کتاب صوتی آزارشان به مورچه هم نمی رسید (خلاصه کتاب)

کتاب صوتی آزارشان به مورچه هم نمی رسید (خلاصه کتاب) نوشته‌ی اسلاونکا دراکولیچ با ترجمه یاسین قاسمی بجد تصویری نزدیک از محاکمه‌ی جنایتکاران جنگی یوگسلاوی سابق در دادگاه لاهه ارائه می‌دهد. این کتاب صوتی با گویندگی علیرضا کوه‌پیما منتشر شده و انتشارات جزیره کتاب آن را منتشر کرده است. نویسنده با رفت‌وآمد میان خاطرات شخصی، روایت‌های دادگاه و سرگذشت متهمان تلاش کرده است نشان دهد چگونه انسان‌های «عادی» در شرایط جنگ به عاملان جنایت‌های بزرگ تبدیل شده‌اند و دادگاه لاهه چه نقشی در مواجهه با حقیقت و مسئولیت جمعی دارد. نسخه‌ی صوتی این اثر را می‌توانید از طاقچه خریداری و دانلود کنید.

درباره کتاب صوتی آزارشان به مورچه هم نمی رسید (خلاصه کتاب)

کتاب آزارشان به مورچه هم نمی‌رسید به قلم اسلاونکا دراکولیچ، نویسنده و روزنامه‌نگار کروات، گزارشی پژوهشی از پرونده‌های متهمان جنایت‌های جنگی در دادگاه لاهه است که در جریان فروپاشی یوگسلاوی در دهه‌ی ۱۹۹۰ مرتکب جنایت‌هایی هولناک شده‌اند. این کتاب که در سال ۲۰۰۴ منتشر شده، در مرز میان گزارش‌گری تحقیقی، ناداستان تاریخی و روان‌کاوی اجتماعی جای می‌گیرد و با نگاهی عمیق به پرسشی بنیادین پاسخ می‌دهد: چگونه انسان‌های عادی به جنایتکاران جنگی تبدیل می‌شوند؟

عنوان کتاب برگرفته از جمله‌ای است که یکی از متهمان در دادگاه بر زبان آورد؛ جمله‌ای که در آن ادعا می‌کرد هرگز به مگسی آسیبی نمی‌رساند، در حالی که در جریان جنگ، ده‌ها انسان بی‌گناه را به قتل رسانده بود. دراکولیچ که خود از اهالی یوگسلاوی سابق است و به‌دلیل تهدیدهای سیاسی در جریان جنگ، کشورش را ترک کرده، در این کتاب پرده از روی چهره‌ی واقعی متهمان برمی‌دارد؛ از اسلوبودان میلوشویچ، رئیس‌جمهور پیشین صربستان، تا راتکو ملادیچ، ژنرال صرب بوسنی که به نسل‌کشی مسلمانان بوسنی متهم است و بیلیانا پلاوشیچ، تنها زنی که به جرم جنایت جنگی محکوم شد.

دراکولیچ با تکیه بر مشاهدات مستقیم خود از جلسات دادگاه و مطالعه‌ی پرونده‌های متهمان، نشان می‌دهد که بسیاری از این جنایتکاران نه هیولاهایی افسانه‌ای، بلکه انسان‌هایی عادی بوده‌اند که در شرایطی خاص و تحت تأثیر جوّی از نفرت‌پراکنی و تبلیغات ناسیونالیستی، دست به اقداماتی زدند که پیش از آن هرگز تصور نمی‌کردند ممکن است مرتکب شوند. به‌گفته‌ی او، «خودِ جنگ بود که انسان‌های عادی را به جنایتکار تبدیل کرد؛ به دلیل فرصت‌طلبی، ترس و مهم‌تر از همه، باور».

خلاصه کتاب صوتی آزارشان به مورچه هم نمی رسید (خلاصه کتاب)

کتاب با بخش مقدماتی آغاز می‌شود که در آن دراکولیچ هدف خود از نگارش و انتخاب متهمان را توضیح می‌دهد. او روایت می‌کند که چگونه در اولین روزهای حضور در دادگاه لاهه، تناقضی عمیق را تجربه کرده است: از یک سو، خستگی و کسالتِ ناشی از روندِ کند و خشکِ دادرسی و از سوی دیگر، وحشتی که با شنیدن جمله‌ای از یک شاهد درباره‌ی «خون روی دیوارها» بر او چیره می‌شود.

نویسنده در ادامه به معرفی چهره‌های کلیدی متهمان می‌پردازد. گوران یلیسیچ، ماهیگیری صبور که قربانیان مسلمان خود را همیشه بالای یک دریچه‌ی زهکشی در سر می‌کشت؛ دراژن اردموویچ، سربازی که زیر تهدید به مرگ، مجبور شد در یک روز صدها مرد را به قتل برساند؛ و اسلوبودان میلوشویچ که دراکولیچ با پرداختن به جزئیات زندگی شخصی و خانوادگی‌اش، «هاله‌ی شیطانی» را از چهره‌اش می‌زداید و تصویری انسانی‌تر، اما نه کمتر ترسناک، از او ارائه می‌دهد. کتاب با تأملی بر زندگی عجیب متهمان در زندان اسخِوِنینگن به پایان می‌رسد؛ جایی که جنایتکارانی از ملیت‌های مختلف، در شرایطی بهتر از بسیاری از زندان‌های اروپا، با یکدیگر کنار می‌آیند و این پرسش را در ذهن خواننده ایجاد می‌کنند که اگر بزرگ‌ترین معماران جنگ می‌توانند پشت درهای بسته چنین مسالمت‌آمیز زندگی کنند، پس جنگ برای چه بود؟

چرا باید کتاب صوتی آزارشان به مورچه هم نمی رسید (خلاصه کتاب) را بشنویم؟

آزارشان به مورچه هم نمی‌رسید فراتر از یک گزارش تاریخی، تأملی فلسفی در باب شر و ماهیت انسان است. دراکولیچ با الهام از نظریه‌ی «ابتذال شر» هانا آرنت، نشان می‌دهد که جنایت‌های بزرگ اغلب نه از سوی هیولاها، بلکه توسط انسان‌هایی عادی و حتی خوش‌برخورد رقم می‌خورد که در دام موقعیت و تبلیغات گرفتار شده‌اند. این کتاب خواننده را با پرسش‌ای دشوار روبه‌رو می‌کند: «در نهایت، فقط یک پرسش مهم مطرح است: من در جایگاه آن‌ها چه می‌کردم؟»

شنیدن کتاب صوتی آزارشان به مورچه هم نمی رسید (خلاصه کتاب) را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

شنیدن کتاب آزارشان به مورچه هم نمی‌رسید به علاقه‌مندان تاریخ معاصر اروپا، مطالعات جنگ، حقوق بین‌الملل و عدالت انتقالی پیشنهاد می‌شود. همچنین به کسانی پیشنهاد می‌شود که درگیر پرسش‌هایی درباره‌ی ماهیت شر، مسئولیت فردی در نظام‌های خشونت‌محور و نقش دادگاه‌های بین‌المللی در مواجهه با جنایت‌های جمعی هستند.

درباره اسلاونکا دراکولیچ

اسلاونکا دراکولیچ (۱۹۴۹–۲۰۲۶) نویسنده و روزنامه‌نگار برجسته‌ی کروات بود که در شهر رییکا متولد شد و در دانشگاه زاگرب در رشته‌ی ادبیات تطبیقی و جامعه‌شناسی تحصیل کرد. او که از دهه‌ی ۱۹۸۰ با نوشتن درباره‌ی مسائل فمینیستی در مطبوعات کرواسی فعالیت خود را آغاز کرد، در جریان جنگ‌های یوگسلاوی به‌دلیل انتشار مقاله‌ای که از او به‌عنوان یکی از «جادوگرانی» نام برد که در برابر تجاوز به زنان موضع صریحی اتخاذ نکرده‌اند، با تهدیدهای تلفنی و تخریب اموالش مواجه شد و ناگزیر کرواسی را به مقصد سوئد ترک کرد. دراکولیچ آثار متعددی در حوزه‌های ادبیات داستانی و ناداستان دارد و به‌عنوان نویسنده‌ی مهمان در نشریاتی چون نیویورک تایمز، گاردین و نیشن همکاری می‌کرد. از مشهورترین کتاب‌های او می‌توان به چگونه از کمونیسم جان سالم به در بردیم و حتی خندیدیم و کافه اروپا اشاره کرد.