کتاب صوتی بادیگارد؛ شهید عبدالله باقری (مدافعان حرم ۱۱)

کتاب صوتی بادیگارد؛ شهید عبدالله باقری (مدافعان حرم ۱۱) نوشته‌ افروز مهدیان، روایتی مفصل و صمیمی از زندگی یکی از مدافعان حرم است که در قالب چند روایت پی‌درپی شکل گرفته است. این کتاب صوتی با گویندگی رویا فلاحی توسط نشر روایت فتح منتشر شده تا شنونده نه‌فقط با یک زندگی‌نامه، بلکه با فضای عاطفی و خانوادگی این شهید همراه شود. در این کتاب صوتی، زندگی عبدالله باقری از دل خاطرات نزدیک‌ترین آدم‌های زندگی‌اش بیرون کشیده شده است، از مادر و برادر گرفته تا همسر و دوستان. این اثر با مقدمه‌ای از نویسنده شروع می‌شود که توضیح می‌دهد چطور به‌نوعی انتخاب شده تا روایت زندگی عبدالله را بر عهده بگیرد و چگونه از تصویر یک محافظ جدی و اخمو در تلویزیون، به شناختن چهره‌ای کاملاً متفاوت و چندوجهی از او رسیده است. این کتاب صوتی بیش از آنکه بر جزئیات نظامی و عملیاتی تکیه کند، بر خلق‌وخو، روابط خانوادگی، شوخ‌طبعی، غیرت، مسئولیت‌پذیری و مسیر تدریجی شکل‌گیری انتخاب‌های او تمرکز کرده است.

درباره کتاب صوتی بادیگارد؛ شهید عبدالله باقری (مدافعان حرم ۱۱) اثر افروز مهدیان

کتاب صوتی بادیگارد؛ شهید عبدالله باقری (مدافعان حرم ۱۱) با تمرکز بر زندگی و شخصیت عبدالله باقری، ساختاری روایی و چندصدایی دارد. افروز مهدیان در این کتاب ابتدا از مسیر شخصی خودش برای رسیدن به سوژه می‌گوید، از روزی که در دفتر روایت فتح متوجه می‌شود طرح نوشتن زندگی عبدالله از نویسنده‌ی دیگری برگشته و به او سپرده شده است، تا مواجهه‌ی نزدیکش با خانواده و دوستان شهید. همین مقدمه نشان می‌دهد که متن بر پایه‌ی گفت‌وگوهای طولانی، تحقیق میدانی و شنیدن روایت‌های متعدد شکل گرفته است.

افروز مهدیان تأکید کرده است که نخواسته از عبدالله اسطوره بسازد و تلاش کرده او را همان‌طور که بوده بنویسد؛ همان‌قدر دست‌یافتنی و همان‌قدر دست‌نیافتنی. این نگاه در لحن روایت‌ها هم دیده می‌شود، جایی که عبدالله هم‌زمان هم پسری شیطان، خلاق و پرانرژی است و هم جوانی متعهد که از کودکی بار مسئولیت خانواده را به دوش می‌کشد.

کتاب صوتی بادیگارد؛ شهید عبدالله باقری (مدافعان حرم ۱۱) در چند فصل اصلی پیش می‌رود که هرکدام بر پایه‌ی روایت یک نفر بنا شده است. فصل اول روایت مادر عبدالله، مریم شیخ‌بهایی، است، روایتی طولانی و پرجزئیات که از خاطرات پدر خودش و ماجرای درگیری‌اش در دوره‌ی رضاخان شروع می‌شود، بعد به کودکی و نوجوانی خودش، ازدواج با حبیب باقری، سال‌های سخت جنگ، بارداری‌ها، فقر، خانه‌ی کوچک و زندگی با پنج پسر پرشروشور می‌رسد و در دل همین خاطرات، تولد عبدالله، بیماری‌ها، نجات معجزه‌آسای او از سیاه‌سرفه، رابطه‌ی ویژه‌اش با مادر، نقش حمایتی‌اش در خانه، شیطنت‌ها، نماز و روزه، هیئت‌رفتن، کارکردن از نوجوانی، ورود به سپاه، محافظت از مسئولان، ازدواج و درنهایت رفتن به سوریه و شهادتش روایت می‌شود.

فصل دوم با روایت مجید، برادر عبدالله، ادامه پیدا می‌کند و از زاویه‌ی او به همان خانه‌ی قدیمی، بازی‌ها، دعواها، اختراع‌های کودکانه، تمرین‌های رزمی، ورود عبدالله به سپاه و نقش او به‌عنوان برادر بزرگ و تکیه‌گاه خانواده نگاه می‌کند. در ادامه، روایت فاطمه، همسر عبدالله، وارد می‌شود که از ۱۲ سال زندگی مشترک، دلتنگی‌های بعد از شهادت، حفظ لباس‌ها و یادگارها و تکرار تنهایی‌های کودکی خودش می‌گوید. این فصل‌ها در کنار هم، تصویری لایه‌لایه از عبدالله می‌سازند، از یک پسر بچه‌ی بازیگوش در کوچه‌های خیابان آذربایجان تا مردی که خودش را محافظ حرم و خانواده و دوستان می‌داند.

خلاصه کتاب صوتی بادیگارد؛ شهید عبدالله باقری (مدافعان حرم ۱۱)

کتاب صوتی بادیگارد؛ شهید عبدالله باقری (مدافعان حرم ۱۱) به قلم افروز مهدیان، زندگی عبدالله باقری را از خلال خاطرات مادر، برادر و همسرش روایت می‌کند، پسری شیطان، خلاق و پرانرژی که به‌تدریج جوانی مسئولیت‌پذیر و باایمان شده و سرانجام برای دفاع از حرم راهی سوریه می‌شود. روایت مادر از گذشته‌ی خانواده آغاز می‌شود، از پدری که در دوران رضاشاه، به‌دلیل دفاع از عزاداری امام حسین علیه‌السلام، در برابر مأموران می‌ایستد و تا پای شکنجه و مرگ پیش می‌رود. مادر نیز که در ۱۰ سالگی پدرش را از دست داده، در خانواده‌ای مذهبی در اردبیل بزرگ می‌شود، در تظاهرات انقلاب حضور می‌یابد و پس از ازدواج با حبیب باقری، زندگی مشترکی را در خانه‌ای کوچک و با امکانات محدود آغاز می‌کند.

نبود گاز، حمام عمومی، تنگنای مالی، نگهداری از مادرشوهر ازکارافتاده و بزرگ‌کردن پنج پسر، فضای زندگی خانواده را شکل می‌دهد. در همین شرایط، عبدالله در سال ۱۳۶۱ به دنیا می‌آید، تولدی که با خواب مادر درباره‌ی سبزشدن دامنش و اتفاق‌های پراضطراب آن روزها، از جمله تهدید منافقین و پرتاب کوکتل مولوتوف به حیاط خانه، همراه است.

مادر عبدالله را کودکی آرام، باهوش و زودفهم توصیف می‌کند که از همان سال‌های نخست به فکر دیگران است، در پنج‌سالگی مراقب برادرهای کوچک‌ترش می‌شود و بعدها در کارهای خانه، از جاروکردن و ظرف‌شستن تا خرید، به مادر کمک می‌کند. در کنار این مسئولیت‌پذیری، شیطنت و خلاقیتش نیز بخش جدایی‌ناپذیر کودکی اوست: ساختن وسایل و اسباب‌بازی با چوب کبریت، تیرکمان و سلاح‌های دست‌ساز، کفتر بازی پنهانی، جنگ بالشت‌ها و نقشه‌کشیدن برای بازی با برادرها و بچه‌های محل.

روایت مجید، برادرش، تصویر دقیق‌تری از عبدالله به‌عنوان رهبر بازی‌ها و دعواهای کوچه ارائه می‌دهد، پسری که حتی در خانه‌ی کلنگی و کوچکشان، با امکانات اندک برای خودش و دیگران دنیایی از بازی و ماجراجویی می‌ساخت و در برابر زورگویی دیگران از برادر کوچک‌ترش دفاع می‌کرد. در همین سال‌ها، باورهای مذهبی او نیز ریشه‌دارتر می‌شوند، از نه‌سالگی مشتاق روزه‌گرفتن است، زیارت عاشورا را پس از نماز صبح می‌خواند و همراه برادرش در هیئت‌ها شرکت می‌کند.

او پیش از ورود به سپاه، تجربه کار در آکواریوم‌فروشی، کبابی و پارچه‌فروشی را دارد، اما در ۱۸ سالگی مسیر نظامی را انتخاب می‌کند. گذراندن دوره‌های دشواری مانند چتربازی، راپل، غواصی و رهایی گروگان، او را برای مأموریت‌های تخصصی آماده می‌کند و سرانجام به محافظت از رئیس‌جمهور می‌رسد. در روایت همسر، وجه دیگری از شخصیت او آشکار می‌شود: مردی که باوجود مأموریت‌های فشرده و خطرناک، به زندگی مشترک و آسایش خانواده اهمیت می‌دهد. مرتب‌کردن لباس‌ها و نگهداری دقیق از وسایلش، توجه به جزئیات سلیقه‌ی همسر و حتی خرید پارچه‌ی نخی برای جلوگیری از حساسیت پوستی او، نمونه‌هایی از این محبت و دقت‌ هستند. همسرش پس از شهادت، لباس‌ها، برگه‌های مأموریت و دست‌نوشته‌های عبدالله را دست‌نخورده نگه می‌دارد، یادگارهایی که حضور روزمره‌ی او را در خانه زنده می‌کنند.

در بخش پایانی، روایت مادر به تصمیم عبدالله برای رفتن به سوریه می‌رسد. او با یادآوری دعاها و نذرهای سال‌های حضور در هیئت، از مادر می‌خواهد به اعزامش رضایت دهد و تأکید می‌کند اکنون زمان عمل به همان باورها و آرزوهاست. مادر میان دل‌بستگی عمیق به پسرش و اعتقاد به ضرورت دفاع از حرم گرفتار تردید می‌شود، اما سرانجام با رفتن او موافقت می‌کند.

عبدالله پس از اعزام، تماس‌های کوتاهی با خانواده دارد تا اینکه در شب تاسوعا خبر شهادتش به خانه می‌رسد، خبری که ابتدا با عنوان زخمی‌شدن او اعلام می‌شود و سپس واقعیت تلخش آشکار می‌گردد. دیدار مادر با پیکر فرزندش در معراج، بوسه‌های آخر و آرامشی که از باور به رسیدن عبدالله به آرزویش می‌گیرد، پایان عاطفی کتاب را رقم می‌زند. این اثر عبدالله را نه‌فقط در مقام یک مدافع حرم، بلکه به‌عنوان پسری، برادری و همسری مهربان به تصویر می‌کشد، کسی که روحیه‌ی محافظت از دیگران از کودکی در او وجود داشته است: از مراقبت از مادر و دفاع از برادرها در خانه‌ای کوچک تا پاسداری از حرم در سرزمینی دور.

چرا باید کتاب صوتی بادیگارد؛ شهید عبدالله باقری (مدافعان حرم ۱۱) را بشنویم؟

شنیدن کتاب صوتی بادیگارد؛ شهید عبدالله باقری (مدافعان حرم ۱۱) فرصتی است برای نزدیک‌شدن به یک زندگی واقعی، با همه‌ی ریزه‌کاری‌ها و تناقض‌هایش. این کتاب نشان می‌دهد پشت چهره‌ی رسمی یک محافظ بلندقد و جدی که در قاب تلویزیون دیده شده، دنیایی سرشار از شوخی، خلاقیت، ترس، دلتنگی، مسئولیت‌پذیری و انتخاب‌های سخت وجود داشته است. شنونده در این اثر با یک تیپ روبه‌رو نیست، بلکه با شخصیتی مواجه می‌شود که در طول زمان شکل گرفته و تغییر کرده است.

یکی از ویژگی‌های شاخص این کتاب صوتی، زاویه‌دیدهای متنوع آن است. مادر، برادر و همسر هرکدام از جایگاه خودشان حرف می‌زنند و همین چندصدایی‌بودن، تصویر یکدست و ساده‌سازی‌شده را می‌شکند. شنونده می‌تواند تفاوت نگاه مادر داغ‌دیده، برادر هم‌بازی و هم‌رزم و همسر همراه را بشنود و از دل همین تفاوت‌ها، به درکی عمیق‌تر از عبدالله برسد.

این کتاب صوتی همچنین برای کسانی که می‌خواهند نسبت خودشان را با مفاهیمی مثل جهاد، شهادت، غیرت و مسئولیت خانوادگی دوباره مرور کنند، زمینه‌ی خوبی فراهم کرده است. عبدالله در این روایت‌ها نه‌تنها به‌عنوان یک رزمنده، بلکه به‌عنوان فرزند، برادر و همسر سنجیده می‌شود، کسی که هم باید به میدان خطر برود و هم دل مادر و همسر و فرزندان را نگه دارد.

شنیدن کتاب صوتی بادیگارد؛ شهید عبدالله باقری (مدافعان حرم ۱۱) را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

شنیدن کتاب صوتی بادیگارد؛ شهید عبدالله باقری (مدافعان حرم ۱۱) به کسانی پیشنهاد می‌شود که به زندگی‌نامه‌های روایی و خاطرات خانوادگی علاقه‌مند هستند و می‌خواهند از زاویه‌ی نزدیکان، با زندگی یک مدافع حرم آشنا شوند. این اثر همچنین به مخاطبانی توصیه می‌شود که دغدغه‌ی شناخت تجربه‌ی زیسته‌ی خانواده‌های شهدا، فضای عاطفی پس از شهادت و مسیر شکل‌گیری انتخاب‌های اعتقادی و شغلی نسل مدافعان حرم را دارند. این کتاب برای علاقه‌مندان به تاریخ اجتماعی سال‌های جنگ، دهه‌های بعد و زندگی در محله‌های قدیمی تهران مناسب است.