشتر می‌شود و همین فاصله، رابطه‌ی پیچیده‌ی اندیشه و عمل در سینما را برایش پررنگ کرده است. در همین بخش شنونده با نگاه او به مرز نقد و نق‌زدن و تجربه‌ی تقلید از منتقدان دهه‌ی ۶۰ آشنا می‌شود. کتاب صوتی پادکست طعم نقد؛ ویژه‌برنامه نقدینگی 01؛ رضا درستکار در ادامه به تعریف نقد از نگاه درستکار می‌رسد؛ جایی که او از فرار از قالب‌های تئوریک خشک، نقد تقلیل‌گرا و نقدی که در چارچوب‌های علمی منجمد می‌شود حرف زده است. درستکار بر کثرت‌گرایی، تشعشع و ارتعاش نقد در نسبت با دنیای متکثر اطراف تأکید کرده است و از تجربه‌ی زیستن در ایران به‌عنوان زیست در سرزمینی پرتغییر می‌گوید که منتقد را ناچار به «دویدن ماراتنی» و مدام به‌روزکردن خود می‌کند. او در این مسیر از دوستی و هم‌فکری با سعید عقیقی و دیگر منتقدان هم‌نسلش یاد می‌کند و توضیح می‌دهد چرا هیچ دو نقدش شبیه هم نیست. کتاب صوتی پادکست طعم نقد؛ ویژه‌برنامه نقدینگی 01؛ رضا درستکار در بخش‌های بعدی به مخاطب نقد، نسبت نقد سلبی و ایجابی، تجربه‌ی حضور در برنامه هفت و مواجهه با مسعود فراستی می‌پردازد. درستکار نقد را ذاتاً سلبی می‌داند اما معتقد است مکانیزم نقد باید ایجابی باشد؛ یعنی ایجاد گفتمان و گردش اطلاعات، نه صرفاً تخریب. او از نمایش در تلویزیون، نسبت نقد و شو، و این‌که چرا در برابر رویکرد سلبی فراستی ایستاده است حرف زده و توضیح داده است که قدرت بیان در رسانه باید در خدمت سواد و آگاهی باشد نه تقویت «قدرت بی‌سوادها». در همین بخش وضعیت تلویزیون، مدیریت فرهنگی، امنیتی‌دیدن رسانه و حذف برنامه‌های نقد در تلویزیون، دانشگاه و فرهنگسراها موضوع گفت‌وگو می‌شود. کتاب صوتی پادکست طعم نقد؛ ویژه‌برنامه نقدینگی 01؛ رضا درستکار سپس به پیوند زندگی شخصی و معیارهای نقد می‌رسد. درستکار از تأثیر زیست جنوب‌شهری، مرام، رفاقت و اخلاق بر سلیقه‌ی سینمایی‌اش می‌گوید؛ از علاقه‌اش به فیلم‌هایی مثل قیصر، گوزن‌ها و کندو تا نسبت این فیلم‌ها با فرهنگ جنوب شهر، انگیزه‌مندی طبقاتی و تجربه‌ی فقر و رفاقت. او توضیح می‌دهد که معیارهای کلی‌اش در طول زمان ثابت مانده اما روتوش شده و مثال می‌زند که چطور نگاهش به فیلم‌هایی مثل ریو براوو یا آثار هاوارد هاکس در طول عمر تغییر کرده است. در این میان از شنبه‌های مجله فیلم، هم‌نشینی با بابک احمدی، ایرج کریمی، جواد طوسی و دیگران و شکل‌گیری سلیقه و معیارهای نقد در آن جمع‌ها روایت می‌شود. کتاب صوتی پادکست طعم نقد؛ ویژه‌برنامه نقدینگی 01؛ رضا درستکار بخش مفصلی را هم به فریدون گله اختصاص داده است. درستکار داستان آشنایی تصادفی با گله در شمال، بردن دوستان منتقدش نزد او و سه روز گفت‌وگوی فشرده با او را تعریف می‌کند؛ روزهایی که به کتاب قلمرو گفت؛ صدایش می‌آمد انجامیده است. او از نگاه گله به سینمای قبل از قیصر، نقش فیلم‌هایی مثل شب فرشتگان در رسیدن به کندو و دشنه و این‌که چرا گله برای نسل او مهم شده است حرف می‌زند. در کنار این، شنونده با فضای شنبه‌های مجله فیلم، رقابت‌ها، حسادت‌ها، شوخی‌ها و حتی دلخوری‌های آن جمع آشنا می‌شود؛ از زنگ‌زدن‌های هوشنگ گل‌مکانی برای ساکت‌کردن بحث‌ها تا قصه‌نوشتن درستکار درباره‌ی یکی از منتقدان خودنما. کتاب صوتی پادکست طعم نقد؛ ویژه‌برنامه نقدینگی 01؛ رضا درستکار در ادامه به رابطه‌ی درستکار با علی معلم و مجله دنیای تصویر می‌پردازد. او از جوایزی که در جشنواره مطبوعات گرفته، تصمیم ناگهانی‌اش برای خداحافظی از نقد و گفت‌وگویش با معلم روایت می‌کند؛ جایی که معلم با یک سؤال ساده «با چه شغلی می‌خواهی بمیری؟» او را از این تصمیم برگردانده است. درستکار از نقش نویسندگان در حفاظت از قلعه‌ی دنیای تصویر، اختلافش با معلم بر سر ورود نسل جدید نویسندگان و پیش‌بینی‌اش درباره‌ی کوتاه‌شدن دیوار دفاعی مجله و توقیف آن می‌گوید. این بخش تصویری از پشت‌صحنه‌ی مطبوعات سینمایی و تنش میان کیفیت، اقتصاد و سیاست ارائه می‌دهد. کتاب صوتی پادکست طعم نقد؛ ویژه‌برنامه نقدینگی 01؛ رضا درستکار در بخش پایانی به لایه‌های عاطفی و وجودی زندگی درستکار نزدیک می‌شود. او از فقدان پدر و مادر، معنای «کمرشکستگی» بعد از مرگ پدر، حسرت نگفتن «دوستت دارم» به والدین، گریه‌های روزانه، تجربه‌ی نزدیک به مرگ در دوران کرونا و دیدن «آن دنیا» حرف می‌زند. در این بخش شنونده با نگاه او به دین، وحدانیت، یکتایی، نسبت مذهب و سینما، علاقه‌اش به فیلم‌هایی با سلوک دینی و در عین حال فاصله‌اش از ظاهر مذهبی آشنا می‌شود. درستکار در پایان از صداقت به‌عنوان تنها سرمایه‌ی واقعی انسان، بی‌ارزشی شهرت پس از مرگ، ترجیح «بودن» بر ماندگاری آثار و آرزویش برای شکل‌گیری گفتمان‌های صبورانه و آگاهانه در جامعه‌ی نقد و فرهنگ سخن می‌گوید.

خلاصه کتاب پادکست طعم نقد؛ ویژه برنامه نقدینگی01؛ رضا درستکار

کتاب صوتی پادکست طعم نقد؛ ویژه‌برنامه نقدینگی 01؛ رضا درستکار گفت‌وگویی است درباره‌ی معنای نقد، نسبت آن با زندگی و وضعیت فرهنگ و رسانه در ایران. درستکار از تجربه‌ی ورودش به نقد، تقلید از منتقدان دهه‌ی ۶۰، فاصله‌گرفتن از نقد تئوریک خشک و حرکت به‌سوی نگاهی سیال و کثرت‌گرا می‌گوید. او نقد را ذاتاً سلبی اما در ماهیت ایجابی می‌داند؛ یعنی نقد باید گفتمان و گردش اطلاعات بسازد نه صرفاً تخریب کند. در این مسیر از حضورش در برنامه هفت، مواجهه با رویکرد سلبی، نقش نمایش در تلویزیون و مسئولیت منتقد در برابر مخاطبان جوان حرف می‌زند. بخش مهمی از گفت‌وگو به پیوند زیست جنوب‌شهری، مرام، رفاقت، اخلاق، مذهب و انتخاب‌های سینمایی او اختصاص دارد و در نهایت به تأملات شخصی‌اش درباره‌ی مرگ، فقدان والدین، صداقت و معنای «بودن» ختم می‌شود.

چرا باید کتاب پادکست طعم نقد؛ ویژه برنامه نقدینگی01؛ رضا درستکار را بشنویم؟

این کتاب صوتی فرصتی است برای شنیدن فکر و احساس یک منتقد از زبان خودش؛ نه فقط درباره‌ی فیلم‌ها بلکه درباره‌ی زندگی، اخلاق، مذهب، رسانه و جامعه. شنونده در دل یک گفت‌وگوی طولانی می‌تواند فرایند شکل‌گیری سلیقه‌ی نقد، پشت‌صحنه‌ی مطبوعات و تلویزیون و کشمکش میان صداقت فردی و ساختارهای فرهنگی را از نزدیک دنبال کند.

شنیدن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

شنیدن این کتاب صوتی به علاقه‌مندان نقد فیلم، دانشجویان سینما و مطالعات رسانه، مخاطبان جدی برنامه‌های سینمایی تلویزیون و کسانی پیشنهاد می‌شود که دغدغه‌ی اخلاق، فرهنگ، مذهب و نسبت آن‌ها با هنر و نقد را دارند و می‌خواهند تجربه‌ی زیسته‌ی یک منتقد ایرانی را از نزدیک بشنوند.